12. Қазақстанның мұнай химиялық өнеркәсіптерінің инвестициялық жобалары. 2001-2015 аралығындағы өндірістердің даму және орналасу сызбанұсқасы

Қазақстанның мұнай-химия өндірісіндегі инвестициялық жобалар. Қазіргі таңда МЭМР, ҚМГ, ТОО «Kazakhstan Petrochemical Industries» және басқа да мұнай-химия кәсіпорындары дүниежүзілік деңгейде өзара байланысты үш инвестициялық жоба дайындады. Бұл жобалар АЭА «Ұлттық индустриалды мұнай-химия технопаркі» шегінде мемлекеттік-жекеменшіктік қатынастар ұсынады.

• Атырауда полиэтилен(800 мың т.) және полипропилен(500 мың т.) өндіретін біріктірілген газхимиялық кешен, құрылысы 2009-2014жж жоспарланған.

• АМӨЗда жыл сайын 133 мың т. бензол және 496 мың т. параксилол өндіре алатын ароматты көмірсутек өндіруші кешен 2010-2013жж салынуға жоспарланды. Бұл кешенді 1,047 млрд. $-ға салуға Sinopec Engineering-пен келісім шарт жасалды.

• Ақтау қаласындағы АПМЗ-да көлемі 500 мың т./ж Қазақстан климат жағдайларына сәйкес жол битумының үш түрі (оңтүстік, орталық және солтүстік аймақ) өндірідеді. Жоба құны – 258 млн $, іске асыру мерзімі – 2011ж.

2009ж мамырында 4,3 млн.$-ға үш МӨЗ жетілдіру кешенді бағдарлама келістірілді. Жетілдірілу бағдарламасы ҚМГ-ға міндет арттырылды. Шикі мұнай өндірісінің қуаттылығын 2,5 млн.т-ға, сонымен қатар мұнай өнімдерінің өндіріс құрылымы мен сапасын жоғарлатуға мүмкіндік береді. Бағдарлама іске асатын болса, 2013-2014жж ішкі нарықты 100% мұнай өнімдерінің барлық түрімен, мотор майынан басқа, қамтамасыз етуге болады. Одан басқа Еуро-4 стандарты бойынша бензин алуға болады. Жоспардың іске асуы МӨЗ жиынтық қуаты 17 млн.т-ға дейін арттырады және өндірудің орташа тереңдігін 84% дейі жеткізуге болады.

Атырау МӨЗ-де бензол өндіру кешені келесі жабдықтарды қарастырады: қуаттылығы 745 мың т./ж катализатордың үздіксіз регенирациялы каталитикалық риформинг құрылғысы(октанирование); қуаттылығы 26 мың т./ж бензол шығару құрылғысы(морфилирование); қуаттылығы 125 мың т./ж гидродеалкиляция құрылғысы.

Шикізат ретінде Атырау МӨЗ технологиялық қондырғысынан көлемі 746 мың т./ж риформат (гидротазаланған ауыр нафта) қолданылады. Өндірілетін өнім: бензол-150 мың т./ж; ауыр ароматика(ОЧ-100)-367 мың т./ж; рафинат-82 мың т./ж. Жобаның салыстырмалы құны 250 млн $.

13. Химиялық өнеркәсіптердің дамуына химиялық технологияның рөлі

Химиялық технология органикалық емес және органикалық заттарға бөлінеді.

Органикалық емес заттар технологиясы органикалық емес заттарды қосады: минералды қышқыл, тұз сонымен қатар тыңайтқыштар, силикатты материал – заттар, керамика, әйнек, (полупроводник) және т.б.

Органикалық заттар технлолгиясы органикалық заттар өнімін қосады: жанармай, көмір, мұнай, жанатын газдың қайта өңделуі, органикалық қышқылдың, спирттің, бояулардың, пластикалық масстардың, химиялық синтетикалық және басқа органикалық тағамдар синтезі.

Бір мекемеде органикалық емес және органикалық профильдегі өндірістер біріктірілуі мүмкін. Химиялық кәсіп орындарда әр түрлі химиялық процестер, әр түрлі жағдайларда - жоғары немесе төмен температура мен қысымда, катализатор қолданып немесе қолданбай етеді. Соңдықтан да күрделі аппаратураға деген қажеттілік туады. Бұл зауыттарда химиялық процестердін басқа физикалық процестер - қатты, сұйық және газ өнімдерін бөлу, қатты заттарды бөлшектеу, жылуалмасу процестері т.б., жүреді.

Химиялық өндіріс дамуының деңгейі елдің экономикалық потенциалын анықтайды.

Химиялық өндірістің технологиялық прогресс үшін мәні.

Технологиялық прогресс – бұл еңбек өндірісін жоғарлату, өндіріс масштабын ұлғайту, өндіріс сапасын жақсарту және оның арзандауы, құрал-жабдықтарды жаңарту жолымен.

Химиялық өндіріс мәні көп тауардың өндірісімен анықталады.