12. Байланыс каналы. Байланыс каналының негізгі түсініктері.
Байданыс каналы (communications system) — хабардың жіберушідеп қабылдаушыға дейінгі жолы. Ол көптеген аспап-құралдардың жиынтығынан тұрады. Информацияны жеткізетін байланыс жолының түріне қарай байланыс каналдары радиобайланыс, сымды байланыс арналары болып бөлінеді.
Инженерлік тұрғыдан айтқанда, канал деп бір хабардың жүретін жолын айтады. Егер ол көп хабар көзіне арналса, оны көпарналы жүйе деп атайды. Арна әр түрлі міндет атқаратын құрылғылардың тізбектей қосылған жиынтығынан тұрады. Осы арналармен берілетін әр түрлі сигналдардың динамикалық ауқымы, қуаты, деңгейі және жиілік спектрі болады.
Хабар – дегеніміз белгілі бір материалды обьектінің жағдайы тіралы мәлімет жиынтығы . Беруші және қабылдаушы хабар белгілі бір кеңістіктен бөлінген.Кеңістікте және уақыт бойынша берілген хабардың өзгеруін көрсететін физикалық дәлдік сигнал деп аталады.Мысалы : сөйлесу кезінде хабар берушінің қызметін адамның дауыс аппараты орындайды , сигнал болып кеңістікте және уақыт бойынша өзгеретін ауалық қысым – акустикалық толқын, ал хабар қабылдаушы ретінде адамның құлағы қызмет атқарады.Беру кезінде сигналдар техникалық қондырғылардың дұрыс болмауынан бұрмаланады; сонымен қатар сигналдарға бөгеулер ілеседі.Беру жүйелері бөгеулер мен бұрмалануларға қарамай , берілген хабарды нақтылықпен қайтадан қалыптастыратындай болып құрылуы керек.
Радио –сызықты желіні қолданғанда «оқпан» түсінігі аналогты болып табылады.Қазіргі электрбайланыс жүйесіндегі екі және төртсымды тізбек қолданылады.
Сигналдарды жеткізіп беретін арналар олардың кірісі мен шығысындағы сигналдардың сипаттамасына қарай да бөлінеді:
а) үзілісті сигналдар арнасының кірісіндегі сигнал да, шығысындағы сигнал да үзілісті (дискретті) болады; ә) үзіліссіз сигналдар арнасының кірісіндегі де, шығысындағы да сигналдар үзіліссіз болады; б) арнаның кірісіндегі сигнал үзілісті де, шығысындағы сигнал үзіліссіз болып немесе керісінше болса, ондай арналар аралас сигналдар арнасы делінеді.
И/к канал- каналдын бастапкы куралдан сонгы куралга жіберуге арналған құралдар жиыны.
Каналдың эффективтілігі: акпараттың жыдамдығымен, беріктілігімен, уақыт б/ша кешігуімен аныкталады.
P(y(x))- канал, y=xшуылсыз канал д.а.
Жіберуші--X--БК--Y—Қабылдаушы
Каналдың сыйымдылығы:
C=lim[log2N(T)/T];
Мұндағы N-мәліметтер саны;
[C]=1 бод. [T]=1секунд. 1бод=1бит/1сек.
n=T/δ . δ-символ ұзындығы.
13. “Шуылсыз” байланыс каналы.
Жіберілген информация өзгеріссіз жететін канал. Яғни, Z=0, X=Y.
И/к канал- каналдын бастапкы куралдан сонгы куралга жіберуге арналған құралдар жиыны.
Каналдың эффективтілігі: акпараттың жыдамдығымен, беріктілігімен, уақыт б/ша кешігуімен аныкталады.
P(y(x))- канал, y=xшуылсыз канал д.а.
Жіберуші--X--БК--Y—Қабылдаушы
Каналдың сыйымдылығы:
C=lim[log2N(T)/T];
Мұндағы N-мәліметтер саны;
[C]=1 бод. [T]=1секунд. 1бод=1бит/1сек.
n=T/δ . δ-символ ұзындығы.