24.М.Ғабдуллин шығармашылығы.

М.Ғ. - қазақ жазушысы, әдебиет зерттеуші, қоғам қайраткері, фил.ғылымдарының докторы (1959), профессор (1959), академик 1935 жылы Қазақтың Абай атындағы мемлекеттік пед. институтын бітірген. 1936 ж. әскер қатарына барып, әскери борышын өтеп қайтқаннан кейін осы институттың аспирантурасында оқыған.М.Ғ. ғылыми-зерттеу саласында көп еңбек етті."Қазақ халқының ауыз әдебиеті" (1958, 1964) атты күрделі монографиялық еңбегінде Ғабдуллин ауыз әдебиетін зерттеудің ғылыми - методологиялық негіздерін айқындап, қазақ ауыз әдебиетіндегі батырлар жыры, лиро-эпостық дастандар, айтыс өлеңдері, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, ертегілер туралы жан-жақты терең ғылыми талдаулар жасады, олардың ғылымдық, тәлім-тәрбиелік мәнін ашып көрсетті.Бұл еңбек жоғары оқу орындарына арналған оқулық ретінде бірнеше рет қайта басылып шықты.Ол 8-сыныпқа арналған "Қазақ әдебиеті" оқулығын (1952-1957) жазды.М.Ғабдуллиннің көркем шығармадағы тырнақ алды туындылары дивизиялық, майдандық газеттерде жарық көрді.Шығармалары жеке жинақ болып, соғыстан кейін жарияланды. "Менің майдандас достарым" (1947), "Алтын жұлдыз" (1948), "Майдан очерктері" (1949), "Сұрапыл жылдар" (1971) атты кітаптарына енген әңгіме, очерктерін атауға болады .М.Ғабдуллин сыншы педагог - жазушы ретінде ол жас ұрпақтың тәрбиесіне де ерекше көңіл бөлді. "Ата-аналарға тәрбие туралы кеңес" (1966) деген кітабында М.Ғ. бесік жырынан бастап, батырлар жырына дейінгі халық поэзиясының тәрбиелік мәнін ашып, оны іс жүзінде пайдаланудың тәсілдерін көрсетеді. Ата – аналарға тәрбие жөнінде кеңес беруде бірнеше сыни талаптар қояды. Онда балаларды патриотизмге, шыншылдыққа тәрбиелеу, олардың болашаққа сенімін арттыру, жас баланы дұрыс сөйлеуге үйрету жөнінде айтылған. Сонымен қатар , жазушының « Майдан очерктері» деген еңбегі оның сыншылдық өнерін терең таныта түскен . Оған дәлел ретінде , автордың өз сөзін келтірейік : « ...очерктерде баяндалатын оқиғалар , оған қатысатын адамдар автордың ойынан шығарғаны емес , өмір шындығы».Осыдан байқағанымыздай , жазушының шыншылдығы оның нағыз сыншы екенін аңғартады .

25. Т. Нұртазин шығармашылығы.

Темірғали Нұртазин сыншы ретінде де, жазушыретінде де, ғалым, педагог ретінде де мәлім.Ол өзінің творчестволық, әсіресе ғылымдық ой-пікірін шашыратпай, белгілі бір арнаға бағыттай және айтайын дегенін жеріне жеткізе айтады.Ғалымдық тұлғасының өзіне тән осы ерекшелігіне оның публицистік қаламының ұшқырлығы, зерттеушілік дарынының нәрлілігі, аудармашылық қабілетінің сан-салалығы қиюын тауып қабысады. Орыс, қазақ, татар тілінде қалам жебеп:«Социалистік Қазақстан», «Казахстанская правда», «Красная татария», «Қызыл Өзбекстан» газеттерінде жарияланған көркем суреттемелері мен публицистикалары; «Мұрат» атты повесі, «Жаңа саты», «Адам бекер жасамайды» деген әңгіме-очерктер жинақтары оның дарынының бір қырын танытады. Алайда, профессор Т. Нұртазиннің қазақ мәдениетіне сіңірген еңбегінің сүбелісі де, көрнектісі де қазақ әдебиеттану ғылымы саласында.Осы жөнінен келгенде Темірғали Нұртазиннің қазақ совет әдебиетінің негізін қадаушылардың бірі Сәбит Мұқановтың творчествосын зерттеуінен көп ғалым, әсіресе жас ғалымдар ғибрат ласа керек.Т.Нұртазин 1960 жылы «Б. Майлин творчествосы» атты көлемді монографиясын жариялады.Қазақ әдебиетінің классигі Б. Майлин творчествосын тұңғыш рет кең көлемде зерттеп, оның көркемдік шеберлегінің қадау-қадау биіктері мен өзіне тән ерекшеліктерін білгірлікпен, оқымыстылықпен баяндағаны іргесі жаңадан қаланып келе жатқан бейімбеттану іліміне негіз болары хақ.Ол қазақ әдебиетінің бүгінгі жанды процесіне тікелей араласып, өзінің жауынгер сыншы да екендігін танытты.М.Әуезов, Ғ.Мүсірепов, Ғ.Мұстафин, Жамбыл, Ж.Сайын, Қ.Бекхожин, С.Мауленов және басқа ақын-жазушылардың шығармалары жайында пікірлер айтқан болатын.Олар автордың мүшелді мерекесіне шығайын деп жатқан «шеберлік туралы ойлар» деген жинағанда жариялануда. Ол өзінің 1971 жылы «Қазақ әдебиетінде» жарияланған «Түзіктік кепілі» атты сыни мақаласында әдеби сынның жалпы сыннан айырмасын ашып көрсеткен. «...сын босаңсымайды, елеусіздікке ұшырамайды, тез ширайды, өршиді. Әдеби шығармалар да туу, жасалц үстінде талай бақылаудан, бағалаудан, сыннан өтеді» – дейді. Қорытынды сөзінде: «Қазіргі сында босаңдық, селқостық, отсыздық байқалады. Бірақ, үңірейіп, қиюы қашып қалған ештеңке жоқ.Әдебиетіміз де сынымыз да өсуде.Кадрлары да жеткілікті.«Аттан» салу қажет емес.Сын, сыншылар – әдебиет пен өнердегі партиямыздың, дәуіріміздің өкілі.Олар өз рөлі деңгейінде болу үшін лайықты талап, назар керек» – дейді.