Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
gennaya_inzheneria_KBT101k.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
407.55 Кб
Скачать

1. Шоғырларды гибридизациялау

Ол үшін Петри шынысындағы негативтік шоғырларға (рДНҚ-сы бар бактериялар) нитроцеллюлозалы сүзгіні беттестіреді, бұның нәтижесінде ДНҚ молекулалары сүзгіге жабысады.

Сүзгінің газонга сәйкес орны үлкен дәлдікпен мұқият белгіленуі қажет, мысалы, сүзгі мен оның астындағы газоны бар агарды бірнеше жерден инемен шаншиды.

Бұдан кейін сүзгіні тез арада 0,5 М NаОН-пен өңдейді, онан соң бейтараптайды. Бұның нәтижесінде қос тізбекті ДНҚ молекулалары денатурацияланып жеке тізбектерге ажырап, нитроцеллюлозамен байланысады.

ДНҚ молекуласын нитроцеллюлозалы сүзгіде берік бекіту үшін оларды 80°С температурада қыздырады.

.Ген скринингісінің келесі жауапты кезеңі сүзгіні радиоактивті зондпен өңдеу.

Зонд (сүңгі) дегеніміз іздеп жатқан ген бөлігінің азоттық негіздеріне комплементарлы кішігірім ДНҚ немесе РНҚ тізбегі. Сүңгі әр уақытта радиоактивті изотоппен белгіленеді.

Сүңгіні синтездеу үшін геннің немесе белоктың ең болмағанда кішігірім бөлігінің нуклеотидтер тізбегі белгілі болуы керек.

Олардың амин қышқылдар тізбегі бойынша және генетикалық кодтың көмегімен геннің бөлігін кодтайтын нуклеотидтор тізбегін оңай алуға болады.

Алайда, кодтың туылмалы (синонимділігін) екендігін ескеру қажет, сондықтан белоктың белгілі тізбегінен метионин және триптофан амин қышқылдары (олардың бірден ғана кодондары бар) болатын бөліктерінен синтетикалық олигонуклеотид — синтезделеді.

Табиғи сүңгі ретінде қажет геннің функциясы қарқынды өтетіні белгілі клеткадан әр түрлі жолдар арқылы алынған РНҚ-ны пайдалануға болады.

Сүңгі алынғаннан кейін рекомбинантты векторды талдауға кіріседі.

Сүңгі тек өзіне комплементарлы генмен ғана байланысады.

Сондықтан сүңгі бір тізбекті болуы және гибридизация қолайлы жағдайда өтуі қажет: жоғары температура (бірақ тым көтеріңкі емес, өйткені түзілген гибридтер қайтадан ыдырап кетеді), ұзақ уақыт (сүңгі өзінің ДНҚ-сын тауып үлгіруі үшін).

Гибридизация процедурасы аяқталғаннан кейін сүзгіні жуып артық сүңгілерден тазалайды, өйткені сүзгіге жабысқан артық сүңгілер күшті радиоактивтік орта түзеп, гибридизация нәтижесін бұзады.

Енді қажет ген бар ДНҚ тізбегі сүңгімен байланысып, радиоактивті изотоп (фосфор немесе иод) түрінде таңбаланады.

Оның орнын табу салыстырмалы қарапайым: сүзгіні кәдімгі рентген фотопленкасының үстіне басады, қажет экспозициядан соң (оның уақыты радиактивтіліктің күшімен анықталады) фотопленканы шығарады.

Сүзгідегі радиоактивті ДНҚ бар орын фотопленкада кішігірім қара дақ түрінде көрінеді.

Осындай фотопленкада радиоактивті изотоппен таңбаланған генді жарықта түсірілген ізі арқылы табу әдісі -ауторадиография деп аталады.

Сүзгідегі дақтың орнына қарай отырып, газоннан қажет рДНҚ енген негативтік шоғырды табуға болады.

Саузерн блотинг (англ. Southern blot) — сынамадағы ДНК реттілігін анықтау үшін қолданылатын әдіс.Саузерн блоттинг әдісі гибридизациялау үшін ДНК ны мембраналық фильтрге ауыстыру мақсатында агарозалық гельдегі электрофорезге негізделген.Әдіс ағылшын биологы Эдвин Саузерн атымен аталады.

Нозерн-блот (англ. Northern blot) — сынамадағы РНҚ молекулалары мен олардың фрагменттерін зерттеуге негізделген зерттеу әдісі.

Нозерн Блотинг әдісін 1977 жылы Стендфорд университетінің ғалымдары Джеймс Олвайн, Дэвид Кемп және Джордж Старк ұсынды.

Нозерн-блот пен Саузерн-блот негізгі айырмашылығы анықталатын субстрат ДНК емес, РНК.

яғни бұл әдісте  —нитроцеллюлозалы фильтр орнына диазобензилоксиметил-целлюлозды фильтр қолданылады.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]