2. Grammar: Көмекші сөздер (The Preposition).

Сөйлемдегі зат есімнің басқа сөздерге қатысын көрсететін көмекші сөздер демеуліктер деп аталады.

About. Көмекші сөз аbout жуық, шамасында, шамамен, туралы деп аударылады.

He told us about his trip to the south. - Ол оңтүстікке сапары туралы әңгімелеп берді.

It is about five o’clock. - Қазір сағат шамамен бес.

Above. Көмекші сөз аbove жоғары, астам, артық деп аударылады.

The temperature was above zero. Температура нөлден жоғары болды.

There were above 200 people. Онда 200 астам адам болды.

Across. Көмекші сөз аcross көлденен, арқылы деп аударылады.

The boy ran across the street. Бала көшені кесіп жүгіріп өтті.

Put this log across. Мына бөренені көлдеңінен қой.

After. Көмекші сөз after кейін деп аударылады.

He continued his work after dinner. Ол өзінің жұмысын түстен кейін жалғастырды.

Shut the door after you, please. Өзіңнен кейін есікті жапшы.

Against. Көмекші сөз against қарсы деп аударылады.

We were against it. Біз бұған қарсы болдық.

Along. Көмекші сөз along бойлай, жағалай деп аударылады.

Let us walk along the shore. Жаға бойымен жүрейік.

Among (Amongst). Көмекші сөз among арасында деп аударылады.

The work was divided among four children. Жұмыс төрт балаға бөлінді.

At. Көмекші сөз at маңында, жанында, қасында деп аударылады.

He lives at the club. Ол клубтың жаңында тұрады.

She is sitting at the window. Ол терезенің қасында отыр.

Beforе Көмекші сөз before дейін, шейін, алдында деп аударылады.

We shall have a walk before dinner. Біз түскі тамақтың алдында серуендейміз.

He sat before me. Ол менің алдыма отырды.

Behind. Көмекші сөз behind артында, артынан деп аударылады.

He sat behind me. Ол менің артымда отырды.

Below. Көмекші сөз below астына, астында, төмен деп аударылады.

The temperature was below zero. Температура нөлден төмен болды.

Beside. Көмекші сөз beside қасында деп аударылады.

He was sitting beside me. Ол менің қасымда отырды.

Between. Көмекші сөз between арасында деп аударылады.

The Mediterranean Sea is between Europe and Africa. Жерорта теңізі Еуропа мен Африканың арасында орналасқан.

By. Көмекші сөз by ырықсыз етістегі етістіктен кейін істі атқарушыны айтқанда, іс-уақытын көрсеткенде қолданылады және -мен, -пен жалғауларымен, таман деп аударылады.

“Anna Karenina” was written by Tolstoi . «Анна Каренинаны» Толстой жазды.

Can you finish the work by 6 o′clock? Сіз бұл жұмысты сағат алтыға таман бітіресіз бе?

Down. Көмекші сөз down астында, төменде деп аударылады.

He went down the stairs. Ол баспалдақпен төмен түсті.

During. Көмекші сөз During кезінде, бойы деп аударылады.

During the year he has made great progress. Жыл бойы ол үлкен табыстарға жетті.

Except. Көмекші сөз except басқа, қоспағанда деп аударылады.

Everybody is ready except you. Сізден басқасы бәрі дайын.

For. Көмекші сөз for үшін, арналған, артынан деп аударылады.

He will do it for you. Ол осыны сіз үшін істейді.

I sent him for the doctor. Мен оны дәрігерге жібердім.

Exercise 1: Match the English prepositional phrases from a) with their Russian equivalents from b).

a) be afraid of; go on business; be on business; laugh at; look for; be under the influence of, be guilty of smth; make contribution to; border on; live on; look for; call on smb; get rid of smth; be interested in; be angry with; a lecture on; in my opinion; accuse of smth; be late for; look forward to; listen to; be responsible for; be sure of; invite to; happen to; work at; agree to; be good/bad at; look through; speak to/about; look up; consist of; apologize to smb; ask for smth; look after; warn about; pay for; depend on; rely on/upon; congratulate on.

b) успевать/не успевать по чему-либо; избавиться от; платить за; продолжать деятельность; интересоваться; извинитьcя перед кем-либо; быть уверенным.; лекция по чему-либо; бояться; злиться; просматривать; полагаться на: опаздывать на; состоять из; просить о чем-либо; смотреть/искать; быть под влиянием; говорить с/о (об); зайти к кому-либо; предупреждать; очень хотеть; зависеть от; жить на; обвинять в; ухаживать/присматривать за; работать над;; быть в командировке/на делу; по моему мнению; соглашаться с; смеяться над; поздравлять с; быть ответственным за; слушать; быть виновным; случаться/происходить с; внести вклад в; искать; граничить с; приглашать на.

Exercise 2: Put in a proper preposition at /of /in/on/f or/with.

1. Are you pleased ... your results at the exam?

2. I am awfully sorry ... my being late.

3. He is good ... maths but rather bad ... languages.

4. She is so strange, she is afraid ... everything.

5. They really like sport. They are keen ... it.

6. He is fond ... economics. He is really interested ... it.

7. Paris is famous ... its numerous museums.

8. Children usually get bored ... adult's conversations.

9. He is interested ... computers and qualified ... programming.

10. Why is he angry ... us? — I have no idea.