Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
sarf_kaz.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
850.43 Кб
Скачать

Ажваф (ـيـ):

هَابَ يَهَابُ масдары هَيْبَةٌ مَهَابَةٌ қорқу, жақсы көре қорқу.

1) هَابَ – мазий

7) هَبْ – амр хазир

2) يَهَابُ – музариъ

8) لِيَهَبْ – амр ғайиб

3) هَائِبٌ – исм фаъил

9) لا تَهَبْ- нахий

4) مَهِيبٌ – исм мафъул

10) مَهَابٌ исм заман, исм макан

5) لَم يَهَبْ – жахд

11) مِهَابٌ – исм алат

6) لا يَهَابُ – нафий

12)أَهَابُ - исм тафзил

هَابَ هَيِبَ болған. (ـيـ) әрпінің харакаты бар, оның алдында фатха келген, (ـيـ) әрпі алифке өзгертілген.

يَهَابُ يَهْيَبُ болған. (ـيـ) әрпінің харакаты алдыңғы әріпке берілді. (ـيـ) әрпінің негізінде харакаты болған, мұнда оның алдында фатха келгендіктен, (ـيـ) әрпін алифке өзгерттік. Барлық эълалы осы мысалмен салыстырылады.

مَهِيبٌ эълалы مَبِيعٌ эълалына ұқсас.

Нақис:

خَشِيَ يَخْشَى масдары خَشْيَةٌ қорқу.

1) خَشِىَ – мазий

7) اِخْشَ - амр хазир

2) يَخْشَى – музариъ

8) لِيَخْشَ – амр ғайиб

3) خَاشٍ – исм фаъил

9) لا تَخْشَ – нахий

4) مَخْشًى – исм мафъул

10) مَخْشًى исм заман, исм макан

5) لَم يَخْشَ – жахд

11) مِخْشً – исм алат

6) لا يَخْشَ – нафий

12)أَخْشَى - исм тафзил

Өткен шақ етістігінің ғайибийн жіктелуінде үшінші әлсіз түбір әріп رُمُوا эълалындағыдай түсірілген. басқа жіктелулердің эълалы َمَى يَرْمِى мысалында айтылған.

Лафиф:

قَوِىَ يَقْوَى масдарыقُوَّةٌ күшті болу, негізінде قُوْوَةٌ - (و) әрпі (و) әрпіне кіріккен (ассимиляцияланған).

1) قَوِىَ – мазий

7) اِقْوَ – амр хазир

2) يَقْوَى – музариъ

8) لِيَقْوَ – амр ғайиб

3) قَوِيٌّ – сифати мушаббаха

9) لا تَقْوَ – нахий

4) مَقْوِيٌّ – исм мафъул

10) مَقْوًى исм заман, исм макан

5) لَم يَقْوَ – жахд

11) مِقْوًى – исм алат

6) لا يَقْوَى – нафий

12)أَقْوَى - исм тафзил

قَوِىَ قَوِوَ болған. Эълалы دُعِىَ эълалына ұқсас (و сырттан келген, әрі кәрадан соң тұр, сондықтан (ـيـ) әрпіне өзгертемізауд. еск.). يَقْوَى негізінде يَقْوَوُ. Эълалы يُدْعَى эълалына ұқсас. (و төртінші әріп, оның алдында замма жоқ, сондықтан (و) әрпін (ـيـ) әрпіне өзгертемізауд. еск.).

قَوِىٌّ негізінде قَوُوْوٌ. (و) төртінші әріп болып тұр, оның алдында замма жоқ, (ـيـ) әрпіне ауыстырамыз: قَوُوْىٌ. (و) әрпі бір сөзде (ـيـ) әрпімен қатар тұр, біріншісі сүкунды, сондықтан (و) әрпі (ـيـ) әрпіне өзгертілген: قَوُيْىٌ. Ассимиляцияға қажеттілік туды, бірінші (ـيـ) әрпі екінші (ـيـ) әрпіне кірігіп кеткен: قَوُىٌّ. (ـيـ) әрпін сақтап қалу үшін оның алдына кәсра қойылды - قَوِىٌّ:

قَوِىٌّ قَوِيَانِ قَوِيُّونَ قَوِيَةٌ قَوِيَّتَانِ قَوِيَّاتٌ.

مَقْوِىٌّ негізінде مَقْوُوْوٌ болған. Эълалы قَوِىٌّ эълалына ұқсас. Басқа сөзжасамдардың эълалы музариъ форомасының эълалына ұқсас болып келеді.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]