9. II кезен, бойынша экологиялык зерттеу жүргізген

а) Дерябо;

б) Наумов;

10. Қолданбалы экология:

а) кала,ауыл,адам экологиясы;

б) микроорганизмдер экологиясы;

в) Тілепбергенов;

г) Северцов.

в) өндіріс,ауылшаруашылық экологиясы;

г) кұрлық экологиясы.

Хтарау

1. Кез-келген оргапизмнің өіііп-өсіп, көбеюіне үрпақтарын жалғастыруына қолайлы табиғи-тарихи қалыптасқан орта

а) экологиялык фактор; в) биотикалық фактор;

б) төзімділік; г) тіршілік ортасы.

2. Кэдімгі қансорғыш масалар, соналар, кенс, бүрге, сүліктер

а) паразиттер; в) эндопаразит;

б) экропаразит; г) бактериалар.

3. Организмнің өсіп-көбеюіне, тіршілігіне, дамуына, таралуына тікелей, жанама эсер ететін қоршаған ортаның қүрам бөлігінің жиынтығы

а) организмге кажетті жағдай; в) орта;

б) экологиялык фактор; г) абиотика.

4. Организмнің тікелей немесе жанама эсер ететін бейорганикалық ортаның қүрам бөлігінің жиынтығы

а) абитакалық фактор; в) антропогендік фактор;

б) экологиялык фактор; г) оптимум.

5. Организмнің тәуліктік жарықпен қараңгы мерзімдерінің үзақтыгына байланысты жауап беру реакциясы

а) фенология; в) фотопериодизм;

б) жыл маусымы; г) биологиялық ырғақ.

6. Организмнің маусымдық өзгерістерге бейімделушілігін, тіршілігіндегі биологиялық процесс

а) фотопериодизм; в) биоиндикатор;

б) жыл маусымы; г) фенология.

7. Организмдердің бейімделу процесіндегі ерекше қүбылыс

а) анабиоз; в) диапауза;

б) миграция; г) тыныштық кезең.*

8. Организм үшін өзіне тән қолайлы тіршілік ету аймағы, организмнің үрпақ беріп, толыққанды тіршілікті жалғастыратын аймақ

а) төзімділік заңы; в) эврибонт;

б) оптимум; г) стенобионт.

9. Таралу аймағы шектеулі орта мен факторларга талгамы жоғары тобы қалай аталады?

а) Стенобионттар; в) эврибонт;

б) минимум; г) бейімделу.

10. Тірі организмдердің бір-біріне және табиғи ортаға жағымды, жағымсыз эсер етуі

а) антропогендік; в) абиотикалық;

б) биотикалық; г) экологилық.

«Биология в Казахстанской школе.

Виология Қазақспшн мектебінде»

№ I (25), 2009

050010, г. Алматы, а/я 89

3S

экологиялық проблема

§63. Әлемдік экологиялык проблемалар

Биосфера — тіршілікке колайлы Жер шарының кабаты болғандықтан, онда күрделі процестер болып жатады.

Зиянды заттардың мөлшері шектен тыс көбейіп, бүкіл адамзат қауымына, коршаған орта табиғатына зиянын тигізеді. Бірте-бірте бүл жағдайлар кауіпті экологиялык проблемаларға айна-лады.

Қазіргі кезде Жер шарындағы экологиялык проблемаларды — жергілікті, аймақтык және әлемдік деп жіктейді. Жергілікті экологиялык проблемалар — белгілі бір аудан, облыс көлемін қамтиды. Мысалы, қаланың ауасы, кіпіігірім өзен мен колдердін ластануы, ірі өнеркәсіп айналасының ластануы, т.б.

Аймактык экологиялык проблемалар колемі бірнеше аудан м^еН облысты камтиды. Мысалы, Балкаш, Арал, т.б. проблемалары- Ал

1. Биосфера туралы ілімді кандай ғалым тұжырымдады? 2. Биосфераны не үшін корғау керек? 3. Экожүйелерді корғау керек пе? 4. ЮНЕСКО ұйымынын рөлі кандай?

^ ЖергіліктІ аймактын басты экологиялык лроблемаларын шешу мен таби-ғатты корғау туралы мөселе көтеріндер. Облыстық, аймаңтык экология және табиғат ресурстары мекемелерінің қызметкерлерімен кездесіп, конференция еткізіп, туған жер экологиясын жаксартуш үлес ңосын-дар.