54.Палітыка перабудовы. Спробы рэфармавання эканомікі і палітычнай сістэмы бсср.

Курс на паскарэнне сацыяльнаэканамічнага развіцця.10 сакавіка 1985 г. Генеральным сакратаром ЦК КПСС быў выбраны Гарбачоў.

У сярэдзіне 1980х гг. Савецкі Саюз апынуўся ў складаным становішчы. Пленум ЦК КПСС прыняў курс на паскарэнне сацыяльнаэканамічнага развіцця СССР.

Аднак тагачасная эканоміка СССР была недастаткова ўспрымальнай да новых ідэй, дасягненняў навукі і тэхнікі. У 1986 г. курс на паскарэнне цалкам праваліўся. У студзені 1987 г. пачаўся спад вытворчасці, які не ўдалося прыпыніць і які стаў пачаткам глыбокага эканамічнага крызісу. Палітыка перабудовы, яе змест і шляхі ажыццяўлення. XXVII з'езд КПСС 1986г. і XIX Усесаюзная канферэнцыя КПСС 1988г. удакладнілі палітычны курс і вызначылі палітыку перабудовы, абнаўлення ўсіх сфер жыцця савецкага грамадства. Яе мэтамі былі пераадоленне дэфармацый сацыялізму, больш поўнае раскрыццё яго патэнцыяльных магчымасцей, дэмакратызацыя ўсіх бакоў жыцця савецкага грамадства, рэфарміраванне палітычных інстытутаў дзяржавы. Прадугледжвалася правядзенне выбараў у Саветы ўсіх узроўняў з удзелам некалькіх кандыдатаў. У ходзе ажыццяўлення палітыкі перабудовы значна пашырылася самастойнасць прадпрыемстваў і аб'яднанняў у выніку іх пераходу на поўны гаспадарчы разлік і самафінансаванне. Працоўныя калектывы атрымалі права выбіраць кіраўнікоў, рэгуляваць заработную плату і адлічэнні на сацыяльныя патрэбы. Укараняліся прагрэсіўныя формы арганізацыі працы арэндныя калектывы, гаспадарчыя разліковыя брыгады. Больш дэмакратычнай станавілася выбарчая сістэма, развіваліся галоснасць і плюралізм думкі, фарміравалася шматпартыйная сістэма. Больш магчымасцей стала для ажыццяўлення дэмакратычных правоў і свабод грамадзян, для творчай дзейнасці. Разам з тым у грамадстве з'явіліся капіталістычныя тэндэнцыі, прапагандавалася ўзбагачэнне любымі сродкамі.

Становішча яшчэ болыш ускладнілася, калі ў 1988 г. быў апублікаваны Закон СССР аб кааперацыі.Пад назвай кааператываў былі ўзаконены тыповыя капіталістычныя прадпрыемствы з правам найму работнікаў, якія не з'яўляліся іх членамі, з правам купляць сыравіну і паўфабрыкаты па стабільных дзяржаўных цэнах, а прадаваць прадукцыю па свабодных рыначных цэнах.

3 адменай дзяржаўнай манаполіі на знешні гандаль і з дазволам прадпрыемствам і прыватным асобам прадаваць за мяжу тавары сацыяльнаэканамічная сітуацыя ў краіне ў 1987-1990 гг. значна пагоршылася. Пусцелі прылаўкі магазінаў, падскочылі рознічныя цэны, прадукты харчавання адпускаліся па "картках спажыўцоў", якія выдаваліся па месцы жыхарства. Пачалася маштабная міжнародная спекуляцыя, якая прывяла да вывазу буйных капіталаў за мяжу і стварэння магутных крымінальных структур. Эканоміка СССР і яе грашовафінансавая сістэма ляжалі ў руінах. Палітыка галоснасці, абвешчаная М.С. Гарбачовым, пасеяла сумненні наконт дасканалай сістэмы сацыялізму. Пачаўся працэс паступовай падмены сацыялізму іншымі ідэаламі і каштоўнасцямі. Быў зроблены антынавуковы і шкодны вывад аб тым, што савецкая сістэма не падаецца рэфарміраванню, а таму павінна быць разбурана, знішчана. Антысаветызм, як бачым, стаў ідэалагічнай зброяй курсу М.С. Гарбачова. Галоснасць фактычна ператварылася ў ідэалагічную вайну, накіраваную на змену дзяржаўнага і грамадскага ладу СССР. Фарміраванне палітычнай апазіцыі ў Беларусі. Працэс фарміравання палітычнай апазіцыі ў Беларусі пачынаўся з амаль непрыкметнай з'явы значнага павелічэння ліку аматарскіх нефармальных аб'яднанняў і клубаў па інтарэсах. Спачатку палітычныя пытанні ў праграмы клубаў і аб'яднанняў не ўключаліся. Аднак прыкладна з другой паловы 1987г. у дзейнасці клубаў і арганізацый усё больш і болып пачынаюць праяўляцца цэнтралізацыя і палітызацыя. У выніку перагавораў з уладамі ў снежні 1987 г. было дазволена правесці пад Мінскам вальны сойм беларускіх суполак. Удзельнікі яго гаварылі аб дэфармацыях сацыялізму, неабходнасці пабудовы сапраўднага сацыялізму, адраджэння беларускай нацыянальнай культуры. Спасылаючыся на Леніна, яны рабілі спробы крытыкаваць кіраўніцтва Беларусі. Гэта быў ужо, безумоўна, не культурнаасветны, а палітычны рух. Ішла самая звычайная палітычная барацьба пад прыкрыццём лозунга адраджэння нацыянальнай культуры.

У 1989 г. у БССР ствараецца штаб палітычнай апазіцыі Беларускі народны фронт "Адраджэнне". Яго праграма, статут і іншыя дакументы мелі адкрыта антысавецкую і антыкамуністычную накіраванасць.

У 1988-1989 гг. у СССР была сфарміравана новая структура вышэйшых органаў улады З'езд народных дэпутатаў СССР і Вярхоўны Савет СССР, які ствараўся на з'ездзе з ліку дэпутатаў і працаваў пастаянна. На Першым з'ездзе народных дэпутатаў СССР у маі чэрвені 1989 г. старшынёй Вярхоўнага Савета СССР быў выбраны М.С. Гарбачоў.