Диктант № 4.(”Графика, орфография” темасы буенча). Җырчы юкәләр.

(5-11 нче сыйныфлар өчен диктантлар җыентыгы.К., “Мәгариф”,2001, 21-22 бит).

Төн җәймәсе астында изрәп йоклаган урманга көн килде.Агачлар уянды.

Юкә бик кәефле, ул бүген гаҗәп матур киенгән иде. Өстендә – яшел төсмерле ак җилән. Ул иртәнге кояш яктысында энҗе карлар кебек җемелди.

Кояш югарырак үрләде, юкәне буеннан – буена яктыртты. Юкә тагын да чибәрләнде, ул кызыл җиләкләр сибелгән яшел келәм өстендә үк басып тора икән.

Бераздан юкә җыр сузды. Бу җыр урман битендәге умарталыкка кадәр сузыла иде. Гүя бөтен җиһан көяз юкәне тыңлый.Аның җыры көйле, моңлы. Мин ул җырны бизәкле җир келәменә чалкан ятып тыңлыйм. Рәхәт була андый чакта! (90 сүз) ( М. Рафиковтан.)

Бирем.

1.Авазлары хәрефтән күбрәк булган сүзләрне күчереп язарга.

2.к, къ авазлы сүзләрне аерып язарга.

Диктант № 5.(“Фонетика, орфоэпия, графика, орфография” темасы буенча). Керпе һәм аның балалары.

(5-11 нче сыйныфлар өчен диктантлар җыентыгы.К., “Мәгариф”,2001, 33 бит).

Быел керпе дөньяга биш бала китерде. Нәниләр ялангач тудылар,күзләре дә ачылмаган иде. Берничә сәгать эчендә алар ап-ак йомшак инәләр белән капландылар.

Керпе балаларын үстерү мәшәкате белән яшәде. Бераздан бәләкәй керпеләрнең күзләре ачылды, ак инәләре кучкыл һәм нык чәнечкеләр белән алышынды. Яшь керпеләр йомгакланып төрелергә һәм сүтелергә өйрәнделәр.

Әниләре яши торган алан керпе балалары өчен чын мәктәп иде. Керпе һәр көнне балаларын шунда алып чыга. Бөҗәкләр, коңгызлар эзләргә өйрәтә. Тычкан сукмагын да карыйлар. Гөмбәләр белән танышалар. Керпе кайчагында бака я елан белән очраша, аларны ботарлый. Яшьләр әниләре биргән дәрестән яшәү күнегүләре алалар.

Әниләре балаларына ай буе сөтен имезде. Ә көз якынлашкач, аларны мөстәкыйль тормышка озатты. Ана керпегә бик кыен булды, чөнки аларның аерылулары мәңгегә иде.(115 сүз)

Диктант № 6.(“Лексикология” темасы буенча)

(5-11 нче сыйныфлар өчен диктантлар җыентыгы.К., “Мәгариф”,2001, 25 бит).

1. Түбәндәге сүзләргә антонимнар табып

язарга.

Аяз- салкын-

Яңгырлы- исеңә төшер-

Йомшак- вак-

Җәй- үсте-

Җилле- саргайдылар-

2. Синонимнар язарга.

Шәфкатьле,....... зур,...........

Матур,........ арыган,........

Зирәк,....... абруй,............

3.Омонимнар белән җөмләләр язарга

ярма,................

Кара,.............. чык,........

4.Мәкальләрдәге антонимнарның асларына сызарга.

Гыйлемлек- зурлык, наданлык- хурлык. Яхшы тел яз кебек, яман тел көз кебек. Батыр бер үлә, куркак көн дә үлә. Акыллы өйрәнер, ахмак өйрәтер. Атаңны- башыңда, анаңны учыңда тот. Ата телен ул ала, ана телен кыз ала. Бауның озыны, сүзнең кыскасы яхшы.