- •Дифференцировка туралы түсініктеме беріңіз?
- •Клеткалар мен ұлпалардың мамандану ерекшеліктерін сипаттаңыз?
- •Пролиферацияға түсініктеме беріңіз?
- •Дифференцировканың негізгі ерекшеліктерін атаңыз?
- •Клетка циклінің фазаларын атаңыз?
- •25. Морфогенез бен дифференцировка айырмашылығын табыңыз?
- •54.Гендер экспрессиясының дифференциациядағы рөлін түсіндіріңіз?
- •57.Дифференцияланған клеткалардағы метаболизміндегі өзгерістерді түсіндіріңіз?
Пролиферацияға түсініктеме беріңіз?
Пролиферация қабынуға қатысатын әсіресе макрофагтар мен лимфоциттердің, жергілікті тін жасушаларының өсіп-өнуі. пролиферацияны дамытатын бірнеше медиаторлар белгілі, пролиферация үрдісі белгілі бір мөлшерде болуы қажет. Оның тым артық болуы ағзаның сыртқы пішінін өзгертетін және қызметін бүзатын артық тыртық тіннің өсіп-өніп кетуіне әкеледі. Бұл әсіресе жүрек қақпақшаларының, ми қабықтарының қабынуы кезінде өте қауіпті. Сондықтан қабыну ошағында дәнекер тіні же.сушаларының өсіп-өнуі белгілі мөлшерде шектеліп тұруы қажет. Сайын келгенде, тіннің кішігірім бүлінулерінде, жарақаттануында асқынбай бітетін қабыну үрдісі толық қалпына келумен аяқталады. Тым көп жасушалар тіршілігін жоғалтқанда ақау дәнекер тінге ауысып артынан тыртық пайда болады. |
Қатерлі ісік ауруына ауысу қабілетіне қарай: олигатты (нақты) және факультативті (нақты емес) деп бөледі. Олигатты М. пролиферация — ұрпақ және fero — алып барамын) — жаңа пайда болған клеткалардың әсерінен тірі организмдер тінінің ұлғайып өсуі, яғни дерттің ісікке айналу қабілетінің артуы] процесінің күшеюінен болады. Факультативті М-да дерттің қатерлі ісікке ауысу қабілеті төмен болады (көп жағдайда ауыспайды), сондықтан М-ның бұл түрімен ауырған науқастар диспансерлік бақылауға алынбайды. М. негізінен 30 бен 50 жас аралығындағы әйелдерде жиі кездеседі. М-ны клиник. (анамнез, көру, сипау); параклиник. (ультрадыбыс, рентген арқылы цитол., морфол. тексеру) әдістері арқылы анықтайды. М-ны емдеу ішкі секреция бездерінің қызметін реттеумен тығыз байланысты болады. Алдын ала сақтану шаралары: жыныс мүшелер жүйесінің ауруларын дер кезінде емдеу, аборт жасатпау, сәбиді емшектен біртіндеп шығару. Жайылмалы М-да дәрі-дәрмек, гормон, йод препараттары қолданылады. Түйінді М-ға хирург. операция жасалады. М-мен ауыратын әйелдер онкологтың бақылауында болады.
Қабынуды емдеудің жалпы потолофизиологиялық негіздері.
1.Қабыну туындатқан себепкер ықпалдарымен күресу, оны аластауға тырысу. Жұқпаларға қарсы бактерецидтік дәрі дәрімектер қолдану керек.
2.Қабыну ошағындағы микроциркуляциялық бұзылыстарды қалпына келтіру бұл үшін ар түрлі кыздыру физиотерапия тәсілдері қолданыладввыы. Микроциркуляцияның жасқаруына байланысты зат алмасу процестері түзіледі. Қабынудың жазылуы жылдамдайды.
3.Қабыну медиаторларының әсерлерін шектеу. Ол үшін медиаторларының түзілүіне қажетті ферменттерді тежеп , Қабыну дәнекерлерін ыдырататын ферменттерді сергіту қажет. Простаглиндердің түзілүін шектеу.
4.Жасушалардың, әсіресе лизосомалардың мембраналарын турақтандыру қажет. Ол үшін әртүрлі антиоксидаттар, витаминдер, стероидтық гормондар ж.б. пайдаланылады.
5.Қан ұю жүйесін реттеу фибронолиздіі арттыыру. Гепарин қан құю ұюыына тежеп тромб құрылууын азайтады гистаминді байланыстырып қабынуға қарсы әсер етеді.
6.Имундық жүйе қызметін ретке келтіру, ол үшін имундық модуляторлар қолданылады.
7.Ірііңді қабыну болса хирургиялық тәсілмен іріңді сыртқа шығару қажет.
8.Организімнің уыттануымен күресу бауырдыың ішектердің қабыну кездерінде үлкен орын алады.
Қорыта келгенде қабынуды емдегенде бұл үррдістіңқарама қайшылықты мәнін естен шығармау керек. Сондықтан бүліну үрдістерін шектеп алмастыру қажет. Пролиферацияның маңызды компенцациялық үрдістерді арттыру қажет.
