27.Түсініктеме хатта баланс бөлімдері бойынша алынатын сұрақтар.

Бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес қарж/қ е/беру құрамына түсініктеме хат кіреді.

Қарж/қ е/беруге түсініктеме хат к.о/н құрылатын негізгі аналитикалық құжат б/таб. Қарж/қ есеп беруге қатысты түсінктеме хат келесі сұрақтарды ашу қажет:

1. Субъекті/ң есептік саясатына енгізілген негізгі ережелер:

- материалдық емес активтер мен негізгі құралдарды бағалау ж/е амортизациясын есептеу әдістері;

- тауарлы материалдақ құндылықтардың есебі ж/е бағалау әдістері, транспорттық дайындау шығындарын анықтау;

- сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен , б/да дебиторлармен есеп айырысу шығындары;

- жарғылық ж/е резервтік капиталды қалыптастыру, дивиденттер төлеу;

- несиелік саясат;

- табыстар мен шығындардың есебін ұйымдастыру ж/е т.б.

2. Түсінктеме хаттан баланс б/ша ұзақ мерзімді активтер, қысқы мерзімді активтер, меншікті капитал, ұ.мерзімді ж/і қ.мерзімді міндеттемелер ашылуы қажет:

-Ұ.мерзімді активтерге байланысты активтер бөлігі:Жер;Негізгі құралдар; Материалдық емес активтер;Түрлері ж/е өтеудің болжанатын мерзімдері б/ша ұ.мерзімді дебиторлық қарыз.

-Қ.мерзімді активтер бөлімінде ТМҚ түрлері б/ша, трансферттік дайындау шығындары құндылықтарының түрлері б/ша, ақша қаражаттарының түрлері б/ша, дебиторлық қарық, дебиторларды топтары ж/е оны өтеудің болжанатын мерзімдері б/ша , болашақ кезең шығындары есептен шығару мерзімдері б/ша ашылады.

- Меншікті капитал бөлігінде е/беру жылына жарғылық капиталдағы өзгерістер туралы ақпарат ашылады. Акционерлік қоғамдарда акциялардың қозалысы, түрлері б/ша ақпараты ашылуы қажет.

-Ұ.мерзімді міндетемелер бөлігінде несиелер ж/е табыс құралдары, қамтамасыз етілгендер ж/е қамтамасыз етілмегендер, оларды өтеу мерзімдері пайыздық ставкалар ж/е т.б. ашылады.

- Қ.мерзімді бөлігінде қ.мерзімді несиелер сомасы, ұ.мерзімді несиелердің ағымдағы бөлігі түрлері б/ша, болашақ кезең табыстары, кредиторлық қарыз сомасы, салықтар, жинақтар, төлемдер ж/е т.б.

3. Пайдалар мен зияндар- е/беру б/ша түсініктеме хатта келесі сұрақтарды қарастыру қажет:

Өткізілген өнімнің өзіндік құнын өсіруге әкелген факторлар, к.о/ң барлық қызмет түрлерінен табыстардың төлемдеріне әкелген факторлар.

Әкімшілік шығындардың сыйақылар б/ша төлемдерінің ж/е өткізуі б/ша шығындардың өткен кезең деңгейімен салыстырғанда өсуі н/е төмендеуін көрсету.

К.о/ң қарж/қ шаруашылық әрекетінің нәтижелеріне мәнді әсер ететін б.да шаруаш/қ операцияларын сипаттау.

4. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы е/беру б/ша түсінктеме хатта төмендегілерді ашу қажет:

- Операциялық қызметтен ақша қаражат/ң қозғалысын ашу үшін қолданған к.о/ң әдісі;

-Ақша қаржат.қозғалысы б/ша шектеулер.

5. Түсініктеме хатта қарж/қ е/берудің негізгі көрсеткіштерін талдау жолымен к.о/нан қарж/қ жағдаймен қарж/қ әрекет бағалау.

- Түсініктеме хатта қарапайым түрде берілу қажет, бух/к баланстағы пайдалар мен зияндар тур. есеп беруге, ақшаның қозғалысы тур.е/беруде ж/е капиталдағы өзгерістер тур. е/берудегі әрбір бапқа қатысты ақпаратқа сілтеме жасау қажет;

- Кейбір жағдайдағы түсініктеме хаттағы б-бір баптың орналасу тәртібін өзгерту қажет болуы мүмкін. Мысалы: сыйақы ставкалары ж/е әділ құнды түзетулер тур. ақпаратты қарж/қ құралдары әрекетінің мерзімі тур.ақпаратмен біріктірілуі мүмкін, бірақ біріншісі пайдалар мен зияндар тур.есеп беруге, ал соңғысы бух/к балансқа қатысты. Дегенмен, түсініктеме хаттың жүйелі құрылымы мүмкіндігінше сақталуы қажет.