Ыҫтан яғынан халыҡ ҡубына —аҡланға уларҙы Ғәли үҙе әйҙәп килә.

Ғәли. Граждандар, өйөрөлөгөҙ майҙанға! Фронтовик-геройҙар исеменән...

Сәлисә. һин үҙ исемеңдән һөйлә.

Тауыштар:

— Вәт “герой”! Миҙал урынына значок тағып ҡайтҡан!

— Ҡыҙыл Йондоҙ орденлы Сәлисә апай һөйләһен!

— Ғәли Ғәлич, лутсы шуны әйт беҙгә: илдең булат балдағын ҡайҙа иттең?

Ғәли. Во-первых, булат балдаҡ тураһында һүҙ алда. Во-вторых, һайыҫҡан Сафура баҫһын алға.

Сафура. Йә, баҫтым.

Ғәли (Сафураға ғына). Танауыңа киртелгәнде онотма. Мин тамаҡ ҡырғас та шыҡырығыңды ялға.

Тауыш. Фронтовик, һөйлә фронт хәлдәрен!

Ғәли (күҙенең ҡара япмаһына бармағын тоҫҡалдырып). Күрәһегеҙме бынауы ҡанлы яраны? (Түшенә төртөп). Күрәһегеҙме бынауы боевой награданы? (Күкрәк һуғып). Утты-һыуҙы кистек беҙ!

Халыҡ ҡул саба.

Ғәли. Йәнебеҙҙе аяманыҡ ил өсөн! Ҡаныбыҙҙы ҡойҙоҡ! Ә шул ваҡытта һеҙҙең ҡай бер, хәбәрһеҙ юғалды, тигән “ҡаһарман”дарығыҙ, беләһегеҙме, унда нимә эшләне?

Тауыш. Нимә эшләне?

Ғәли. Үҙ күләгәләренән үҙҙәре өркөп, ҡулдарын бына былай итеп күтәреп, фашистарға әсир төштө икеһе.

Тауыш. Кем улар?!

Ғәли. Сәлих менән Ишмырҙа — бына кем!

Пауза.

Сәлисә. Алдай! Ышанмағыҙ! Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ: бына бынауы тауҙар, һыуҙар, аҡтирәктәр-күктирәктәр иленең яугирҙәре һатлыҡйән буламы һуң? Юҡ, булмай!

Бар тәбиғәт шаңдауы. Булмааай!

Урал. Ишетәһегеҙме, ер-һыу-күктәребеҙ, Ҡояш һәм Айҙарыбыҙ нимә ти беҙгә? Ышанмайбыҙ!

Ғәли (Сафураға тамаҡ ҡырып). Ышанмаһағыҙ, ана тора дәлиле. һайрап ебәр әле, иптәш Сафура!

Сафура. Йәмәғәт! Был йөҙө ҡара бәндә мине, үҙе бүре ҡыуып яндырып үлтергән аҫау айғыр өсөн, төрмәлә башыңды серетәм, тоҡомоңдо ҡоротам, тип ҡурҡытты. Сәлих менән Ишмырҙамды фашистарға әсир төшөргә алдан уҡ һүҙ ҡуйыштылар, тип яла яғырға ҡушты.

Шау-шоу.

Ғәли. Граждандар, дөрөҫ шыҡырыҡламай — Һайыҫҡан аҡылдан яҙған!

Урал. Һин үҙең ул — алъйотҡа ҡалған!

Сафура. Ышанмағыҙ яуызға!

Ғәли (күҙҙәрен аҡайтып). Беләһеңме, хәҙер абышҡаң ҡайҙа?!

Сафура. Улмы? Ул әле йылы өйөмдә, йомшаҡ ҡаҙмендәремдә. Ишмырҙа-а-ау, бер күренеп китһәңсе!

Ишмырҙа күренә.

Ишмырҙа. Кем ул унда әтәсләнә? Ҡурҡаҡ Ғәләмәт Ғәлиме? (Күҙенең ҡара япмаһын иғтибарлап). Был ни тағы? Үҙ мылтығыңдан ҡулыңа атҡаныңдай, шаҡырайыңа ла икмәк үтә аттыңмы?

Халыҡ гөж килә, Ғәли сигенә.

Ғәли. Һи-һи-һин... абайлап һөйләш. (Күкрәк һуғып). Фронтовик мин! Бына көмөш миҙалым!

Ишмырҙа. Ә ҡайҙа һуң урлап алып киткән булат балдағың? Әһә, тешләнеңме телеңде?! Иптәштәр, һалдырығыҙ шул ҡара бирсәткәһен, күҙ буяп йөрөмәһен! (Ғәли ситкә янтая). Мөртәт, баҫтыммы ҡойроғоңа?! Күҙеңдәге ҡолаҡсынды ла һалдыртып ҡарарға ине, ялғандыр уныһы ла! (Ғәли ергә сүгә). Самострел һин! (Елкәһенән бөрөп алып, артына тибә). Мә, ал икенсе осаңа ла теге саҡта эләкмәй ҡалған кирза табан мөһөрөн!

Ғәли тәкмәсләп барып төшә лә, елтерәп тороп, башын баҫып ҡаса, артынан халыҡ мәсхәрәләп шаулаша: “һөләләй, тот ҡуянды!” — “Ҡороҡлағыҙ мәлғүнде!”

Ишмырҙа. Ә булат балдаҡ — үҙенең хаҡ юлында, батыр егетенең ҡулында!

Сәлисә (үҙәге өҙөлөп). Ағайым, йән киҫәгем, ҡайҙа ул батыр егетең?

Ишмырҙа. Улмы, ул...

Төркөм икегә ярылып, хөрмәтләп кемгәлер юл бирә — унда яугир офицер кейемендә Сәлих үҙе дөңкөлдәтә баҫып килә.

Ишмырҙа. Улмы... ул әнә килә!

Ким (гәзит болғап). Ағай-эне, уҡығыҙ! Ҡаһарман разведчик Сәлих ағай Таңатаров дошман тылында “Булат балдаҡ” тигән партизан отряды ойошторған, фашистарҙың ылғый кәрәгенә биргән!

Сәлисә. Өнөммө, төшөммө? (Ҡатып ҡала). һинме Сәлих Хәмиди?!.

Ишмырҙа. Булат балдаҡ әйләнеп ҡайтты, тимәк!

Ҡапыл ир-ат бер яҡҡа, ҡатын-ҡыҙҙар икенсе яҡҡа бүленә, Сәлисә менән Сәлихте лә шул ике төркөм ике яҡҡа айырып алып китә. Ҡара-ҡаршы теҙелеп тороп, “Аҡтирәк — күктирәк” уйыны башлана. Сафура менән Ишмырҙа ғына, билдәренән ҡосошоп, тирәклеккә олаға.

Егеттәр.

Аҡтирәк — күктирәк,

Беҙҙән һеҙгә кем кәрәк?

Ҡыҙҙар.

Һеҙҙән беҙгә Саҡ кәрәк,

Беҙҙән һеҙгә Суҡ кәрәк

Ебәрегеҙ тиҙерәк!

Ебәрәбеҙ тиҙерәк!

Ким (Сәлихҡә). Бар, еҙнәй, бар, Суғың саҡыра һине!

Сәлих, күҙҙәрен йомоп, ҡулдарын һоноп йырлай-йырлай, ҡыҙҙар теҙмәһенә йүнәлә.

Сәлих.

Тирә-яғым төн генә,

Суғым, осоп кил генә.

Ҡыҙҙар төркөмөнән Сәлисә сыға, күҙҙәрен йомоп, ҡулдарын һоноп килә.

Сәлисә.

Тирә-яғым төн генә,

Сағым, тауыш бир генә.

Егеттәр, ҡыҙҙар.

Төндәр ҡара, юл оҙон,

Ҡауышырға хаҡ яҙһын.

Сәлих.

Суғым минең — һин генә,

Ҡулҡайыңды бир генә.

Сәлисә. Ҡурҡам, күҙҙәремде асып ҡарарға ҡурҡам... Төшөм осор ҙа китер, фәҡәт йөрәк һыҙлауым тороп ҡалыр... (Күҙҙәре йомоҡ килеш яҡынлай).

Йәнем ята усымда —

Ил(е)тәмен Сағыма.