- •Душанбе – 2009.
- •§1. Предмети њуќуќи мењнатї
- •§2. Услуби њуќуќи мењнатї
- •§3. Системаи њуќуќи мењнатї њамчун
- •§4. Таносуби њуќуќи мењнатї бо дигар соњањои муљовири њуќуќ
- •§5. Предмет, услуб ва системаи илми њуќуќи мењнатї
- •Саволу супоришњо барои худсанљї
- •Боби II. Манбаъњои њуќуќи мењнатї
- •§1. Мафњум ва хусусиятњои хоси манбаъњои
- •§2. Таснифи манбаъњои њуќуќї мењнатї
- •§3. Ќонунгузории умумї ва махсус оид ба мењнат. Ягонагї ва тафриќа дар танзими муносибатњои мењнатї
- •§4. Амали ќонунњо ва дигар санадњои меъёрии њуќуќї оид ба мењнат дар замон, макон
- •§5. Наќши фаъолияти њуќуќэзоњдињии маќомоти судї дар танзими муносибатњои мењнатї
- •Боби III. Принсипњои њуќуќи мењнатї
- •§1. Мафњум, ањамият ва таснифи принсипњои њуќуќї
- •§2. Принсипњои байнисоњавии танзими
- •§3. Таркиб ва мазмуни принсипњои асосии
- •1) Принсипи озод будани мењнат, аз љумла њуќуќ ба мењнат;
- •2) Принсипи манъи њамагуна мањдудият дар бахши мењнат;
- •3) Принсипи манъи мењнати иљборї;
- •4) Принсипи њимоя аз бекорї ва мусоидат ба шуѓлмандї;
- •6) Принсипи баробарии њуќуќу имкониятњои кормандон;
- •7) Принсипи таъмини њуќуќи кормандон ба пардохти айниваќтї ва одилонаи музди мењнат;
- •9) Принсипи таъмини њуќуќи кормандон ва корфармоён ба муттањидшавї бањри њифзи њуќуќ ва манфиатњои хеш;
- •10) Принсипи таъмини њуќуќи кормандон љињати иштирок дар идоракунии ташкилот;
- •11) Принсипи мувофиќати танзими давлатї ва шартномавии муносибатњои мењнатї ва дигар муносибатњои бо онњо алоќаманди љамъиятї;
- •12) Принсипи шарикии (њамкории) иљтимої;
- •13) Принсипи талофии зиёни ба корманд дар иртибот ба иљрои вазифањои мењнатї расонидашуда;
- •14) Принсипи муќаррар намудани кафолатњои давлатии таъмини њуќуќњои кормандон ва корфармоён ва ба амал баровардани назорату тафтиши риояи онњо;
- •15) Принсипи таъмини њуќуќи њар як шахс ба њимояи давлатии њуќуќу озодињо;
- •16) Принсипи таъмини њуќуќ ба баррасии бањсњои инфиродї ва коллективии мењнатї, инчунин ба корпартої;
- •18) Принсипи таъмини њуќуќи иттифоќњои касаба љињати ба амал баровардани назорату тафтиши риояи ќонунгузории мењнатї ва дигар санадњои меъёрии њуќуќии таљассумкунандаи меъёрњои њуќуќи мењнатї;
- •19) Принсипи таъмини њуќуќи корманд љињати дар љараёни фаъолияти мењнатї њифз намудани шарафи худ;
- •20) Принсипи таъмини њуќуќи корманд ба суѓуртаи иљтимої.
- •Боби IV. Субъектњои њуќуќи мењнатї
- •§1. Мафњуми субъектњои њуќуќї мењнатї
- •§2. Шахси воќеї њамчун субъекти њуќуќи мењнатї
- •§3. Корфармо њамчун субъекти њуќуќи мењнатї
- •§4. Коллективи мењнатї њамчун субъекти
- •§5. Маќомоти намояндагии кормандони ташкилот ва маќомоти намояндагии корфармоён њамчун субъекти њуќуќи мењнатї
- •Боби V. Муносибатњои њуќуќї дар бахши њуќуќи мењнатї
- •§ 1. Мафњум ва тавсифи умумии низоми муносибатњои њуќуќї дар соњаи њуќуќи
- •§2. Муносибати њуќуќии мењнатї ва хусусиятњои он
- •§3. Субъектњои муносибати њуќуќии мењнатї
- •§4. Мазмуни муносибати њуќуќии мењнатї
- •§5. Асосњои ба вуљуд омадан, таѓйир ёфтан ва ќатъ гаштани муносибати њуќуќии мењнатї
- •§6. Муносибатњои њуќуќии алоќаманд ба
- •2) Муносибатњои њуќуќии иљтимої-шарикї1.
- •7) Муносибатњои њуќуќї оид ба баррасии бањсњои мењнатї.
- •Боби VI. Шарикии иљтимої дар бахши мењнат
- •§1. Мафњум ва низоми шарикии иљтимої дар бахши муносибатњои мењнатї ва дигар муносибатњои љамъиятии ба онњо алоќаманд
- •§2. Намояндагии манфиатњои кормандон ва корфармоён дар бахши шарикии иљтимої
- •§3. Маќомоти шарикии иљтимої
- •§4. Шартномањои коллективї ва созишномањо
- •§5. Назорати иљрои шартномаю созишномањои
- •Накардани онњо
- •Ќисми махсус Боби VII Бозори мењнат ва танзими њуќуќии мусоидат ба шуѓлмандї ва бокортаъминкунї
- •Боби VIII Шартномаи мењнатї
- •Мафњум ва ањамияти шартномаи мењнатї.
- •Љонибњо ва тартиби умумии бастани шартномаи мењнатї.
- •Мазмуни шартномаи мењнатї.
- •Намудњои алоњидаи шартномаи мењнатї.
- •Таѓйир ёфтани шартномаи мењнатї.
- •6.Ќатъшавии шартномаи мењнатї. Муќаррароти умумї оид ба ќатъшавии шартномаи мењнатї.
- •Бекор намудани шартномаи мењнатї бо ташаббуси корманд.
- •8. Бекор намудани шартномаи мењнатї бо ташаббуси корфармо.
- •Ќатъшавии шартномаи мењнатї бинобар њолатњои ба иродаи љонибњои он вобаста набуда.
- •Ба расмият даровардани ќатъшавии шартномаи мењнатї.
- •Дафтарчаи мењнатї.
- •Боби IX
- •Мафњум ва танзими њуќуќии ваќти корї.
- •Намудњои ваќти корї. Ваќти кори мўътадил. Ваќти кори кўтоњшуда. Ваќти нопурраи кор.
- •Изофакорї.
- •Реља ва бањисобгирии ваќти корї. Мафњуми рељаи ваќти корї. Рўзи кори ба меъёр гирифтанашуда.
- •Рељаи чандирии ваќти корї. Кори бастї.
- •Таќсимоти рўзи корї ба ќисматњо. Бањисобгирии ваќти корї.
- •Боби X Ваќти дамгирї
- •Рухсатињои боподоши њарсола. Мафњум ва намудњои рухсатии боподоши њарсола. Тартиби пешкаш намудани рухсатињои боподоши њарсола.
- •Рухсатињои эъљодї ва иљтимої.
- •Рухсатињои бе подоши музди мењнат.
- •Боби XI Танзими њуќуќии музди мењнат
- •Мафњум ва усулњои танзими њуќуќии музди мењнат.
- •Низоми тарифии музди мењнат ва унсурњои он.
- •Шаклњо ва низоми музди мењнат.
- •Музди мењнат њангоми дуршавї аз шароитњои мўътадили мењнат.
- •Бамеъёргирии мењнат.
- •Боби XII Кафолатњо ва љубронпулињо
- •1. Мафњуми кафолатњо ва љубронпулињо.
- •2. Кафолатњо ва љубронпулињо њангоми фиристонидани кормандон ба сафари хизматї ва кўчидан љињати иљрои кор ба дигар мањал.
- •3. Кафолатњо ва љубронпулињо барои кормандон бинобар иљро намудани ўњдадорињои давлатї ё љамъиятї.
- •4. Кафолат ва љубронпулињо барои кормандон њангоми таъвизї тањсил ва кор.
- •5. Дигар намудњои кафолатњо ва љубронпулињо.
- •Боби XV Њифзи мењнат
- •Боби XVI Њифзи њуќуќњои мењнатии кормандон
- •Боби XVII
- •Боби XVIII Танзими байналмилалї-њуќуќии мењнат
Таќсимоти рўзи корї ба ќисматњо. Бањисобгирии ваќти корї.
Моддаи 68. Ба ќисмњо таќсим кардани рўзи кор. Дар корњои дорои хусусияти хоси мењнат агар зарур шавад, рўзи кор бо розигии корманд метавонад ба ќисмњо таќсим карда шавад, ба шарте ки давомнокии умумии ваќти кор аз давомнокии муќарраргардидаи кори њаррўза зиёд набошад. Намуди корњое, ки дар онњо рўзи кор ба ќисмњо таќсим карда мешавад, миќдор ва давомнокии танаффус дар кор, инчунин намудњо ва њаљми љубронро ба кормандон барои кор дар чунин шароит шартнома ва созишномаи коллективї, агар он баста нашуда бошад, корфармо баъди маслињати пешакї бо маќоми дахлдори намояндагии кормандон муайян менамояд.
Ба ќисмњо таќсим кардани рўзи кор дар он корњое имкон дорад, ки зарурати шиддатнокиашон дар давоми рўзи (басти) кор гуногун мебошад, таќисм карда мешавад. Ба ќисмњо таќисм кардани рўзи корї одатан дар ташкилотњои соњањои чорводорї, алоќа, коммуникатсия, хољагии коммуналї, наќлиёти мусофиркашонии шањрї, хурокиумумї, хизматрасонї ба ањолї ва ѓайра љой дорад. Давоммокин ваќти кор њапгоми ба ќисмњо таќсим кардани рўзи кор набояд аз давомнокии умумии ваќти кори муќарраргардидаи њаррўза зиёд бошад. Ба ќисмњо таќсим кардани рўзи кор бояд дар асоси розигии корманд бо мувофиќаи маќомоти намояндагии ў сурат гирад. Дар ин маврид, рўзи корї одатан ба ду ќисм бо муќаррар намудани танафуси тўлонї, ки барояш њаќ дода нашуда кормандро онро бо салоњдиди худ таќсим карда мешавад. Намудњои ин гуна корњо, давомнокии онњо ва танаффус дар он, њаљми љуброни чунин корњо ба корманд дар асоси созишомањои коллективї, шартномањои мењнатї муќаррар карда мешавад. Дар њолати баста нашудани шартномаи коллективї онњоро, корфармо бо маќомоти дахлдори намояндагии корманд бояд дар асоси маслињати пешакї ба роњ монад.
Моддаи 74. Њисобкунии ваќти корї. Корфармо вазифадор аст ваќти кореро, ки њар корманд иљро намудааст, аз љумла соатњои изофакориро сари ваќт ва аниќ њисоб кунад. Бањисобгирии ваќти кор гуфта, муайян ва ќайд намудани ваќти ба кор баромадани њар як корманд ва аз тарафи он амалан иљро шудани корро дар зарфи ваќти кории барои ў муќарраршуда, меноманд. Бањисобгирии ваќти кор василаи муњими назорати иљрои меъёри давомияти кор аз љониби корманд мебошад. Бањисобгирии ваќти кор мумкин аст рўзбайъ (њаррўза), њафтагї ё якљоя бошад. Бањисобгирии рўзбайъи ваќти корї дар мавриде истифода мешавад, ки агар давомияти тибќи ќонун муќарраргардидаи кори њаррўза, тавассути ќоидањои тартиботи дохилии мењнатї ё љадвали бастї бидуни њељ гуна дуршавї аз меъёр иљро гардад ва кормандон дар тўли њар як рўзи корї чї дар њафтаи 5 рўза ва чи дар њафтаи 6 рўзаи корї њамон як миќдори якхелаи соат кор кунанд. Бањисобгирии њафтагї бошад, дар мавриде истифода мешавад, ки ќонун бевосита танњо њафтаи кориро ба меъёр медарорад, давомияти кори њаррўза бошад, бо ќоидањои тартиботи дохилии мењнатї ё љадвали бастї муайян шуда, дар рўзњои гуногуни њафта аз яќдигар фарќ карданаш мумкин аст. Бањисобирии якљояи ваќти корї дар сурате мавриди истифода ќарор дода мешавад, ки агар бинобар хусусияти истењсолот ё кор риояи давомияти ваќти кории њаррўза ё њарњафтаинаи барои кормандон муќарраршуда ѓайриимкон бошад (дар бораи якљоя ба њисоб гирифтани ваќти кор ба таври муфассал нигаред ба моддаи 71 КМ ЉТ ва тафсири он). Бањисобгирии ваќти корї бар ўњдаи корфармо гузошта шудааст. Дар њуљљатњои ќайди ваќти корї (дафтари њозиру ѓоиб ва дигар њуљљатњо) ваќти ба кор њозир шудани корманд, ваќти амалан коркардадодашуда, ваќти талафшуда (прогул, дермонї, бармањал аз кор рафтан ва ѓайра), ваќти аз кор рафтани корманд сабт карда мешавад. Ваќти бекористї ва кори изофа њамчун таркиби ваќти корї дар њуљљатњои бањисобгирии ваќти корї дар алоњидагї сабт мегарданд.