- •Морфология
- •Мийзан – қалып
- •Иштикок (сөзжасам)
- •Феъл және фаъил
- •Сұрақтар мен тапсырмалар
- •Исми фаъил (негізгі етіс есімшесі)
- •Сифати мушаббаха
- •Исми мафъул
- •Сұрақтар мен тапсырмалар
- •Суласий мужаррад бабында исми фаъилдың қалыбы қандай? Суласий мужаррадтан басқа баптарда исми фаъилдың қалыбы қандай?
- •Өткен шақ болымсыз етістігі (жахд)
- •Өткен шақ болымсыз етістігінің (жахд) ырықсыз етісі (мажхул)
- •Феъл нафий (келер шақ болымсыз етістігі)
- •Бұл шылау музариъ етістігінің мағынасын терістей отырып келер шаққа айналдырады. Мысалы, егер біз لاَ يَضْرِبُ деп айтсақ, ер кісінің осы шақта емес, келер шақта ұрмайтынын еске алған боламыз.
- •Келер шақ болымсыз етістігінің (нафий) ырықсыз етісі (мажхул) 14 формада жіктеледі:
- •Бұйрық райындағы (амр) етістік туралы
- •Амри хазир (іі жақ)
- •Амри ғайиб (і және ііі жақтарда)
- •І және ііі жақ бұйрық райдағы (амри ғайиб) етістіктердің ырықсыз етісі (мажхул) Мажхул амри ғайибтың 14 жіктелу формасы бар. Ережеден тыс алдымен 2-жақ (мухатаб):
- •Сұрақтар мен тапсырмалар
- •Нахий етістігі (бұйрық райдың болымсыз түрі)
- •Бұйрық райдағы болымсыз етістіктің (нахий) ырықсыз етісі (мажхул)
- •Күшейту (таъкид) нуны
- •Исм заман және исм макан
- •Исм алат
- •Исм тафзил
- •Сұрақтар мен тапсырмалар
- •Етістіктің баптары
- •Суласий мужаррадтың бірінші бабы
- •Музаъаф يَفْعِلُ فَعَلَ
- •Өткен шақ етістігінің (мазий) негізгі етісі (маълум)
- •Исм фаъил
- •Исм мафъул
- •Өткен шақ болымсыз етістігінің негізгі етісі
- •Өткен шақ болымсыз етістігінің (жахд) ырықсыз етісі
- •Амр хазир
- •Амр ғайибтың (і, ііі жақтардың бұйрық райы) негізгі етісі
- •Амр ғайибтың (і, ііі жақтардың бұйрық райы) ырықсыз етісі (мажхул)
- •Исм заман және исм макан
- •Исми алат
- •Исм тафзил
- •يَفْعِلُ فَعَلَ бабының мисалы (و)
- •فَعَلَ يَفْعِلُ бабындағы мисал (ى)
- •فَعَلَ يَفْعِلُ бабындағы ажваф
- •يَفْعِلُ فَعَلَ бабындағы нақис
- •يَفْعِلُ فَعَلَ бабындағы лафиф
- •يَفْعِلُ فَعَلَ бабындағы мултавий.
- •يَفْعُلُ فَعَلَ бабының сахихы
- •Музаъаф:
- •Мисал (و):
- •فَعَلَ يَفْعَلُ бабының сахихы
- •Музаъаф:
- •Мисал (و):
- •Ажваф (ـيـ):
- •Лафиф (ي):
- •Мултавий:
- •Мултавий:
- •Алтыншы бап
- •Музаъаф:
- •Мисал و:
- •Мисал ـيـ:
- •Музаъаф:
- •Эълалы فَرَّ يَفِرُّ мысалына байланысты айтылған. Мисал و
- •Мисал ـيـ
- •Ажваф و:
- •Ажваф ـيـ:
- •Музаъаф:
- •Музаъаф:
- •Мисолو:
- •Мисал ـيـ:
- •Ажваф و:
- •Ажваф ـيـ:
- •Мултавий:
- •Бұл бапта мултавий жоқ.
- •Ажваф و:
- •Ажваф ي:
- •Ажваф ـيـ:
- •Музаъаф:
- •Мултавий:
- •Музаъаф:
- •Ұқсас баптар (мулхакат)
- •Қорытынды
- •Махмузул-фаның 5 бабы бар:
- •Махмузул-айнның 3 бабы бар:
- •Махмузул-ламның 4 бабы бар:
Өткен шақ болымсыз етістігінің (жахд) ырықсыз етісі (мажхул)
Өткен шақ болымсыз етістігінің (жахд) ырықсыз етісі де 14 формада жіктеледі:
لم يُضْرَبْ |
Ол ұрылмады (оны ұрмады), (вахид, мүзәккар, ғайиб) |
لم يُضْرَبَا |
Олар (екі ер кісі) ұрылмады (оларды ұрмады), тасния, мүзәккар, ғайибайн) |
لم يُضْرَبُوا |
Олар (бірнеше ер кісі) ұрылмады (оларды ұрмады),, жамъ, мүзәккар, ғайибийн) |
لم تُضْرَبْ |
Ол (әйел кісі) ұрылмады (оны ұрмады), (вахида, мүәннас, ғайиба) |
لم تُضْرَبَا |
Олар (екі әйел кісі) ұрылмады (оларды ұрмады), тасния, мүәннас, ғайибатайн) |
لم يُضْرَبْنَ |
Олар (бірнеше әйел кісі) ұрылмады (оларды ұрмады), жамъ, мүәннас, ғайибат) |
لم تُضْرَبْ |
Сен ұрылмадың (сені ұрмады) (вахид, мүзәккар, мухатаб) |
لم تُضْرَبَا |
Сендер (екі ер кісі) ұрылмадыңдар (сендерді ұрмады) (тасния, мүзәккар, мухатабайн) |
لم تُضْرَبُوا |
Сендер (бірнеше ер кісі) ұрылмадыңдар (сендерді ұрмады) (жамъ, мүзәккар, мухатабийн) |
لم تُضْرَبِي |
Сен (әйел кісі) ұрылмадың (сені ұрмады) (вахида, мүәннас, мухатаба) |
لم تُضْرَبَا |
Сендер (екі әйел кісі) ұрылмадыңдар (сендерді ұрмады) (тасния, мүәннас, мухатабатайн) |
لم تُضْرَبْنَ |
Сендер (бірнеше әйел кісі) ұрылмадыңдар (сендерді ұрмады) (жамъ, мүәннас, мухатабат) |
|
|
لم أُضْرَبْ |
Мен ұрылмадым (мені ұрмады) (вахид(а), мүзәккар, мүәннас, мутакаллим) |
لم نُضْرَبْ |
Біз (бірнеше кісі) ұрылмадық (бізді ұрмады) (жамъ, мүзәккар, мүәннас, мутакаллим) |
Феъл нафий (келер шақ болымсыз етістігі)
Келер шақ болымсыз етістігін жасау үшін музариъ етістігінің алдынан لاَ шылауы қосылады. Мысалы, لاَ يَضْرِبُ.
Бұл шылау музариъ етістігінің мағынасын терістей отырып келер шаққа айналдырады. Мысалы, егер біз لاَ يَضْرِبُ деп айтсақ, ер кісінің осы шақта емес, келер шақта ұрмайтынын еске алған боламыз.
Келер шақ болымсыз етістігінің (нафий) негізгі етісі 14 формада жіктеледі:
لا يَضْرِبُ |
Ол ұрмайды (вахид, мүзәккар, ғайиб) |
لا يَضْرِبَانِ |
Олар (екі ер кісі) ұрмайды, тасния, мүзәккар, ғайибайн) |
لا يَضْرِبُونَ |
Олар (бірнеше ер кісі) ұрмайды, жамъ, мүзәккар, ғайибийн) |
لا تَضْرِبُ |
Ол (әйел кісі) ұрмайды (вахида, мүәннас, ғайиба) |
لا تَضْرِبَانِ |
Олар (екі әйел кісі) ұрмайды, тасния, мүәннас, ғайибатайн) |
لا يَضْرِبْنَ |
Олар (бірнеше әйел кісі) ұрмайды, жамъ, мүәннас, ғайибат) |
لا تَضْرِبُ |
Сен ұрмайсың (вахид, мүзәккар, мухатаб) |
لا تَضْرِبَانِ |
Сендер (екі ер кісі) ұрмайсыңдар (тасния, мүзәккар, мухатабайн) |
لا تَضْرِبُونَ |
Сендер (бірнеше ер кісі) ұрмайсыңдар (жамъ, мүзәккар, мухатабийн) |
لا تَضْرِبِينَ |
Сен (әйел кісі) ұрмайсың (вахида, мүәннас, мухатаба) |
لا تَضْرِبَانِ |
Сендер (екі әйел кісі) ұрмайсыңдар (тасния, мүәннас, мухатабатайн) |
لا تَضْرِبْنَ |
Сендер (бірнеше әйел кісі) ұрмайсыңдар (жамъ, мүәннас, мухатабат) |
|
|
لا أَضْرِبُ |
Мен ұрмаймын (вахид(а), мүзәккар, мүәннас, мутакаллим) |
لا نَضْرِبُ |
Біз (бірнеше кісі) ұрмаймыз (жамъ, мүзәккар, мүәннас, мутакаллим) |