53. Ақпаратты алуда кездесетін қиындықтарға мысал келтіріңіз.

54.Журналистер құқығы бұзылуы дегенді қалай түсінесіз?

55. Журналист ақпарат беруді неден бастауы керек екенін дәлелде .

Ақпараттың алғашқы жолы айқын, әрі нақты болуы – шарт. Тыңдарманның соны естігенде әрі қарай біле түскісі келіп, аяғына дейін тыңдауға ықыласы ауып, мәселенің не туралы екенін түсініп алуға қабілетті болуын қамтамасыз ету қажет. Ақпарат жеке бір тұлғаға әсер ете отырып, ол оның өмірге немесе болған оқиғаға көзқарасын қалыптастыруға елеулі ықпалын тигізеді. Жаңалық логикалық жүйеге құрылады. Оның да басы, ортасы, соңы болады. Әлбетте, бастапқы сөйлем аудиторияның назарын аударып алса, екінші сөйлем сөз болған оқиғаның мәнісін айқындап, фактіні айғақтайтын қосымша мәліметтерді жинақтайды. Ал үшінші, әрі соңғы сөйлем сол оқиғаның салдары туралы айтып, немесе оған қорытынды жасай отырып жаңалықты аяқтайды. Әуе толқынындағы белгіленген уақыт мөлшерінде маңыздылығына қарай ақпаратты тізбектеп ұсыну осылайша жүзеге асады.

. Деректілігі. Радиоақпараттың мазмұнына нақты бір құбылыс, оқиға, шын мәніндегі факт негіз болады.

2. Дәйектілігі. Онда айтылатын дерек нақты куәландырылған және анық тексерілген болуы тиіс.

3. Жедеғабыл сипаты. Ең жоғары деңгейдегі оперативтілігі. Тыңдарман жаңа болған оқиға жайлы ізін суытпай естуге ұмтылады. Сондықтан да, радиоақпарат “бүгін”, “дәл қазір”, “осы сәтте” деген сөздермен басталуы – шарт.

4. Толыққандылығы. Не болды? Қашан болды? Қайда өтті? Неліктен болды? Кімдер қатысты? Қалай өтті? Оқиғаның мәнісі неде? Егер осы сұрақтардың бәрінің жауабы табылып тұрса, онда ақпараттың жазылып біткендігі.

56.Жаңалықтардағы тақырып мәселесі жөнінде пікір білдіріңіз

Тақырып қояр алдында шыңыс жұлдыздарының бірі Сағди ақын айтқандай: «Ойланбай айтылған сөзден без,кесеріңді жеті рет өлшеп бір рет кес» деген принципті ұстану керек.Тақырып( тема грек тілінен аударғанда сөз ететін жағдай,ой пікірді білдіретін мәселе» ) не туралы? Кім туралы? Қандай мәселе қозғалады деген? Сауалдарға жауап іздеу арқылы анықталады.Жалпы,негізгі мақсат тақырып жаңалықтың маңызын көтеретін жүгін айқындап тұруы тиіс.

56. Сенсация – жаңалық факторы дегенге көзқарасыңыз

57.Жабық сұрақ деген не және мысалдар

Жабық сұрақтар, мұның жауаптары мен варианттары анкетада жазылып тұрады. Жауап беруші жауаптардың астын сызып немесе дөңгелекшеге алып қайтарады (Бұл ақ па, әлде қара ма?).

58.Ашық сұрақ қандай? Мысалдар

Ашық түрдегі сұраулар, мұның жауаптары анкетада жазылмайды, оны жауапкерлер өз қолымен жазып қайтарады

59.Айналы сұрақ және оған мысалдар

Сұраққа жауап беруші адамның өзі айтып кеткен нәрсесін, әңгімесін өзіне өзгертіп, жаңашалап қою әдісін айналы сұрақ деп атайды. Бұл сұрақтың мақсаты – мәліметті көбірек, толық алу.

60.Риторикалық сұрақ және оған мысалдар

Риторикалық сұрау (лепті сұрау) — ойды, сезімді әсерлі жеткізу үшін жауабы өзінен-өзі айқын нәрсені әсерлі леппен, сұрау түрінде айту. Өлеңде қойылған сұраудың жауабында екіұштылық, шүбәлану болмайды, оны оқырман іштей біліп отырады.

Мысалы:

Балалық өлді, білдің бе?

Жігіттікке келдің бе?

Жігіттік өтті, көрдің бе?

Кәрілікке көндің бе?

(Абай)

61. Екіталай сұрақ және оған мысалдар

Екіталай сұрақ. Ең әуелі екіталай сұрақтан бұрын екіталай деген сөздің өзіне түсініктеме беріп кетсек. Екіталай дегеніміз- бұрын қазақ халқында белгісіз,деген сөздің ролін атқарған. Мысалы: Батыры ұрысқа аттанғанда,оған бата берип шығарып салады,яғни келу келмеуі екіталай -ау деген иштей кимастыктын асеринен. Ал радио журналистикада екіталай деген сөзіміз,сұхбаттасушыға қойылатын сұрақтарға қосымша сұрақтар деп қарауға болады. Мысалы уакыт тікелей эфирде уакыт калып жатса онын орнына екіталай сурак коюга болады. Йяғни косымша,айтылуы мумкин немесе айтылмау мумкин деген ой шерберіндегі сөз. Кейде ол сұхбат арасында тосыннан да келип жатады. Мысалы: Сұхбаттасушы тын ой айтканда ол жауапты корерменге терең угындыру ушин оган косымша сурак коюга болады. Жане де ,екіталай сурак көбинесе тикелей сухбат аясында манызды роль аткара алмайды. Ол тек жай гана бояма ,ягни азда болса нар беруши десек де артык емес. Десекте екіталай суракты кезкелген радио сухбат аясында пайдалануга болады, сухбатты узилген жеринен жалгап жиберу ушин. Жане кейде сухбаттасушынын минез кулкына байланысты да екіталай суракты кою ,оте кауипти. Егер сиз сухбат алушымызды екіталай сурактармен конил куйин тусирип алсаныз ол киси мулдем басылып ундемей калуы немесе сизге жаман соз айтып кою мумкин,казакта жаксы макал бар гой,андамай сойлеген ,ауырмай оледи деген. Сондыктанда боямасыз бейнеге бояуды артык косып алсаныз ол озинизге кери асирин тигизип,журналистик дареженизге кемситу акелуи абден мумкин. Сондыктанда ол канша кошымша сурак болса да орнымен кою кажет. Сол ушинде оны екиталай сурак деп атаган.