10.Энергетикалық жүйелердің жүктемелерінің графигін құру. Энергетикалық жүйелердің жүктемелерінің графигін жабуға электр станциялардың қатынасулары.

11.Жүктемелердің графиктерінің ұзақтығы.Бұл графиктерден анықталатын техника экономикалық көрсеткіштер.

12.Атом энергетикасының дамуы.атом электр станциясы. Ерекшеліктері. Технологиялық сұлбасы. Құндылығы және кемшіліктері. Атом  электр станцияларының жұмысы ауыр ядролардың  ыдырауына  негізделген, нәтижесінде нейтрон ядросына тиюі салдарынан тізбектік  реакция  дамып көп  мөлшерде энергия  бөлінеді.

Ядролық отын есебінде, байытылған табиғи  уран  және  жасанды алынған плутоний ²³⁹Рu қолданылады. Плутоний ²³⁹Рu өзіндік ыдырау қабілеттілігіне ие, оны ұқсас ядролық жанармай есебінде қолдану  тиімді, өйткені оның ядросы ыдыраған кезде, ²³⁵U ядросының ыдырауынан көп    нейтрон   бөлінеді.

Атомдық  энергетикада  екі  түрлі   нейтрон «сұрыптары» кездеседі:

ядролық  реакция нәтижесінде пайда  болатын, көп  мөлшерде  энергияға ие жылдам  нейтрон және энергиясы жылдам  нейтрондардан  шамамен 100 есеге аз баяу (жылулық) нейтрондар.

13. Су электр станциясы. Су акуммуляциялық станциялары су энергетикасының экологиялық проблемалары.

Су электрстанцияда электрэнергиясын өндіру үшін құлама су энергиясын  пайдаланады. Гидротурбинадағы пайдалы қуат оның білігіндегі  құлама су  Q және екпін  шамасымен H мен анықталады.

Тегіс өзендерде, екпін Н, бөгет-3 арқылы  жасалынады және жоғарғы   су деңгейімен 1 және төменгі 2 бьефтер  арқылы 4.1 а суретте көрсетілген  сияқты пайда болады. Жоғарғы бьефтен су жиналатын су қоймасы пайда  болып, қажет жағдайда  қолданылады.

 

4.1Сурет–Бөгет арқылы  екпін  пайда  болуы(а),      (б)су  арналық  су(руславая) электростанциясының су  түйіннің  сұлбалық  жоспары	4.2 Сурет -  Су электрстанция   бөгетінің     су  түйін   сұлбасы

 

Үлкен емес екпінде 4.1 б суретінде көрсетілгендей су арналық электрстанциялар салынады мұнда станция ғимараты 5 бөгет жалғасы  болып табылады (3-бетондық су құйылатын бөгет 4-бетондық немесе  жердегі бітеу бөгеті). Су гидротурбинаға 6  шықпа тесіктер 7 арқылы өтеді

және гидротурбинадан сорғы турбина 8 арқылы ағызылады. Судан  жіберу  үшін біркамералы шлюз 9 және өтпелік арналар 10 және 11  қолданылады.

30-35 м аса екпіндерде 4.2 суретінде көрсеткендей  бөгеттік  суэлектр-станциясын салады. Бетон бөгеті денесінде 3 екпіндік  турбақұбыр  9 өтеді, ол  арқылы су суқұбырға 8 барады.

Таулы өзендерде екпін осы  өзеннің табиғи иілімдерімен 4.3 суретінде  көрсетілгендей пайда болады. Мұндай станциялар деривациялық деп  аталады.

в)

а — су  түйіні  жоспары;  б — екпіннің  пайда  болу  сұлбасы; в – жалпы  көрінісі

4.3 Сурет-   Деривациялық   суэлектростанциясы

Өзен  бөлігінің  басында  суқабылдағыш 1 орналасқан, ол  арқылы  су  деривациялық құбырға 2 келеді, ары қарай су екпіндік бассейнге 3 барады. Бөгет 7 судың  деривациялық  құбырға келуін қамтамасыз етеді, ол табиғи  өзен ұлдиынан төмен ұлдилай жасалынған. 3 екпіндік бассейннен су екпіндік құбырдан 4,5 машина  залында  орналасқан  су  құбырына  келеді, оның ішінен жібергіш құбыр 6 арқылы өзенге оралады, бірақ ол Б  створында орын алады.

Су электрстанциясын салған кезде халықшаруашылығының маңызды  мәселелері  шешіледі: су өтімділік жақсаруы, кеуіп қалған жерлерде арық  тарту, өндіріс өнеркәсібін және  қалаларды  сумен  қамтамасыз  етуді  жақсарту және басқалары. Су станциясының құндылықтарына көлікпен отын  тасымалдау қажетсіздігі, автоматтандырудың салыстырмалы қарапайымдылығы, қолданыс және жөндеу жұмыстарының аз  көлемділігі, қызметкерлер санының аздығы жатады. Су электрстанциясында электрэнергияның өздік  құны  жылуэлектр-станцияларына  қарағанда 3-5 есе аз болады.

Су электрстанциясының негізгі кемшіліктеріне көп мөлшердегі капиталдық шығындар және ғимарат мерзімі, әсіресе тегіс  өзендерді жалпы  аймақтық су алу мәселесі жатады.

14. ЖЭО ТЭЦ ның құрылым сұлбасын құрастыру принципі. Жүктемелердің балансысы.

15. Принциптік электрлік схемалардың анықтамасы сұлбаларды жіктеу.

16.Синхронды генераторлар. Жұмыс істеу принципі. Атқаратын қызметі.

17. Синхронды генераторлардың құрылымы.

18. Күштік трансформаторлар.Жұмыс істеу принципі. Атқаратын қызметі.

Трансформаторлар электрэнергияның бір кернеуін екінші түрге алмас-тыру үшін пайдаланылды. Трансформаторлардың бірлік қуаты салмағымен, өлшемдерімен, тасымалдау  шарттарымен    шектеледі.

Егер керек қуаттағы үшфазалық трансформатор дайындау мүмкіндігі  шектеулі болса, бірфазалық трансформаторлар қолданылады. Трансформатор-лар екіорамды, үшорамды және тармақталған орамалы болып бөлінеді.  Ораманың негізгі  жалғану  сұлбалары  8.1 суретінде  көрсетілген.

 

а)екіорамдық; б) үшорамдық; в) тарамдалған орамды

8.1 Сурет -  Күштік  трансформаторларының  негізгі  жалғану  сұлбалары

Трансформаторлар номиналды қуатпен, номиналды кернеу орамасымен, трансформация  коэффициентімен, номиналды тоқтармен, қысқа тұйықталу кернеуімен, бос жүріс тоғымен, бос жүріс және қысқа тұйықталу шығындары-мен сипатталады.