ЕҢдәренә ҡыҙыл бәйлеләр ашығып майҙанға уҙа, бөтәһе лә бошонҡо.

Ғәли. Тапшырҙығыҙмы ОГПУ капитаны ғәскәровҡа? Ҡайҙа расписка?

Ҡыҙыл бәйле. Расписка бирмәне... хәрби комиссар.

Ғәли. Ә?! То есть как? Почему хәрби комиссар?

Ҡыҙыл бәйле. То есть так. Потому хәрби комиссар. Ул, Ҡыҙыл Армияға яҡшы аттар әҙерләп биргәне өсөн, Сәлихтең ҡулын ҡаты ҡыҫты, ҡайнар рәхмәтен белдерҙе. Үҙең килеп шәп иттең, тине. РККА-ға бөгөндән, бик ашығыс, немец телен яҡшы белгән һинең кеүек аҫыл егеттәр кәрәк, ҡәҙерле иптәш Сәлих Таңатаров, тине. Хәҙер үк киске поезға ултыраһың да — аллюр туп-тура Мәскәүгә, махсус мәктәпкә, тине. Тирмәнсебеҙ немец бабайҙан өйрәнеп, фашист телен һыу кеүек эсә ине бит.

Ғәли (баш сайҡап). Не может быть! Ылғый дошман козняһы! Ниңә тура ОГПУ капитаны ғәскәровҡа илтмәнегеҙ ҡағыҙҙы?

Ҡыҙыл бәйле. Капитан Ғәскәров ул ҡағыҙыңды уҡып та торманы, уҫал һүгенеп, күҙ алдыбыҙҙа йыртып ташланы. Ул ғына ла етмәһә, өҫтөнә төкөрөп, аяҡтары менән тапаны. Әгәр ҙә иптәш Ғәли Ғәлич ошо эҫе мәлендә үк добровольно фронтҡа китмәһә, — каюк! — уға урын Магаданда, тине. Шунан һуң, Сәлихтең арҡаһынан һөйөп, көллөбөҙҙө баяғы хәрби комиссарға ебәрҙе.

Ғәли. Клевета! Обман!

Ҡыҙыл бәйле. һуғыш ваҡытында обманларға... башыбыҙ түгел болван.

Күмәк тауыш:

— Ә?!

— һуғыш?!

— Кем менән һуғыш?!

Ғәли. Отставить! Вражеская пропаганда өсөн, беләһеңме, Уголовный кодекста нисәнсе статья?!

Ҡыҙыл бәйле. Ышанмаһаң, (ҡуйынынан оло конверт сығарып тоттора) бына ҡара — эсе тулы повестка. Беҙ ҙә үҙ повесткаларыбыҙҙы алдыҡ. (Башын баҫып сығып китә. Ҡатын-ҡыҙ, бала-саға сыулап илай).

Ғәли (конверттан ус яҫыһындай ҡағыҙҙы алып уҡығас, байтаҡ ҡына тын ҡалып, тамағы ҡарлығып, халыҡҡа иғлан ҡыла). Иптәштәр! Совет иленең арыҫлан йөрәклеләре, тыңлағыҙ! Юғарынан телефонограмма килде, бына ул. (Уҡый). ”1941 йылдың 22 июнендә, иртәнге сәғәт дүрттә, Гитлер Германияһы ғәскәрҙәре, һуғыш иғлан итмәйенсә, мәкерле рәүештә беҙҙең дәүләт сиктәренә һөжүм ҡылды, тыныс ҡалаларҙы һәм ауылдарҙы утҡа тотто... Яуыз фашизмға ҡаршы совет халҡының Ватан һуғышы башланды”...

Халыҡ. А-а-ай... (Сәхнә ҡатып ҡала).

Ғәли. Повесткаларҙы таратып алығыҙ ҙа ошонда уҡ теҙелегеҙ, иптәштәр. (Повесткалар ҡулдан-ҡулға тарала). Ә мин үҙем... үҙем... (күкрәк һуғып) добровольно китәм тура фронтҡа! Ура! (Халыҡ өнһөҙ).

Ким (тамаҡ ярып). Ур-ра-а-а! (Дәртләнеп ырғандай — вәкил тирәһендә “самокат” яһап әйләнә. Көлөшөү). Мин дә доброволь китәм!

Сафура. Сеү, тамағыңа таш тормағыры!

Ир-ат, ҡатын-ҡыҙ бер-береһенә уҡталып ҡосаҡлашалар.

Урал. Бына был булыр алыш... баш һалыш.

Сафура (үкереп илай). Уй хәсрәтле башҡайым, уй зарлы мендәркәйем!.. Ап-аҡ яҫтыҡтарға кемде һалырмын, көмөшөмдәй ниндәй көмөш табырмын?.. Ишмырҙаау, ҡайҙа олаҡтың, мәлғүн?! (АҒаслыҡҡа уҡтала).

Сәлисә. Берҙән-берем, ғәзиз йәрем иҫән ҡалһын, Илаһым.

Бөтә сәхнә.А-а-ай!..

Егеттәр, ҡыҙҙар.

Ил ғәме ауыр бигерәк,

Күтәрергә иң кәрәк.

Айырылышыу минуттары

Етә, буғай, иртәрәк.

Аҡтирәк — күктирәк,

Йөрәктәр яна көйрәп.

Һөйә биреп, һөймәй ҡалыу

Ҡыйын икән бигерәк...

Сәлисә.

Гитлер яуы ябырыла —

Ватан ут, яраларҙа.

Ҡауышырға яҙмағандыр

Беҙгә тиҙ араларҙа.

Бөтә сәхнә. А-а-а-й!..

Урал (сафҡа теҙелгән, китергә йыйынған ир-атҡа). Урал батыр тоҡомдары, ғәзиздәрем, Ватан өсөн изге яуҙа Еңеп ҡайтып ҡыуандырығыҙ йөҙ йәшәр бабайығыҙҙы! Берлинға барып етеп, дәжжал ояһын туҙҙырығыҙ, ҡара ҡурғаш пүлгә ҡойған ил нәфрәтен Гитлерҙың ҡара йөрәгенә атығыҙ!

Күмәк тауыш. Амин! Ошо булһын антыбыҙ!

Ир-ат аҡрын ғына ҡуҙғала, оҙатыусылар эйәрә. Ағас араһынан Ишмырҙа, ҡаҙмендәрен ҡултыҡлаған Сафура атлығып сыға.

Сафура. Ышанығым, тим, Ышанығым!.. Үҙеңде өҙөлөп-өҙөлөп һөйөүемә, мәңге онотмаҫыма ышанаһыңмы?

Ишмырҙа. Ышанам, ышанам.

Сафура. Әгәр ҙә, тим, минең хаҡта ғәйбәт ишеттерһәләр, Сафураң һине онотҡан икән, тиһәләр, шуға ышанырһыңмы?

Ишмырҙа (ҡул һелтәп). Ышанырмын, ышанырмын. (Китеүселәргә барып ҡушыла).

Сафура. Ышанма, ышанма! Ышаныҡ Ишмырҙа булһаң да быға ышанма!

Бөтә сәхнә. А-а-а-й!..