Мисал ـيـ:

اِتَّسَرَ يَتَّسِرُ масдары اِتِّسَارٌ құмар ойындарын ойнау.

اِتَّسَرَ يَتَّسِرُ مُتَّسِرٌ مُتَّسَرٌ لَم يَتَّسِرْ لا يَتَّسِرُ اِتَّسِرْ لِيَتَّسِرْ لا تَتَّسِرْ مُتَّسَرٌ.

اِتِّسَارٌ алғашқыда اِيْتِسَارٌ болған. ـيـ әрпі اِفْتِعَالٌ бабындағы бірінші түбір әріптің орнында келген, ـيـ әрпі ت әрпіне айналып кетті: اِتْتِسَارٌ. Ассимиляцияға қажеттілік туды, бірінші ت әрпі екіншсіне кірігіп кетті: اِتِّسَارٌ. Басқа жіктелулердің барлығының да эълалы осындай.

Ажваф و:

اِقْتَاتَ يَقْتَاتُ масдары اِقْتِيَاتٌ қоректену, тамақтану.

اِقْتَاتَ يَقْتَاتُ مُقْتَاتٌ (исм фаъил және исм мафъул) لَم يَقْتَتْ لا يَقْتَاتُ اِقْتَتْ لِيَقْتَتْ لا تَقْتَتْ مُقْتَاتٌ.

اِقْتِيَاتٌ негізінде اِقْتِوَاتٌ болған. اِقْتَاتَ يَقْتَاتُ негізінде اِقْتَوَتَ يَقْتَوِتُ болған. و харакатты, оның алдына фатха келген, و әрпі ا әрпіне өзгертілді. Басқа сөзжасамдарда да қағида солай.

اِقْتَاتَ мажхулі– اُقْتِيتَ. اِقْتَاتَ бұрынғы алғашқы қалпына келтіріледі: اِقْتَوَتَ. Соңғыдан бұрынғы әріпке кәсра қойылады: اِقْتَوِتَ, одан бұрын тұрған, әрі харакатсыз әр әріпке замма қойылады: اُقْتُوِتَ. Кәсра و үшін айтуға қиындық тудырады, оның кәсрасы алдын-ала харакаты түсірілген алдыңғы әріпке өткізіледі: اُقْتِوْتَ. و сүкунды, оның алдында кәсра келген, و әрпі ـيـ әрпімен ауыстырылады: اُقْتِيتَ.

Ажваф ـيـ:

اِكْتَالَ يَكْتَالُ масдары اِكْتِيَالٌ өлшеу.

اِكْتَالَ يَكْتَالُ مُكْتَالٌ لَم يَكْتَلْ لا يَكْتَلُ اِكْتَلْ لِيَكْتَلْ لا تَكْتَلْ مُكْتَالٌ.

Нақис:

اِخْتَفَى يَخْتَفِى масдары اِخْتِفَاءٌ нгізінде اِخْتِفَاىٌ жасырыну.

اِخْتَفَى يَخْتَفِى مُخْتَفٍ مُخْتَفًى لَم يَخْتَفِ لا يَخْتَفِى اِخْتَفِ لِيَخْتَفِ لا تَخْتَفِ مُخْتَفًى.

Эълалы رَمَى يَرْمِى эълалына ұқсас.

Лафиф:

اِحْتَوَى يَحْتَوِى масдары اِحْتِوَاءٌ біріктіру.

اِحْتَوَى يَحْتَوِى مُحْتَوٍ مُحْتَوًى لَم يَحْتَوِ لا يَحْتَوِى اِحْتَوِ لِيَحْتَوِ لا تَحْتَوِ مُحْتَوًى.

Бұл етістік барлық ережелерде اِخْتَفَى يَخْتَفِى етістігіне ұқсас.

Мултавий:

اِتَّقَي يَتَّقِي масдары اِتِّقَاءٌ . Ол негізінде اِوْتِقَايٌ сақтану, қорқу.

اِتَّقَي يَتَّقِي مُتَّقٍ مُتَّقًي لَم يَتَّقِ لا يَتَّقِي اِتَّقِ لِيَتَّقِ لا تَتَّقِ مُتَّقًى.

اِتَّقَي негізінде اِوْتَقَيَ болған. اِفْتِعَالٌ бабында و әрпі ت әрпінің орнында тұр. و әрпін ت әрпіне ауыстырамыз, содан соң бұл ت әрпі екінші ت әрпіне кірігіп кетеді: اِتَّقَيَ. ـيـ әрпі харакатты, оның алдында фатха келген, ـيـ әрпі ا әрпіне өзгертіледі: اِتَّقَى.& يَتَّقِى негізінде يَوْتَقِيُ болған. و әрпі ت әрпіне ауыстырылған, ت әрпі ت әрпіне кіріккен: يَتَّقِيُ. Замма ـيـ үшін айтуға қиындық тудырады, оның заммасы түсіріледі: يَتَّقِى. Басқаларының да ережелері осындай.

БЕСІНШІ БАП

Бесінші бап һамзаи васлия және ن әрпі қолданылатын اِنْفَعَلَ يَنْفَعِلُ бабы болып табылады. Масдары اِنْفِعَالٌ.

Бұл бап мыналар үшін жұмсалады:

1) үнемі فَعَلَ етістігіне ергесу үшін: قَطَعْتُ الْخَشِشَ فَانْقَطَعَ мен шөпті ордым-да ол орылды.

2) сирек жағдайларда أَفْعَلَ етістігіне ергесу үшін: أَزْعَجْتُ الْبَابَ فَانْزَجَعَ мен есікті сындырдым, және ол сынды.

3) дене мүшелерімен жасалатын етістіктерге қатысты. Сондықтан عَدَمْتُهُ فَانْعَدَمَ деп қолдану қате болып есептеледі. (Мен оны жойдым-да ол жойылды. Яғни адам жойылу үшін өз дене мүшелерін қолданбайды. Немесе ауыру үшін де ол өз дене мүшелерін, өз күшін қолданбайды, бірақ сыртқы әсерлерден ауырып қалады مَرَضَ, сондықтан اِنْمَرَضَ деп қолданылмайды – ауд.еск).

Сахих:

اِنْسَحَبَ يَنْسَحِبُ масдары اِنْسِحَابٌ таразға тартылу.

اِنْسَحَبَ يَنْسَحِبُ مُنْسَحِبٌ مُنْسَحَبٌ لَم يَنْسَحِبْ لا يَنْسَحِبُ اِنْسَحِبْ لِيَنْسَحِبْ لا تَنْسَحِبْ مُنْسَحَبٌ.

Музаъаф:

اِنْقَضَّ يَنْقَضُّ масдары اِنْقِضَاضٌ байбалам салып (дүрбелеңдеп) жүгіру

اِنْقَضَّ يَنْقّضُّ مُنَقَضٌّ لَم يَنْقَضَّ لا يَنْقَضُّ اِنْقَضَّ لِيَنْقَضَّ لا تَنْقَضَّ مُنْقَضُّ.

Ажваф و:

اِنْقَادَ يَنْقَادُ масдары اِنْقِيَادٌ негізінде اِنْقِوَادٌ бағыну.

اِنْقَادَ يَنْقَادُ مُنْقَادٌ لَم يَنْقَدْ لا يَنْقَادُ اِنْقَدْ لِيَنْقَدْ لا تَنْقَدْ مُنْقَادٌ.

Бұл етістік барлық ережелерде اِقْتَاتَ يَقْتَاتُ етістігіне ұқсас.

Ажваф ـيـ:

اِنْقَاسَ يَنْقَاسُ масдары اِنْقِيَاسٌ қандай да бір затты өзі тектес затпен салыстыру.

اِنْقَاسَ يَنْقَاسُ مُنْقَاسٌ لَم يَنْقَسْ لا يَنْقَاسُ اِنْقَسْ لِيَنْقَسْ لا تَنْقَسْ مُنْقَاسٌ.

Нақис:

اِنْجَلَى يَنْجَلِى масдары اِنْجِلَاؤٌ ашылу.

اِنْجَلَى يَنْجَلِى مُنْجَلٍ مُنْجَلًى لَم يَنْجَلِ لا يَنْجَلِى اِنْجَلِ لَيَنْجَلِ لا تَنْجَلْ مُنْجَلًى.

اِنْجَلَى يَنْجَلِى негізінде اِنْجَلَوَ يَنْجَلِوُ. و сырттан келген, әрі оның алдында замма жоқ, و әрпін ـيـ әрпіне ауыстырамыз: اِجَلَيَ يَنْجَلِيَ. Мазий етістігінде ـيـ әрпі ا әрпіне өзгертіледі (ي әрпі харакатты, оның алдында фатха келген – ауд.еск.): اِنْجَلَى. Музариъ етістігінде замма ـيـ ұшін айтуға қиындық тудырады, оның заммасы түсіріледі: يَنْجَلِى.

Лафиф:

اِنْزَوَى يَنْزَوِى масдары اِنْزِوَاءٌ теріні шиырлау.

اِنْزَوَى يَنْزَوِى مُنْزَوٍ مُنْزَوًى لَم يَنْزَوِ لا يَنْزَوِى اِنْزَوِ لِيَنْزَوِ لا تَنْزَوِ مُنْزَوًى.