20. Өндіріске босатылған материалдарды әр түрлі әдістермен бағалау. Әр түрлі мақсаттарға және өндіріске босатылған материалдар есебі. Тәжірибелік жұмыс №6

Материалдардың өндірістегі жұмасалуына алдын ала және кезекті бақылаулар жүзеге асырылады. Алдын ала бақылау кезінде материалдардыңөндіріске босату әзірленген лимиттер бойынша жүзеге асырылады. Есепті айға материалдар шығысының лимитті материалдардың жееклеген түрлері бойынша белгіленген шығыс нормасын орындалған жұмыстардың жоспарлы көлеміне көбейту жолымен анықталады. Бұл орайда лимиттік-шектеу картасы толтырылады. Материалдарды шектен тыс босату немесе материалдардың бір түрін басқасына алмастыру жеке құжатпен, яғни жүкқұжатпен ресімделеді.Материалдардың өндірісте пайдаланылуын одан әрі бақылау үшін мынадай әдістер қолданылады:1. Нормадан ауытқуды ресімдеу құжаты. 2. Топтамалар бойынша қаптау есебі. 3. Инвентарлық әдісі.

1 – әдіс. Бұл әдіс кезінде, яғни материалдардың бір түрін басқасына алмастыру және материалдарды нормадан тыс босату нәтижесінде туындаған норма ауытқуларды дабылдама құжатпен ресімделуі тиіс.

2 – әдіс. Қапталатын материалдарыдң әрбір топтама бойынша ауытқуын анықтау үшін қаптама картасы ашылады.

3 – әдіс. Бұл әдістің мәні мынада: өндіріске босатылған материалдардың саны мен құны бастапқы құжаттардың негізінде 1310-1317-шоттардың кредитіне 8011, 8031, 8041, 7210, 7110-шоттардың дебетінде есептеп шығады.

Құрылыста кезекті бақылау М29 нысанындағы Өндірістік нормалармен салыстырғандағы негізгі материалдарыдың шығысы туралы есеп берудің₺ деректері бойынша жүзеге асырылады.Жұмсалған материалдардың М29 нысандағы есеп беруде көрсетілген саны жұмсаған материалдардың М19 нысанындағы материалдық есеп беруде келтірілген санына сәйкес келу тиіс.

Есептесу операцияларының қатесіз жүргізілуі, мекемені кейіннен пайда болатын қиындықтардан сақтап қалады. Тауар жеткізушілермен есептесуді оңтайлы түрде ұйымдастырып, дұрыс бағытта жүргізу үшін мына жағдайларды қамтамасыз ету қажет:

• құндылықтарды жеткізуден бұрын тараптардың құқықтары мен міндеттемелері көрсетілген құжаттар жасау;

• тауарлар, орындалған жұмыс, көрсетілген қызмет айырбас есебінед келген жағдайда оларды бағалау;

• тауар жеткізушімен вексель арқылы есептескен кезде мәліметтердің дәлдігімен шынайылығын қамтамасыз ету;

• тауарды, орындалған жұмыс пен көрсетілген қызмет түрлерін толықтай кіріске алу.

Тауар жеткізушілермен, қызмет көрсетіп, жұмыс орындаушы мердігерлермен есептесудің құқықтық режимі ҚР Азаматтық кодексінің талаптарына сай келісім шартпен анықталады.

Жеткізушілермен келіп түскен құндылықтар үшін, шот-фактуралар, жүкқұжаттар, актілер және т.б құжаттар толтыру талап етіледі. Құндылықтармен қоса келген тқұжаттарға сәйкес қоймадағы материалдар есебін жүргізетін карточкалар толтырылады. Қоймадан жіберілетін материалдар үшін лимиттік-алым карточкасы толтырылады. Материалдарды

босатуға қатысты құжаттардың барлығы бухгалтерияда толтырылып, қоймадағы жауапты тұлғаға орындау үшін жіберіледі.

Шоттардың үлгілік жоспарында, қолдану мерзіміне байланысты, есеп жүргізу үшін төмендегі шоттар қолданылады: 1610 –берілген қысқа мерзімді аванстар; 2910-берілген ұзақ мерзімді аванстар; 3310- жеткізушілермен мердігерлердің қысқа мерзімді кредиторлық қарыздары;

4110- жеткізушілермен мердігерлердің ұзақ мерзімді кредиторлық қарыздары.

Жеткізілген тауарға төленген аванс мөлшері: Дт 1610,2910 Кт 1030,1010

Егер авнастық сомалар кейін қайтарылатын болса: Дт 1030,1010

Кт 16910,2910. Алдын ала төленген аванс жеткізушіге төленетін қарыздың есебіне жатқызылған кезде: Дт 3310,4110 Кт 1610,2910.

Қарыздар мекеме мойындаған әртүрлі айыппұлдар немесе сот шешімі бойынша өндіріліп алуға жататын сомалар 6280 шотында көрсетіледі.

Материалдық қорлардың қозғалысы есептеу алу бойынша типтік құжаттар әзірленген. Оларды уақытылы жазып, дұрыс ресімдеу уйлесімді ұйымдастыру есеп пен осы қорлардық сақталуы, әрі дұрыс пайдалануына бақылау жасау мүмкіндік береді. Субъектінің бас бухгалтері дұрыс құжат айналымын, типтік құжаттардың қолданылуына, әзірлеуін ұйымдастырып, олардың жасалу, тексері және қабылдау кестесін барлық орындаушыларға жеткізуге міндетті. Материалдық қорлардың қозғалысына байланысты барлық операциалар құжаттармен рәсімделеді.Материалдық құндылықтар кәсіпорындағы, әдетте, жеткізу шарты бойынша келіп түседі. Онда жеткізілімінің саны, сомасы, ассортименті, жиынтықтылығы, сапасы, есептеулер мен жеткізу шарты бұзғаны үшін қарастырылған санкциялардың сомасы белгіленеді.Келіп түсетін материалдық құндылықтардың есептік құжаттары (шот-фактура, төлем талап-тапсырмасы, тауар-көлік жүк құжаттары) жабдықтау бөліміне жіберіледі. Жабдықтау бөлімінің қызметкерлері: 1. Осы құжаттардың деректерін ассортиментке, материалдық құндылықтардың санына, бағаға, тиеп-жөнелту мерзімдеріне қатысты жеткізу шартына сәйкестигін тексеру; 2. Жеткізушінің есеп айрысу құжаттарын төлеуге келісім беруге немесе оларды төлеуден бас тартуға; 3. Есеп айрысу құжаттарын келіп түсетін жүктерді есепке алудың №1 нысанындағы журналға тіркеуге; 4. Есеп айрысуға құжаттардың бухгалтериаға табыс етуге және материалды алу және сақталатын жеріне дейін жеткізу туралы өкілеттілігі бар лауазымды тұлғаларға өкім беруге міндетті.

Тақырыпты бекіту.

Есеп

«Строймарт» компаниясының қоймадағы материалдар қалдығы 650 дана 120 теңгеден

Ай ішінде келіп түскен материалдар:

3 сәуір 300 дана * 100 тг.=?

7 сәуір 200 дана * 110 тг.=?

20 сәуір 500 дана * 150 тг.=?

25 сәуір 650 дана * 180 тг.=?

Барлығы 1650 дана = ?

Сәір айында 1850 дана материал жұмсалды. ФИФО әдісі бойынша материалдар қалдығын есептеңіз.

Есеп.

«Рахат» фирмасының қоймасында қант қалдығы 50 кг. болды, бағасы 90 тг/кг. Наурыз айында қоймаға келіп түскендер:

05.03.12ж. 50 кг. * 85 тг. =?

10.03.12ж. 15 кг. * 100 тг.=?

11.03.12ж. 50 кг. * 120 тг.=?

27.03.12ж. 25 кг. * 140 тг.=?

Барлығы: 140 кг. =?

Ай соңындағы қоймадағы қант қалдығын орташа өлшемді құн әдісімен есептеңіз.