Жұмыс барысы:

Жұмыс барысы:

1. Бес сынауық әзірлеп, біріншісіне құм, екіншіге- шикі картоп, үшіншіге- піскен картоп, төртіншіге – шикі ет, бесіншіге – піскен ет салып, әрқайсысына сутегінің асқан тотығын тамызу . Әр сынауықтағы өзгерістерді бақыла.

2. Үккіде(Ступка) піскен картопты аздаған құм қосып ұнтақтау. Ұнтақталған картопты сынауыққа салып, сутегінің асқын тотығын қосу. Ұнтақталған және кесек өсімдік ұлпасындағы реакция активтілігін салыстыр.

3.Бақылау нәтижелерін кестеге жаз.

4. Реакция теңдеуін құр.

5. Жауабын дайында.

6. Бақылауға түсініктеме бер

Зерттеу нәтижесі: ……………………………………………………………………………….

Не алынды?	Не істелді?	Не бақыладың?	Түсініктеме
1. Өсімдіктер ұлпасының тірі жасушалары		Көбік пайда болады	Оттегі бөлінеді ал нәруыз молекулалары қарапайым мономерлерге дейін ыдырайды
2. Өсімдіктер ұлпасының өлі жасушалары		Реакция байқалмайды.	Картоп піскен кезде нәруыз молекулалары денатурацияға ұшырайды
3. Жануарлар ұлпасының тірі жасушалары		Көбік пайда болады, ет ағарады	Оттегі бөлінеді ал нәруыз молекулалары қарапайым мономерлерге дейін ыдырайды
4. Жануарлар ұлпасының өлі жасушалары		Реакция байқалмайды.	Ет піскен кезде нәруыз молекулалары денатурацияға ұшырайды

Сұрақтарға жауап бер:

1. Қай сынауықтарда каталаза ферменті активтілігі байқалды? Неге, түсіндір.

1-3 сынауықтарда ферменттің активтілігі байқалды. Бұл сынауықтарда шикі және піспеген заттар болды. Ал қалған екі сынауықта реакция байқалмады.

2. Ферменттің активтілігі тірі жасушалар мен өлі жасушаларда қалай байқалады?

Ферменттің активтілігі өлі жасушаларда байқалмайды.

3. Ферменттің ұнтақталған өсімдік немесе жануарлар ұлпаларынадағы активтілігі жоғарлады. Себебі ұнтақталған кезде сутегінің асқын тотығы мен нәруыздың жанасу беті үлкейеді.

4. Сутегінің асқын тотығының(Н2О2) ыдырауының жылдамдығын өлшеуге арналған ұсыныс жаса. V – kc( a ) c ( b)

V- химиялық реакцияның жылдамдығы

K –константа жылдамдығы

С –концентрация өзгерісі

5. Сіздің ойыңызша сутегінің асқын тотығын(Н2О2) ыдырататын каталаза ферменті барлық тірі ағзаларда бар ма? Жауабыңды дәлелде.

Бұл фермент Оксидоредуктаза ферменттер тобына жатқандықтан ол тірі жасушаларға зиянды суттегінің асқын тотығын су мен көмірқышқылгазына дейін ыдыратады. Лизосомаларда болады. Барлық тірі организмдердің жасушаларында болады деп қортынды жасауға болады.

Қорытынды: Картоп пен етті пісіргенде каталаза ферменті-нәруыз денатурацияға ұшыраған және 3-нәруыздық құрылымның өзгеруі ферменттің белсенді орталығын бұзған.

Шикі картоп пен шикі етке Н₂О₂ әсерінен оттектің бөлінуі ферментті–нәруыз каталазаның катализаторлық қызметін көрсетеді.

2Н₂О₂= 2Н₂О+О₂

Ферменттер – тірі табиғаттың катализаторы. Катализатор дегеніміз не?

(химиялық реакцияның өтуін тездетеді, өзі реакция кезінде өзгеріске түспейді)