Қабылдағыш антенналарының параметрі мен сипаттамалары

Қабылдағыш антеннаның бағытталу сипаттамалары антеннадағы ЭҚК-нің электромагниттік толқындардың келген бағытына байланыста тәуелділігін көрсетеді

-ұзындығы бар диполь электромагниттік толқынның бағыты -мен - бұрышында қиылысады (1.13-сурет)

Осы бағыттан келген толқында электр өрісінің векторы диполь осьмен - бұрышты құрайды, ол тангенциалды құрамы тең болады. Осыған байланысты ЭҚК мәні дипольде мына формуламен анықталады:

Соңғы көбейтіндісі бағытталу сипаттамасының функциясын көрсетеді:

Антеннаның кірісіне келетін максималды қуат сигналы белгілі бағыттан келеді, басқа бағыттан келген бөлек сигналдардан қарағанда оның мәні үлкен боладығ сондықтан бөгет сигналдардың қуаты әлде қайда аз болса, оны ескермеуге болады

Таратқыш антеннаға қарағанда қабылдағыш антенналардың параметрлері бар.

Қабылдағыш антеннаның ПӘК реалды антеннадағы келісілген жүктемеге келетін қуаттың шығыны жоқ антеннага сол жүктемеге келетін қуаттың қатынасынан табылады. Қабылдағыш антеннаның бағытталу коэффициенті , белгілі бағытталған антенна жүктемесіне келетін қуаттың, абсолютті бағытталмаған антенна жүктемесіне келетін қуат қатынасын айтады, олардың ПӘК-і және тұрған орнында өріс кернеулігі бірдей болады.

Қабылдағыш антеннаның күшейту коэффициенті G деп, сол антеннаның қабылдағышына келетін қуаттың, бағытталмаған немесе жартылай толқынды шығыны жоқ вибраторға келетін қуат қатынасын айтады, егер екі антенна келетін сигнал бағытына бағытталған және олардың тұрған орнында өріс кернеулігі бірдей болса: қабылдағыш антеннаға

ЭҚК-тің қабылдағыш антеннадағы мәнін бағалау үшін нақты антенна биіктігі параметрі қолданылады. Ол ЭҚК-нің электр өрісі кернеулігіне (антенна сымына параллель) қатынасымен табылады.

Нақты антенна биіктігі геометриялық өлшеміне бірдей тең, осы жағдайда вибратор ұзындығы бойында токтың үлестіруі бірдей, басқа жағдайларда . параметрі таратқыш антеннаны сипаттайды, бірақ көбінесе ол қабылдағыш антенна теориясында қарастырылады.

Ультра қысқа толқындарда сырттан келетін бөгет сигналдардың деңгейі қабылдағыш құрылғының ішіндегі шуылдар деңгейі аз немесе қабылдағыш антеннаның басты параметрі эффективті шуыл температурасы маңызды болады. Бұл температураға жетуі үшін антеннаның сәулелену кедергісін қыздырып, қуат шығарамыз. Бұл қуат мәні антеннадағы шуылдар қуатына тең болады деген сөз.

Егер антеннамыз идеалды болса ( ) және оның бағытталу диаграммасында бүйір және артқы жақтан жапырақшалары болмаса, онда оның жалпы –температурасы ғарыштық және атмосфералық шуылдарға тең болушы еді.

Реалды (нақты) антенналарда жылулық шығындар болады ( ), осының арқасында қосымша шуылдар пайда болады, олар антеннаның шуыл температурасын арттырады. Бағытталу диаграммасында бүйір және артқы жақтан жапырақшалар болса, онда сол жапырақшалармен ауланатын шуылдар температурасын арттырады. Әсіресе антеннаның шуыл температурасы, егер бағытталу диаграммасы жер бетін алып жатса, суық асқаннан қарағанда,жерде электромагниттік энегрияның шығыны көп болады. Мысалы, өте ыстық бағдары бар антеннаның, зенитке бағытталғанда оның , ал жер бетіне бағытталған болса жуық шамамен болады.

Антеннаның шуыл температурасы қабылдағыш құрылғысының шуыл температурасына әлдеқайда аз болуы керек. Соңғы жылдары өте жоғары жиілікті күшейту техникасы жоғары жетістіктерге жетті, осының арқасында мәні - қарағанда азайтылды. Мысалы кванттық күшейткіштерде

, ал аралығында антеннаны жасап ,құрастыру қиынға соғады.

Қабылдағыш антенна радиоқабылдағышқа генератор рөлін атқарады, көп қуатты жүктемеге беру мүмкіндігін жасау үшін антенна кедергісі және радиоқабылдағыш кіріс тізбегі кедергісі белгілі бір қатынаста болуы керек. Сәйкестендіру және келістіру кезінде негізгі параметрі болып эффективті бетті алады, оны түсінуі үшін және қандай мәнді қабылдайтынын білу үшін келесіге көңіл аударайық. Егер осы бетке перпендикуляр бағытта толқын келетін болса және толқын энергиясы түгелімен артылатын болса онда ауданда қуаты бөлінеді, ондай қуат реальді антеннамен ауланғандай болады. Басқаша айтқанда, эффективті бет қуатының, электромагниттік толқынның қуат ағыны тығыздығына қатынасына тең.

Көптеген құрылғыларда қабылдағыш антенналар таратқыш антенналарға қарағанда конструкциялары қарапайым болады, олардың биіктігі кіші, оларда қымбат тұратын радио және изолятроы жоқ, үлкен жоғары электрлік беріктілігі есептелінбеген; бірақ көптеген сапалы көрсеткіштері бойынша талаптар қабылдағыш және таратқыш антенналарға бірдей болады.

№4- лекция