35,38. Түсті металдар мен олардың негізіндегі құймалар.

Түсті металлургия – кен шикізаттарын өндіру мен өңдеуден бастап, дайын өнім алуға дейінгі түсті металдар мен олардың қорытпалары өндірісін қамтиды. Түсті металдардың вакуумдық металлургия саласы жақсы жолға қойылды. Түсті металдар қара металдармен салыстырғанда анағұрлым қымбат және тапшы металдар болып табылады, алайда олардың техникада қолданылу өрісі үздіксіз кеңейіп келеді. Бұлар –титан, алюминий, магний, мыстың негізіндегі қорытпалар.Титан, алюминий, магнийді құрамы жағынан кедей,күрделі рудалардан, өндіріс қалдықтарыннан алуға болады. Алюминийлі құйма қорытпалар. Құйма қорытпаларға құрамында 10...13%. кремний бар алюминий‑кремний (силуминдер) жүйесінің құрытпалары жатады. Силуминдерге магний мен мысты қосындылау құйма қорытпаларды тоздыру барысында нығайтуға ықпал етеді. Титан және цирконий түйіршікті майдалайды. Марганец тотығуға қарсы қасиеттерін жоғарылатады. Никель және темір қызуға беріктігін арттырады. Құйма қорытпалар AЛ2‑дан АЛ20‑ға дейін таңбаланады. Силуминдер приборлардың құйма бөлшектерін, сондай‑ақ орташа және аз жүктемемен жұмыс істейтін бөлшектерді жасауда кең қолданылады. Магнийлі құйма қорытпалар. Құйма қорытпалардың таңбалары МЛ3, МЛ5,ВМЛ‑1. Соңғы қорытпаның қызуға беріктігі жоғары болып табылады, 300⁰С‑қа дейінгі температураларда жұмыс істейді. Титан негізді қорытпалар. Титан қорытпалары азғантай тығыздықта жоғары коррозиялық беріктік пен мықтылыққа ие. Ең көп таралғандары алюминий, қалайы, марганец, хром және ванадиймен легирленген қорытпалар. Мыс негізді қорытпалар. Мысты қорытпалар жоғары механикалық қасиеттерге ие, тозуға және коррозияға жақсы төзімді.

37,40 Пресстеу. Инструменттері. Әдісі ерекшелігі, жетіспеушілігі, артықшылығы.

Металдарды қысыммен өңдеудің классификациясы.

Қазіргі заманғы өндірісте металдарлы өңдеудің мына түрлері қолданылады: прокаттау, тығыздау, сүйрету, соғу және штамптау .Прокаттау – айналып тұрған белдіктер арасындағы дайындаманы(загатовка) сығу 2 прокатталған станның дайын размерін көлденең кішірейту мақсатында және оған белгілі пішін беру үшін қолданылады. Р_үйк үйкеліс күші дайындаманы валкаға жинақтайды, ал Ғ күші оныдеформациялайды. Престеу дегеніміз – дайын 1 металды ығыстыру процесі кезінде 2 матрица саңылауы арқылы өту; осы контурлы матрицаның дайын қимасының соңғы саңылауына сәйкестенеді. Дайындама 3 контейнерге орналастырылады, 4 аспапты басу үшін оған Ғ күші әсер етеді. Ғ күшін прокаттау кезінде 1дайындаманы 2 сүйрету саңылауы арқылы өткізеді. Бастапқы дайын қиманың ауданы соңғы сүйреу қимасының ауданынан кем.

Соғу (ковка) – формасын өзгерту үшін және 2 аспапқа дайындама 1 размерінің Ғ күшіне бірізді әсер етуі есебінен.

Штамптау – формасын өзгерту мақсатында және әрбір бөлшектің дайын размерін арнайы жасап шығару. Штамп дегеніміз – деформацияланған аспап, материал немесе дайындама размері мен формасын алу үшін әсер етілуі, осы аймақтардың бетіне немесе құралдарына сәйкестенуі. Штамптауды табаққа бөлу – 1 дайындама 2 пуансонмен деформацияланады, және 3 матрицамен, және көлемденуі – дайындама 1 екі бөліктің штампымен деформацияланады.