Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
2list.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
84.02 Кб
Скачать

38. Халықаралық құқықта әдет-ғұрыптың орнын көрсетіңіз?

Халықаралық құқықтың қайнар көздері – бұл халықаралық -құқықтық нормаларды көрсететін формалар.

Оның 4 түрі бар:

1) Халықаралық келісімшарт;

2) Халықаралық – құқықтық әдет – ғұрыптар;

3) Халықаралық конференциялар мен мәжілістердің Қорытынды Актілері;

4) Халықаралық ұйымдардың резолюциялары.

Ежелгі қазақ қоғамында Қазақтардың құқықтық жүйесін әдет – ғұрып құқығы құраған. Және әдет-ғұрып нормалары қазақ қоғамындағы негізгі реттеуші нормалар ретінде өмір сүрген. Жәнеде Рулық қоғамда қатынастар моральдық, адамгершілік нормалармен, әдет-ғұрыптар және дәстүрлермен реттелді. Уақыт өте келе осы әдет ғұрыптар қазіргі заманда нормативтик құқықтық актілірдің басты қайнар көзіне айналды.

39.Халықаралық құқықтың қағидаларын ашыңыз.

Халықаралық құқықтың қағидалары:

  1. Мемлекеттердің егемендік, теңдік қағидасы. Халықаралық ынтымақтастықты, бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау мақсатында мемлекеттер халықаралық қатынастарда әр түрлі салаларында қарым-қатынас жасауы міндетті. Олардың саяси, экономикалық және әлеуметтік айырмашылықтарынан тәуелсіз жүру керек.

  2. Ішкі іске араласпау қағидасы. Еш бір мемлекет немесе мемлекеттер тобы басқа мемлекеттердің ішкі істеріне және сырткы істеріне не тікелей не жанама түрде араласуға құқығы жоқ. Халықаралық құқықтың бұзылуы қарулы араласумен бірге кез-келген мемлекеттің құқық қабілеттілігіне қарсы қауіп қатер болып табылады. Мемлекеттердің саяси, экономикалық жіне мідени негіздеріне бағыттылғын кез-келген араласу жіберілмейді.

  3. Халықаралық міндеттерді адал ниетпен орындау қағидасы. Бұл қағида халықаралық құқық сияқты өте көне. Рим заманынын бері (пакта сунт серванда, келісімдер орындалу керек) деп латынша атаған. Қолайсыз келісімдерді болдырмау үшін бүкіл мыңжылдыұтар бойы осы қағидадан айрықшылықтар жасалған.

  4. Аумақтық тұтастық қағидасы. Бұл қағида 1945ж БҰҰ Жарғысының қабылдануымен бірге бекіген. Оның даму процессі өте брген. Қағиданың атауы әр түрлі. Оны территориялық тұтастық деп, территориялық қол сұқпаушылық деген атаулары да бар. Халықаралық қатынастардың тұрақтылығы жағынан осы қағиданың маңызы зор. Оның мәні мемлекет территориясын кез келген қол сұқпаушылықтан қорғау.

  5. Шекараның мызғымастығы. Бұл қағида 1975ж ОБСЕ-нің корытынды актісінде құрастырылған. Негізгі 3 элементте қорытындылауға болады:

1 халықаралық құқыққа сәйкес мемлекеттердің іс-жүзіндегі шекараларын тану;

2 қазіргі кезде және болашақта қандай да бір территориялық дәмеленуден бас тарту;

3 осы шекараларға кез келген қол сұғудан бас тарту;

  1. Дауларды бейбіт жолмен шешу мемлекеттер пайда болған дауларды әр түрлі бейбіт амалдармен шешуге тиіс. Бейбіт амалдарға келіссөздер, татуластыру, дәнекерлік, тергеу, сот ісі және т.б кіреді.

  2. Өзара ынтымақтастық қағидасы. Бұл қағиданың мазмұны:

Барлық халықтардың басқалардың араласуынсыз, өзінің саяси деңгейін анықтауға және өз экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуын іс жүзіне асыруға құқығы бар; барлық мемлекеттер осы құқықты құрметтеуге тиіс; барлық мемлекеттер халықтарды осы құқықтан кез келген заңсыз әрекеттерден бас тартуы тиіс; халықтардың өзін өзі анықтау құқығының іс жүзіне асырылуына көмектесу керек; тәуелсіздік жолындағы күресте отар халықтар барлық әдістерді қолдануға құқылы; халықтардың шет елдерге бағынуы рұқсат етілмейді.

  1. Адам құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу. Барлық мемлекеттер өз территориясындағы барлық адамдардың негізгі құқықтары мен бостандықтарын құрметтеуге тиіс; тіл, дін, жан, расса белгілері бойынша қандайда бір дискриминациялауға жол бермеу; мемлекеттер жалпы адам құқықтары мен бостандықтарын құрметтеуге көмектесуге және осы мақсатқа жетуге ынтымақтасуға міндетті.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]