2.7. Nadnercza - gruczoły nadnerczowe

Kora nadnerczy wydziela:

1) glikokortykoidy (kortyzon, kortykosteron, hydrokortyzon) – to grupa hormonów sterydowych, które kontrolują metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów w organizmie. Podwyższają one poziom glukozy we krwi oraz hamują syntezę białek w tym białek odpornościowych (immunosupresja). Niedobór glikokortykoidów powoduje chorobę Addisona, której objawami są: brązowienie skóry, łatwe męczenie się, spadek wagi ciała, osłabienie mięśni, osłabienie odporności organizmu. Nadmiar glikokortykoidów powoduje chorobę Cushinga, której objawami są: otyłość tułowia, nadciśnienie tętnicze, osteoporoza, zmniejszenie odporności organizmu;

2) mineralokortykoidy (aldosteron) – pobudza resorpcję zwrotną jonów Na⁺ i sekrecję jonów K⁺ w kanalikach nerkowych. Co prowadzi do zwiększenia zawartości jonów K⁺ oraz zmniejszenia zawartości jonów Na⁺ w mięśniach i w komórkach nerwowych.

3) androgeny – kora nadnerczy wydziela gównie dehydroepiandrosteron (DHEA). Może także w niewielkich ilościach wydzielać testosteron oraz estradiol (estrogen). Androgeny kierują syntezą białek, powodują wzrost organizmu oraz rozwój części drugorzędowych cech płciowych typu męskiego. Nadmiar androgenów u chłopców powoduje przedwczesne dojrzewanie płciowe. U dziewcząt nadmiar androgenów powoduje rozrost kości i mięśni oraz pojawianie się niektórych trzeciorzędowych cech płciowych typu męskiego.

Rdzeń nadnerczy wydziela:

1) adrenalinę (A) – jest wydzielana w sytuacjach stresowych. Rozszerza naczynia krwionośne w mięśniach szkieletowych, a zwęża naczynia skórne i naczynia w jamie brzusznej. Przyspiesza pracę serca, rozszerza źrenicę oka oraz podnosi ciśnienie tętnicze krwi. Adrenalina podwyższa stężenie glukozy we krwi, ponieważ nasila rozpad glikogenu w wątrobie i w mięśniach;

2) noradrenalinę (NA) – utrzymuje podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.

2.8. Gruczoły płciowe – jądra I jajniki

Jądra (męskie gruczoły płciowe) i jajniki (żeńskie gruczoły płciowe) są parzystymi narządami, które wytwarzają komórki rozrodcze: plemniki lub komórki jajowe oraz wydzielają hormony.

W jądrach hormony testosteron i androsteron. Są wytwarzane w komórkach Leydiga. Hormony te wpływają na rozwój drugorzędowych i trzeciorzędowych cech płciowych typu męskiego, kierują syntezą białek, pobudzają proces spermatogenezy w kanalikach nasiennych oraz stymulują popęd płciowy. Niedobór męskich hormonów płciowych powoduje zaburzenia popędu płciowego i płodności, rozwój kobiecej sylwetki ciała, brak zarostu na twarzy.

Jajniki wydzielają estrogeny (estradiol, estron, estriol) oraz progesteron (luteinę). Estrogeny wpływają na rozwój drugorzędowych i trzeciorzędowych cech płciowych typu żeńskiego. Wywołują cykliczne zmiany śluzówki macicy, stymulują popęd płciowy. Niedobór powoduje zaburzenia popędu płciowego i płodności oraz niedorozwój trzeciorzędowych cech płciowych typu żeńskiego. Progesteron jest wydzielany przez ciałko żółte i łożysko. Hormon ten przygotowuje śluzówkę macicy do przyjęcia zygoty, zapewnia prawidłowy przebieg ciąży oraz pobudza pracę gruczołów mlekowych. Niedobór progesteronu powoduje poronienie zarodka lub płodu, a także nieprawidłowy przebieg ciąży.

Hormony wydzielane przez korę nadnerczy i gruczoły płciowe to hormony sterydowe

Czy wiesz, że….

Sterydy anaboliczne (szczególnie testosteron) są często stosowane jako środki dopingujące w sportach siłowych i kulturystyce. Przyjmowanie tego typu środków jest niebezpieczne dla zdrowia. U mężczyzn może prowadzić do całkowitej bezpłodności i zahamowania popędu płciowego ponieważ wysoki poziom zewnętrznie dostarczonego testosteronu we krwi działa hamująco na czynność przysadki mózgowej, która przestaje pobudzać jądra do produkcji hormonów płciowych