Тапсырма

1. Есептің шартына сәйкес блок-схемасын құрастырып, енгізілуге тиісті деректердің анықталу аймағын ескеріп, бағдарлама құрастыр.

А тобы Кесте 5

Вариант №	Есептік формула	Шарт	Айнымалылардың анықталу аймағы және адымы	Вариант №	Есептік формула	Шарт	Айнымалылардың анықталу аймағы және адымы	Кіріс деректері
1		1<=t<=2 t<1 t>2	t[0;3]; ∆t=0,15;	11		x<2,8 2,8<=x<6 x>=6	x[0;7]; ∆x=0,15	a=2,6; b=-0,39
2		x<1,3 x=1,3 x>1,3	x[0;2]; x=0,2	12		x>1 x<=1	x[0;2]; x=0,1	a=0,9
3		x<1,2 x=1,2 x.1,2	x[1;2]; x=0,05	13		i<4 4<=i<=6 i>6	i[0;12]; i=1	a=2,1;b=1,8;c=-20,5
4		x<1,4 x=1,4 x.1,4	x[0,7;2];x=0,1	14		((i2+1)/n)>0 ((i2+1)/n)<0	i[1;10]; i=1	a=0,3; n=10
5		x<1 x=1 x>2	x[0,5;3]; x=0,2	15		t<0,1 t=0,1 t>0,1	t[-1;1]; t=0,2	a=2,5; b=0,4
6		x>a x=a x<a	x[1;5]; x=0,5	16		x>3,5 x<=3,5	x[2;5]; x=0,2	-
7		bx<1 bx=1 bx>1	x[0,1;1];x=0,1	17		x>a x=a x<a	x[1;5]; x=0,25	a=2,5
8		x>2,5 x<=2,5	x[2;5]; x=0,25	18		x>a x=a x<a	x[0;5]; x=0,25	a=3,2
9		x>1 x<=1	x[0,5;2]; x=0,1	19		x>a x=a x<a	x[0;3]; x=0,2	a=2,2
10		x<0,5 x=0,5 x>0,5	x[0,2;2]; x=0,1	20		x<0,5 x=0,5 x>0,5	x[0;2]; x=0,05	t=2,5

B тобы Кесте 6

Вариант №	Есептік формула	Шарт	Айнымалылардың анықталу аймағы және адымы	Вариант №	Есептік формула	Шарт	Айнымалылардың анықталу аймағы және адымы	Кіріс деректері
1		3<t<=5 t<3 t=3	t[0;10] ; t=0,2	11		3<t<=5 t<3 t=3	t[2;12]; t=0,2	a=1,5
2		1<x<=1,5 x<1,5 x=0	x[0;5]; x=0,1	12		1<x<=1,5 x<1,5 x=0	x[0;5]; x=0,1	-
3		x<1 x=1 x>1	x[0;3]; x=0,1	13		x<1 x=1 x>1	x[0;8]; x=0,25	y=12
4		0<x<=0,5 0,5<x<1 x>=1	x[0;3]; x=0,1	14		0<x<=0,5 0,5<x<1 x>=1	x[0;8]; x=0,2	y=11,2
5		x=0 x>0 x<0	x[0;3]; x=0,1	15		1<=x<=2 x<1 x>2	x[0;3]; x=0,1	a=2,67; b=9,31;
6		0<x<2 x<=0 x>=2	x[0;8]; x=0,2	16		x=2,2; x<5,8; басқа жағдай	x[0;8]; x=0,2	a=2,67;b=9,31;
7		0<x<=0,14 x<=0 x>0,14	x[0;3]; x=0,1	17		x<2,12 x=2,1 x>2,12	x[0;6]; x=0,1	a=8,43; b=9,38;
8		0<x<2 x<=0 x>=2	x[0;2]; x=0,01	18		x<=2 2<x<14 x>=14	x[0;14] x=0,5	a=6,33; b=8,44;
9		x<5 x>5 x=5	x[0;6]; x=0,1	19		0<=x<=2 x>2 x<0	x[0;3]; x=0,1	a=6,83; b=4,52;
10		1<=x<=2 2<x<5 x>5	x[1;9]; x=0,25	20		x=2 x<2 x>2	x[1;6]; x=0,2	a=4,56; b=9,44;

Мысал

Мысал 2.1. Combobox компонентін қолдана отырып, аптаның күніне, телефонмен сөйлесу ұзақтығына байланысты төлемақыны есептеу қажет. Демалыс және сенбі күндерінде төлемақы үшін 20% шегерімдер бар.

Есептің шешуі: 1. Есеп шығару алгоритмін анықтап, форманы даярлау қажет. Форманың қасиеттерін тағайындап, оған төрт Label компонентін, екі Edit, Button компоненттерін және Combobox компонентін орналастыру керек.

2. ComboBox- компоненті ашылмалы тiзiмнен таңдау мүмкіндігін береді. Есептің қойылымына назар аударсақ, апта күндеріне байланысты төлем ақы да өзгереді, яғни ашылмалы тізімнен таңдаған қолайлы болады. Объектілер инспекторының терезесінен Items қасиетін таңдап, оң жағындағы батырма арқылы Srting List Editor терезесін ашып, оған апта күндерінің тізімін жазу керек (сурет-12). Суреттен жол санын және күндер тізімін көруге болады.

3. Төлем ақы шамасы сөйлесу ұзақтығына, ара қашықтығына және апта күніне байланысты. Демек, төлемақыға шегерім болу үшін сенбі және жексенбі күндері болуы шарт. Есепті шешуге шартты оператор қолданылады.

4. Button1 компонентін екі рет шертіп, оқиғаны өңдейтін үрдісті шақырып, y,s,t айнымалыларды нақты типті шама деп жариялау қажет. Сонымен қатар, s,t шамаларын Edit1, Edit2 өрісіне енгізу үшін - типтерді түрлендіру функцияларын , қолдану қажет.

5. Шартты оператордың синтаксисін, есептің қойылымындағы шартты ескеріп, төменде келтірілген жолдарды жазамыз:

if (combobox1.Text='понедельник') then y:=(s*t);

if (combobox1.Text='вторник') then y:=(s*t);

if (combobox1.Text='среда') then y:=(s*t);

if (combobox1.Text='четверг') then y:=(s*t);

if (combobox1.Text='пятница') then y:=(s*t);

if (combobox1.Text='суббота') then y:=(s*t-round(s*t)/5);

if (combobox1.Text='воскресенье') then y:=(s*t-round(s*t)/5);

6. Есептің нәтижесін Label4 компонентінде ұсынамыз:

Label4.Caption:='Всего:'+floattostrF(y,ffGeneral,7,4) + ’тенге’;

Мысал 2.2 Есептің шарты: [0,5] диапазонындағы х шамасына байланысты z функциясын есепте.

Е

септің шешуі: I-ші әдіс. Бұл әдісте <іf логикалық өрнек then Операторлар 1 else Операторлар 2 > шартты операторын және Form, Label, Edit, Memo, Button компоненттерін қолданамыз.

б)

if x<1 then z:=sin(x) else

if (x>1) and (x<2) then z:=cos(x) else

if X>2 then z:=cos(x)/2;

есептің нәтижесі: (сурет-16 б).

II-ші әдіс. Бұл әдісте ListBox компонентін және <case n of> (таңдау) операторын қолданамыз.

А лдыңғы әдістен ерекшелігі формада ListBox1 компоненті бар. Бұл компонент Windows үшiн стандартты таңдау тiзiмi болып табылады. Бұл арқылы қолданушы бiр немесе бiрнеше таңдау элементтерiн қабылдауына болады. Мұнда тiзiм, жолдар, бейнелер де бола алады. Бұл есепте z функциясы х аргументінің шамасына тәуелді (бағдарламадан үзінді):

case listbox1.ItemIndex of

0: z:=sin(x);

1: z:=cos(x);

2: z:=cos(x)/2;

мұндағы ItemIndex - компонентқасиеті, ол фокустағы элементтің индексі болады. Индекс нөмірі 0-ден басталады, яғни 0, 1, 2 – компонент тізіміндегі шарттарға сәйкес.