Несеп құрамының сапалық және сандық өзгерістері

Несептің тәулік мөлшерінің өзгеруі ( Зимницкий сынағымен бағаланады):

1. Полиурия

2. Олигурия

3. Анурия

ПОЛИУРИЯ – несептің тәуліктік мөлшерінің 2 литрден артық болуы.

Шығу тегі бойынша түрлері:

Пререналдық полиурия	реналдық полиурия
а) физиологиялық (сұйықтықты көп мөлшерде қабылдағаннан кейін) б) дерттік Ісінудің қайтуы гипертониялық аурудың бастапқы сатысы (шумақтардың әкететін артериолаларының тарылуы) гиперволемия ішкі сөлденіс бездері аурулары (қантты диабет, қантсыз диабет)	Бүйрек дерті (сүзгіш мембрананың өткізгіштігінің жоғарылауы, Өзекшелердің ағымға қарсы - көбейту жүйесі қызметінің бұзылуы)

Полиурияның патогенезі:

1. шумақтық сүзілудің жоғарылауы

2. түтікшелік кері сіңірілудің төмендеуі

ОЛИГУРИЯ – несептің тәуліктік мөлшері 500 мл- ден аз болуы

АНУРИЯ - несеп түзілуі мен шығарылуының тоқтауы (диурез 50-100 мл-ден аз).

Шығу тегі бойынша түрлері:

Бүйрек алдылық	Бүйректік	Бүйректен кейінгі
артериялық қысымның 80 мм сын.бағ. аз төмендеуі гиповолемия қанның онкотикаық қысымының жоғарлауы ( көп мөлшерде қан алмастырушыларын, нәруызды құю)	· бүйректің өзі немесе қантамырларының зақымдануы	· несеп шығару жолдарынан зәрдің ағып кетуінің қиындауы ® шумақ капсуласы қысымының жоғарылауы ® сүзілудің төмендеуі

Олигурияның патогенезі:

1. шумақтарда сүзілудің төмендеуі

2. өзеккшелерде натрий мен судың кері сіңірілуінің жоғарылауы

3. несеп шығарылуына механикалық кедергінің болуы

ПОЛЛАКИУРИЯ –несепті жиі шығару

НИКТУРИЯ - несептің түнгі уақытта көп бөлінуі

Несеп құрамының сапалық өзгерістері

(Нечипоренко сынауымен, несептің жалпы талданымымен бағаланады):

Протеинурия - несепте нәруыздың болуы

Шумақтық ¯ Шумақ қылтамырлары өткізгіштігінің жоғарылауы ¯ Қан плазмасының кесек молекулалы нәруыздарының несепке артық сүзілуі

өзекшелік ¯ Бүйрек өзекшелерінің зақымдануы ¯ Ұсақ молекулалы нәруыздардың кері сіңірілуі бұзылуы

Цилиндрурия – зәрде цилиндрлердің болуы. Цилиндрлер – бүйрек өзекшелерінің көшірме бедері.

ГЕМАТУРИЯ – зәрде эритроциттердің пайда болуы

Бүйректік ¯ Бүйрек шумақтарының қылтамырлары өткізгіштігінің жоғарылауы ¯ Зәрде өзгерген, сілтіленген эритроциттердің болуы

Бүйректен тыс ¯ Несеп шығару жолдарының зақымдануы ¯ Зәрде жаңа эритроциттердің болуы

Пиурия – зәрмен лейкоциттердің (іріңнің) көптеп бөлінуі

Несептің салыстырмалы тығыздығының өзгерістері ( Зимницкий сынауымен және жалпы зәр талданымымен анықталады)

Зәрдің салыстырмалы тығыздығы бүйректің қоюландыру қабілетін сипаттайды, ол еріген заттардың мөлшеріне ( мочевина, несеп қышқылы, тұздар, креатинин) байланысты.

Несептің салыстырмалы тығыздығы қалыпты жағдайдан 1,002 –ден (суды артық қолданғанда) 1,035 (құрғақ тамақ қабылдағанда) дейін ауытқып тұрады. Әдеттегі тамақтану кезінде 1,018 –1,025 құрайды.

Несептің салыстырмалы тығыздығының өзгеруі өзекшелер қызметінің бұзылуына байланысты.

Гипостенурия –зәрдің салыстырмалы тығыздығының төмендеуі (Зимницкий сынағының барлық бөлігінде 1,018 - ден аз)

Изостенурия - зәрдің салыстырмалы тығыздығының әрқашан біркелкі, алғашқы несеп тығыздығына (1,010 –1,012) тең, бұл бүйректің қоюландыру қабілетінің мүлдем жоғалуын көрсетеді.

Гиперстенурия – несептің салыстырмалы тығыздығының жоғарылауы.

4. Көрсетілетін материал: дәрістің мультимедиялық көрсетілімі

5. Әдебиеттер

Негізгі

1. Ә.Нұрмұхамбетұлы. Патофизиология: Оқулық: – Алматы; «Эверо», 2007. – Б. 555-579

2. Патофизиология: Учебник под/ред Литвицкого П.Ф.–М.: Гэотар-Медия. -2008.-С. 420 - 423

3. Патофизиология: Учебник для мед.вузов под/ред В.В. Новицкого и Е.Д. Гольдберга О.И. Уразовой- М.: ГЭОТАР-МЕД, т.2, 2009 .-С.425-448

4. Патологическая физиология. Учебник, п/р Н.Н.Зайко, Киев, 2004г.- С. 516-526

5. Патофизиология. Основные понятия. Учебное пособие под ред А.В. Ефремова М.: ГЭОТАР-МЕД, 2008.-С. 172-181

Қосымша

6. Патофизиология в схемах и таблицах: Курс лекций: Учебное пособие. Под ред. А.Н.Нурмухамбетова. – Алматы: Кітап, 2004. – С. 212 – 221

7. Патофизиология: Учебник для мед.вузов под/ред В.В. Новицкого и Е.Д. Гольдберга.-Томск: Изд-во Том.ун-та, 2006.С. 598-606

8. Джеймс А. Шейман. Патофизиология почки. М. –СПб: изд-во БИНОМ, 2002.- 206с

6. Бақылау сұрақтары

1. Тұқым қуатын тубулопатияға мысал келтірініз.

2. Гематурияның патогенезі қандай?

3. Протеинурияның патогенезі қандай?

4. Изостенурия нені мәлімдейді ?

№ 2 тақырып. Бүйрек қызметінің созылмалы жеткіліксіздігінің патофизиологиясы.

Мақсаты: БСЖ патогенезі мен этиологиясының сұрақтарын меңгеру.

Дәріс жоспары:

1. БСЖ этиологиясы, патогенезі, сатылары, көріністері.

2. Уремия туралы түсінік, уремиялық синдромның клиникалық көріністері.

Дәріс тезистері