- •Linux кең таралған дистрибутивтары. Жүйелік администратордың алдына қойылатын басты мәселелер.
- •2.Жүйелік басқару дегеніміз не? Жүйелік администратор деген кім?
- •3. Ож қысқаша даму тарихының ерекшеліkтері.
- •4. Операциялық жүйені орнату барысындағы қиындықтар, оларды шешу жолдары.
- •5.Ubuntu іске қосу сценарилері. Init демонының жұмыс істеу мысалы. Орындалу деңгейлерін өзгерту. Shutdown, halt, reboot, telinit, poweroff опцияларымен командаларды орындау.
- •7. Файлдармен және процесстермен пайдалана білу. Суперқолданушы.
- •8.Процесс атрибуттары. Процесстің өмірлік циклі. Сигналдар.Процесстің жағдайы. Процесстерді ps, top командаларымен бақылау. Процесс атрибуттары:
- •9. Файлдық жүйе түсінігі. Файлдар мен каталогтар атаулары, ұйымдастырылуы. Файл типтері. Файл атрибуттары.
- •10. Сhmod командасымен кіру құқығының өзгеруі. Chown командасымен иесінің және топтың ауысуы.
- •11. Umask командасымен кірудің стандартты құқықтарының берілуі. Қосымша жалаудың қолданылуы.
- •12 Chmod, chown, umask командалары. Ext2fs файлдық жүйесінің қосымша опциялары. Тіркеу жазбаларын басқару.
- •13.Linux операциялық жүйесінде электрондық почтамен жұмыс істеу ерекшеліктері.
- •14.Дискілік квоталарды орнату барысы.
- •15. Программалық жабдықтаманы конфигурациялау және кезекті қолжетімділік құрылғыларын қосудағы туындайтын мәселелерге тоқталыңыз, оларды шешу жолдары.
- •16. Linux кең таралған дистрибутивтері. Жүйелік администратордың алдына қойылатын басты мәселелер.
- •17) Желілік басқару командаларын және bash қабықшасын қолдану Желілік басқару командалары
- •Өшірілген терминал командалары
- •18. Демондарды және маршрутизация хаттамасын қолдану не үшін қажет? Routed, Gated демондарының жұмыс істеу мысалдары
- •19. Маршрутизация кестелерінің атқаратын қызметі. Пакеттер маршрутизациясы қалай ұйымдастырылады? Маршрутизацияның демондары мен хаттамалары.
- •20. Желілік басқару командаларын және bash қабықшасын қолдану. Tcp/ip желісінің хаттамалары.
- •21. Arp адрестерін түрлендіру хаттамасы. Dhcp түйіндерінің динамикалық конфигурациялау хаттамасы.
- •22.Ашық жүйелердің(osi) өзара байланыс моделінің атқаратын қызметі. Пакеттер және олардың инкапсуляциялау процесі.
- •23. Мәліметтерді резервтік көшірудің ұйымдастырылуы. Rdump командаларын қолдану.
- •24. Amanda желілік дискілік архиваторының жұмыс принциптері. Резервтік көшірудің коммерциялық жүйелерінің ерекшеліктері.
- •25. Резервтік көшіру принциптері. Резервтік көшіруге арналған құрылғылар мен тасмалдаушылар.
- •26. Файлдық жүйені тазалау. Сrontab-файлдарды құру және өшіру.
- •27. Жаңа дискті жүйеге қосу, дискке тараулар құру, ядроны инсталляциялау және дисктен жүктеудің ерекшеліктері. Туындайтын мәселер.
- •28. Тізбекті құрылғылардың файлдары. Set serial командасы.Тізбекті қолжеткізу құрылғылары үшін программалық жабдықтаманы конфигурациялау ерекшеліктері.
- •29. Аппараттық терминалдарды конфигурациялау. Терминал драйверінің арнайы символдары мен функциялары.
- •31. Scsi, ide, Fibre Chanel, usb дискілік интерфейстер. Қатқыл дискті қосу процедурасына мысал келтіріңіз.
- •32. Stty, tset командаларын тағайындау және сипаттау. Қатқыл дискімен жұмыс істеу командалары. /etc/passwd, /etc/shadow және /etc/group файлдары.
- •33. /Etc/passwd, /etc/shadow және /etc/group файлдары. Қолданушылардың қосылуының сөзсіз және басқару кезеңдері. /etc/passwd, /etc/shadown және /etc/group файлдарын түзету.
- •34. Стандартты конфигурацялық файлдарды көшіру, қолданушыларды өшіру, тіркеу жазбаларын сөндіру командалары.
- •35. Қолданушының стандартты тобын анықтау және өзгерту. /etc/passwd файлын тексеру сценарийлері.
- •36. /Etc/shadow файлында әрекет мерзімі орнатылмаған жазбалар үшін және парольсіз жазбаларды іздеу. Қолданушыларды қосу және өшіру. Жаңа тіркеу жазбасын тексеру.
- •37. Kill, kil all командаларымен сигналдар жіберу. Nice, renice командаларымен процесстердің артықшылығының өзгеруінің мысалын келтіріңіз.
- •Kill, killall процестеріне сигналдарды жіберу
- •Renice егер бір немесе бірнеше процес көптеген ресурс қолданатын болса, сіз оларды жоюдың орнына олардың артықшылықтарын азайта аласыз. Оның синтаксисы:
- •38. Ps, top командаларымен процесстерді тексеру. Процестермен жұмыс істеуге арналған командалардың түрлері.
- •39. Суперқолданушы деңгейінде жүйеге кіру. Su командасын тексеру. Sudo утилитінің қолданылуы.
- •40.Ubuntu іске қосу сценарилері. Init демонының жұмыс істеу мысалы. Орындалу деңгейлерін өзгерту. Shutdown, halt, reboot, telinit, poweroff опцияларымен командаларды орындау.
28. Тізбекті құрылғылардың файлдары. Set serial командасы.Тізбекті қолжеткізу құрылғылары үшін программалық жабдықтаманы конфигурациялау ерекшеліктері.
Тізбекті құрылғылардың файлдары:
Тізбекті порттарға /dev каталогындағы файладар арқылы қол жеткізуге болады. /dev/term/ директориясындағы файлдары негізінде тізбекті порттардың құрылғыларының файлдар болып
табылады.олар /device директориясында орналасқан.
Ls командасының нәтижесін қарастырайық:
# ls -lL /dev/term/* /dev/cua/*
crw------- 1 lp sys 29, 0 Jul 6 14:31 /dev/term/a
crw--w---- 1 uucp tty 29, 1 Mar 10 12:14 /dev/term/b
crw-rw-rw- 1 root sys 29,131072 Jul 6 14:31 /dev/cua/a
crw-rw-rw- 1 uucp 7152 29,131073 Jul 10 12:14 /dev/cua/b
Major Device Number -------------
Minor Device Number ------------
SetSerial.Мағынасы:Set serial – Linux-тың кезекті порты туралы ақпарат алу/баптау
Синтаксис: setserial [ -abqvVWz ] –құрал [параметр1[аргументтер]]
setserial программасы кезекті интерфейстің конфигурациясымен ақпараттандырылған баптау немесе отчеттарды құру үшін құрылған. Бұл ақпарат енгізу/шығарудың (I/O port) жалпы адресі мен кезекті порт үшін үзіліс запрос линиясынан (IRQ) тұрады.
Қарапайым жүктеу процесі кезінде , тек COM1-4 порттары ғана инициялизацияланады , бірақ үнсіздік бойынша енгізу/шығарудың базалық адрестерінің мағыналары және IRQ үзіліс линияларының запросы қолданылады. Қосыша порттарды инициялизациялау үшін немесе порттардың баптау үшін setserial программасы қолданылады. Әдетте ол rc.serial скриптімен шақырылады ол etc/rc.local қосылады.
Rc.serial файлының көрінісі:
# /etc/rc.serial - serial line configuration script.
# Configure serial devices
/sbin/setserial /dev/ttyS0 auto_irq skip_test autoconfig
/sbin/setserial /dev/ttyS1 auto_irq skip_test autoconfig
/sbin/setserial /dev/ttyS2 auto_irq skip_test autoconfig
/sbin/setserial /dev/ttyS3 auto_irq skip_test autoconfig
# Display serial device configuration/sbin/setserial -bg /dev/ttyS*
29. Аппараттық терминалдарды конфигурациялау. Терминал драйверінің арнайы символдары мен функциялары.
Ең алдымен қолданылатын аппараттық құрылғы Ethernet карта: өте үлкен сандағы құртақандай чиптер тығылған және онда нөмірлер нұсқалған және сіздің ДК – дің слотына тығылған эпоксидты смоладан тұратын пластина.
Ethernet картаны қолдану үшін оған осы құрылғымен қалай жұмыс істеу керектігін білетін сіздің Linux – тегі ядрода орналасқан арнайы функциялар керек. Бұлар құрылғылар драйвері деп аталады. Мысалы,
"Becker Series Drivers" және Donald Becker, сонымен қатар - D-link драйвері параллельді пакетке қосылатын D-link пакеттерінің адаптерімен жұмыс жасайды.
Драйвер сол платаның перифериясымен жұмыс жасай білуі керек:плата алынған мәліметтерді драйверге жіберу кезінде, Ethernet карта платаға команда мен мәліметтерді жіберуі тиіс. ДК – де бұл байланыс енгізу – шығару жадысының облысы арқылы жүзеге асады. Ядро платаға жіберетін барлық мәліметтер мен командалар осы регистрлер арқылы өтеді. Енгізу – шығару жадысы бастапқы адресті көрсетумен сипатталады. Ethernet платасы үшін негізгі адрестер 0x300, немесе 0x360.Әдетте сіз негізгі адрес сияқты аппаратты құрылғы мәселесіне алаң болмаңыз, себебі ядро жүктеу кезінде платаның тұрғылықты жерін анықтауға амал жасайды. Бұл autoprobing(автоматты іздеу) деп аталады. Келесі сіз ядроға хабарлайтын параметр -- interrupt request channel (сұраныстың үзілу каналы). ДК де бұл 15 каналдың біреуінде болады. Аппараттық құрылғы компонентіне тағайындалған үзілу нөмірі interrupt request channel немесе IRQ деп аталады.
30. Демон cron. Crontab-файлдар форматы. Crontab-файлдармен басқару. Cron демонының стандартты қолданылуының ерекшеліктері.
Нақты бір терминалға арналмағн процесстер “демондар”
деп аталады (daemons). Қолданушы іске қосқан мұндай процесстер өз жұмысын сеанс
соңында аяқтамайды, керісінше жұмысын жалғастырады, себебі олар ағымдағы сеанспен
ешқандай байланысы жоқ жəне автоматты түрде аяқталуы мүмкін. cron демоны жəне жоспарлауды басқару командасы crontab
сізге тапсырманы дəл жоспарлауға мүмкіндік береді. At сияқты тапсырманы crond
программа-демоны жібереді. Crontab командасы тек тапсырмаларды басқаруға қызмет
етеді. Команданы қолданудан бұрын тапсырма кестесін сипаттайтын файл жасау керек.
Файл форматтары келесідей:
минуттар сағаттар ай_күні ай апта_күні команда
минуттар – 0-ден 59-ға дейінгі сандар, немесе *
сағаттар – 0-ден 23-ке дейінгі сандар, немесе *
ай_күні - 1-ден 31-ге дейінгі сандар, немесе *
ай - 1-ден 12-ге дейінгі сандар, немесе *
апта_күні - 0-ден 7-ге дейінгі сандар, мұндағы 0 немесе 7 – жексенбі, немесе *; мысалы:
0 10 * * * /home/student/bin/script # жіберу күнделікті сағат
10:00
15 * * * 1 /home/student/bin/script2 # əр сағаттың 15 минутында
Crontab командасы кезеңдерді қолдануға мүмкіндік береді:
10-15 * /2 * * /home/student/bin/script3 # əр минутта, 10-нан 15
# минутқа дейін, əр айдың
# жұп күндерінде
Тапсырма файлын жасағаннан соң crontab командасын шақыру керек жəне оған параметр
реінде тапсырмалары бар файл атын көрсету керек:
[student@Klass801 student]$ crontab jobs
Сіз орнатқан тапсырмалар тізімін -1 параметрінің көмегімен қарап шығуға болады:
[student@Klass801 student]$ crontab -l
# DO NOT EDIT THIS FILE - edit the master and reinstall.
# (/tmp/crontab.1333 installed on Sat Dec 4 15:56:57 2004)
# (Cron version -- $Id: crontab.c,v 2.13 1994/01/17 03:20:37
vixie Exp $)
10 * * * * /home/student/bin/script
[student@Klass801 student]$
Тапсырмалар тізімін –r параметрінің көмегімен босатуға болады:
[student@Klass801 student]$ crontab -l
# DO NOT EDIT THIS FILE - edit the master and reinstall.
# (/tmp/crontab.1333 installed on Sat Dec 4 15:56:57 2004) # (Cron version -- $Id: crontab.c,v 2.13 1994/01/17 03:20:37
vixie Exp $)
10 * * * * /home/student/bin/script
[student@Klass801 student]$ crontab -r
[student@Klass801 student]$ crontab -l
no crontab for student
[student@Klass801 student]$
Crontab командасы жəне де тапсырмалар тізімін –е параметрінің көмегімен редактілеуге мүмкіндік береді. Редактор ретінде орта айнымалысында көрсетілген (кезектік рет бойынша) $VISUAL, $EDITOR немесе /bin/vi редакторы қолданылады. Файлды
сақтағаннан кейін, crontab тапсырма кестесін автоматты түрде қайта инициалдайды. -u параметрі басқа қолданушылардың тапсырмаларын басқаруға мүмкіндік береді. Осы параметрді суперқолданушы атынан емес қолдану кезінде сізге пароль енгізуге тура келеді.
