- •Дзяржавы на терыторыі Беларусі ў IX-XII стст. Грамадскі і палітычны лад. Службовыя асобы.
- •Права старажытных беларуских дзяржаў і яго асноўныя рысы. Адлюстраванне звычаёвага права ў пісаным заканадаўстве.
- •Міжнародныя пагадненні і васальныя дагаворы – крыніцы старажытнага беларускага права.
- •Утварэнне вкл. Фарміраванне тэрыторыі дзяржавы. Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае уладкаванне ў XIII-XVI стст.
- •Дзяржаўны лад вкл ў XII-XVI стст. Вышэйшыя органы дзяржаўнай улады. Службовыя асобы цэнтральнай адміністрацыі.
- •Мясцовыя органы дзяржаўнай улады ў Беларусі ў XII-XVI стст.
- •Органы кіравання ў гарадах Беларусі ў XII-XVI стс. Магдэбургскае права ў гарадах Беларусі.
- •Клас феадалаў і саслоўе шляхты ў Беларусі ў XIV-XVII стст.
- •Крэўская ўнія вкл з Польшчай. Востраўскае пагадненне (гісторыка-прававая характарыстыка: прычыны заключэння, сутнасць, значэнне, наступствы).
- •Віленска-Радамская і Гарадзельская ўніі (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Прававое і сацыяльнае становішча сялян Беларусі. Змены ў прававым і сацыяльным становішчы сялян на працягу xvі-xvіii стст.
- •Прававое і сацыяльнае становішча гараджан Беларусі ў XIV-xviіi стст.
- •Люблінская ўнія (гісторыка-прававая характарыстыка).
- •Абласныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Валасныя граматы: прычыны прыняцця, змест і значэнне.
- •Граматы беларускім гарадам на Магдэбургскае права (сутнасць, змест, значэнне). Крыніцы Магдэбургскага права.
- •Судзебнік Казіміра 1468 г.: крыніцы, структура, змест.
- •Статут вкл 1529 г.: крыніцы, структура, змест, значэнне
- •Статут вкл 1566 г.: прычыны распрацоўкі, важнейшыя палажэнні і асноўныя змены ў параўнанні з Статутам 1529 г.
- •Статут вкл 1588 г.: распрацоўка, прыняцце, новыя нрмы і важнейшыя палажэнні, значэнне.
- •Развіццё крымінальнага права вкл ў 15-16 стст.
- •Агульная характарыстыка грамадзянскага права вкл.
- •Асноўныя палажэнні працэсуальнага права вкл 15-17 стст.
- •Цэнтральныя судовыя установы ў вкл. Галоуны суд. (Трыбунал).
- •Замкавыя (гродскія) суды ў Беларусі.
- •Мясцовыя суды для шляхты: склад, кампетэнцыя, значэнне.
- •Суды для сялян Беларусі.
- •Дзяржаўны лад Рэчы Паспалітай. Сойн і яго дзейнасць.
- •Дзяржаўна-прававое становішча вкл ў складзе Рэчы Паспалітай.
- •Спробы правядзення рэформаў у Рэчы Паспалітай у другой палавіне 18 ст. Першы падзел Рэчы Паспалітай ў святле міжнароднага права.
- •Чатырохгадовы сойм Рэчы Паспалітай і яго заканадаўчыя акты. Канстытуцыя Рэчы Паспалітай 1791 г.
- •Таргавіцкая канфедэрацыя. Другі падзел Рэчы Паспалітай.
- •Пастанаўленне 1794 г. І трэці падзел Рэчы Паспалітай. Прычыны распаду Рэчы Паспалітай.
- •Сістэматызацыя права Беларусі ў першай палавіне 19 ст. Праект Зводу мясцовых законаў заходніх губерняў.
- •Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі ў канцы 18- пачатку 19 стст. Органы ўлады, мясцовага кіравання і суда.
- •Судовыя рэформы 1864 г. І асаблівасці яе правядзення у Беларусі.
- •Земская рэформа 1864 г. І асаблівасці яе правядзення ў Беларусі.
- •Беларусь у пачатку 20 ст. Дзейнасць беларускіх нацыянальных арганізацый. Лютаўская рэвалюцыя ў Рассіі і яе значэнне для Беларусі.
- •Спробы ажыццяўлення “права нацый на самавызначэнне” ў Беларусі. Усебеларускі з’езд (кангрэс) 1917 г.
- •Брэст-Літоўскі мірны дагавор. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі. Устаўныя граматы.
- •Першая Канстытуцыя Беларускай сср.
- •Літойска-Беларуская сср: утварэнне, дзейнасць, ліквідацыя.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1927 г. (прычыны прыняцця, змест). Вышэйшыя і мясцовыя органы ўлады.
- •Канстытуцыя Беларускай сср 1937 г.: прычыны прыняцця, агульная характарыстыка. Змены ў сістэме і кампетенцыі органаў дзяржаўнай улады.
- •Савецкая дзяржава і права ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Нямецкі акупацыйны рэжым у Беларусі. Партызанскі рух.
- •Беларуская дзяржава і права ў пасляваенны перыяд. Змены ў дзяржаўным апараце. Пашырэнне правоў рэспублікі ў канцы 50-х – пачатку 60-х гг. Хх ст.
Дзяржаўны лад вкл ў XII-XVI стст. Вышэйшыя органы дзяржаўнай улады. Службовыя асобы цэнтральнай адміністрацыі.
У 9-12 ст. вышейшими органами дзяр. улады были : князь, савет (рада) веча (або сойм).
Князь – узначальвау систему выканаучих органау, вырашау пытанни общие пытанни дзяржавы. Належала абарона от внешнего нападу, падтрыманне парадку в нутрии гос-ва. В особом распоряженни была небольшая дружина. На прастол звычайна уступау адзин са спадчины князя и киравау. Сустракались выпадки, кали запрашауся инши князь. Распространнённо было заход власти. Уступаючы на престол, новый князь произносил прысягу ахоувать территорию дзярж., интересы грамадзянау, абяцау дзейничать у адпаведности местных обычаев. Умовы уступлення князя на престол, оформлялись в договоре (ен заключауся с вярхами). Сустакаюцца нормы заканадаучых актах. У Полацкай областной грамате говорится, что князь обещает не вмешиваться в церковные справы и царковную маемать, абяцае не атымать маёмать у палача, не пересматривать старых прашенняу у судоу, не перашкаджать выезду свабодных людзей из княства.
Правам выдання новых законов князь не валодау. Такое право призновалось только за коллегиальными органами: саветом и вечарам. Судовая дзейнасть князя так сама была абмежавана: ожиццяулять провосудие он мог только с членами рады.
Савет або Рада – исполнительно-распорядительный орган. Имело постоянный склад. Пасядженни Рады адбывались каждый день. Присутствовали на ней не все асобы, якия имели право прымать удзел на совещаение с князем. А тольки тыя з их якия у гэты час находились зараз з князем. На пасядженнях рады рыхтавались рашенни, якия падвягали на вече.
Веча або Сойм. Узник адначасова з дзярж. И иснавау ва усих старажитных странах. Збирауся на гандлевай плошчы. Усе пытанни на вечавых сходах вырашались большастью голосов. Пры разногласии прымалось решение, которое выказвало более наибольш частки прысутных.Именна яны были у стане згадзицца з их думкай и таким чынам, выбрасть нужноге решение. Кампетенцыя веча: распадка павиннастей и падаткау, выбранне и выгнанне князя, прызначэнне и зняцце вышейших службовых асоб, пытанне вайны и миру, организация обороны и ополчения, найбольш важные судовые справы, мижнародныя адносины.
Службовыя асбобы. Пасадник – наместник князя. Выбирался вече, або прызначауся князем на его отсутствие. Разам з князем онг суддзиу, разбирау справы у княжаскай улодзе. Удзельчау у распрацоуке дагаворов с другими странами, был на пасядженни вечевых схордов, был на месте князя, когда его нет.
Падвойски. Выконвау рашенне Вече, распаряжение князя. Был конмандиров войска князя.
Тысяцки – выбирауся вече, або назначауся князям на необходны час. У ваенны час был апалченца. У мирны час смотрел за падтрыманнем парадку у горадзе. И киравау гандлевым справами.
Ключник и Цивун. Смотрел за гаспадарчыми справами. Киравау судами.
Мясцовыя органы дзяржаўнай улады ў Беларусі ў XII-XVI стст.
Мясцовыя органы улады у беларуси валодали шырокими палнамоцтвами в ввырашэнни мясцовых спрау и мала залежыли ад цантральных органау. У сваей дзейнасци яны киравалися агульна-дзяржауными нарматыуна-прававыми актами, актами мясцовай администрацыи, мясцовым звычаевым правам. Галоунай асобай у систэме мясцовых органау был ваявода, ен уанчальвау администрацыйныя, гаспадарчыя, ваенныя, и часткова судовыя органы на тэррыторыи ваяводства.прызначайся ваявода вяликим князем и радай пажыццева, з лику буйных феадалау, ураджэнцау ВКЛ. Пры прызначэнни ваяводай у полацкае ци витебскае ваяводствы ураду неабходна было заручыцца сгодай мясцовых феадалау прыняць дадзенага кандыдата на пасаду ваяводы. Пасля прызнасэння ваяводы мясцовыя феадалы мели права запатрабаваць яго кампетэнцыей.
Ваявода
Атрыманне феадальнага правапарадку, арганизацыя узброеных сил, выкананне правасуддзя. Меу права разглядась сумесна змясцовыми феадалами рассматривать уголовные и гражданиские дела за выключэннем спрау, аднесеных да кампетэнцыи Земских, Падкаморских, и вышэйшых судоу.
Службовыя асобы у ваяводствах.
Пашталян – камандавау ваенными силами и апалчжннем, ключник – загадвау зборам данины и падаткау (чынш), канющы – нагладау за гадоулей конец для армии, загадвау дзяржаунау канюшняй у ваяводстве, гарадничы –клапациуся аб работе и утрыманни замка, лясничы – загадвау лясными промыслами и паляванными, падваявода
Намесник ваявоы па администрацыйных справах, киравау працай ваяводствай канцылярыи, засведчывау рознака роду дакументы.
Павет
Стараста – узначальвау мясцовую администрацыю, прызначауся гаспадаром и радай, падстараста – намесник. Саслоуными прадстаничыми органами у павете были ваяводски и павятовы суд, на их абмярковывалися як мясцвыя так и агульна-дзяржауныя справы. Павятовыя соймиски збиралися штогод, або некальки разоу на год у павятовых…выбиралися дэпутаты на агульна дзяржауны сойм. Для их выпрацовывалися инструкцыи, наказы, хадайництвы и просьбы да урада, выбиралися суддзи и кандыдаты на судовыя и иншыя пасады, вызначалися памеры падаткау на патрэбы павета.
Нижэйшай установай органау дзяржаунага мясцовага киравання кирауники вяликих дзяржауных вяликакняствых маенткау. Мели права судзиць усих простых людзей, несли адказнасць за сваю дзейнасць у урад. Для ажыццяулення нагляду за сялянами дзяржауцы празначали сельских войтау.
