16.Халықаралық теңіз тасымалдауы.

Халықаралық тасымалдаулардың ерте кезде пайда болған түрі-халықаралық теңіз тасымалдау болып табылады.Халықаралық теңіз тасымалдау деген-жүк немесе жолаушыларды екі немесе одан көп мемлекеттер арасында су(теңіз)көлік құралымен жүзеге асырылатын тасымалдауы.

Теңіз тасымалдау- XV ғасырға дейін құқықтық жағынан дұрыс реттелмеген еді.Осы кезеңде чартер құжаты пайда болған.Чартер-тасымалдаудың шарттарын,тараптардың міндеттері мен құқықтарын қамтитын құжат.Ол италяндық саrta partita (бөлінген құжат)сөзінен шыққан.Бөлінген құжат деп аталудың себебі-тараптар чартерді екі бөлікке бөліп алуында.

Теңіз тасымалдауының түрлері :

-Сызықтық(Жүйелі)

-Трамптық/Чартерлі(Жүйесіз)

Сызықтық тасымалдау:

-келісімдер негізінде жүргізіледі,ерекшелігі келісім негізіндегі белгіленген сызықтар бойымен ,белгіленген порттарда ғана тоқтауына рұқсат етіледі.

Теңіз тасымалдау шарты- бір тарап (тасымалдаушы)өзіне басқа тараптың (жүк жөнелтушінің)сеніп тапсырған жүгін белгіленген орынға жеткізуге және өкілетті адамға оны беруге міндеттейді,ал жүк жөнелтуші жүкті тасымалдағаны үшін шартқа немесе тарифке сәйкес ақы төлуге міндеттенеді.

Коносамент шарты бойынша-тасымалдаушы жүк жөнелтуші н/е жіберуші беретін жүкті,белгіленген портқа жеткізу және өкілетті тұлғаға жүкті беру,ал жүкті жөнелтуші тасымалдау үшін белгіленген ақы төлеуге міндеттенеді(фрахт)

Чартер шарты бойынша-тараттың бірі(фрахтовщик) кеме,н/е оның бір бөлігін ұсыну арқылы жүкті белгіленген портқа,тиісті тұлғаға жеткізу,ал 2-ші тарап(фрахтователь) тасымалдау үшін белгіленген ақы(фрахт)төлеуге міндеттенеді.

Коносамент - теңізбен жүк тасымалдау келісімінің жағдайлары жазылған құжат,француз тілінен (connaissement) тауарға иелік ету құжаты; ол бойынша құжат иесінің жүк тасымалдау ісін өзінше басқаруына құқығы бар.Жүк тасымалдаушы оны жөнелтушіге жүк тасымалын қабылданғаннан кейін береді Коносамен түрлері : ордерлі,ұсынбалы,атаулы

Коносамен:Чартерлі,Сызықтық. Коносамент:Жағалық,Борттық.

Халықаралық ұйымдар және конференциялар:

ИМКО-Үкіметаралық теңіз консультативті ұйымы(1982 жылдың 22 мамырдан бері-Халықаралық теңіз ұйымы;

ММК-Халықаралық теңіз Комитеті;

МПМС-Халықаралық кеме қатынасындағы теңіз палатасы;

БИМКО-Балтық және Халықаралық теңіз конференциясы.

Қайнар көздері:

-1982 жылғы БҰҰ Теңіз құқығы бойынша Конвенция

-1910 жылғы Кемелердің қақтығысына қатысты,теңізде құтқару және көмек көрсетуге қатысты кейбір ережелерді біріктіру туралы Брюссель Конвенциясы

-1961 жылғы Жолаушыларды теңіз арқылы тасымалдауға қатысты кейбір ережелердің унификациясы,және атомдық кеме операторларының жауапкершілігі туралы (1962)Конвенция

-Теңіз кемелерін тұтқындауға(арест) қатысты кейбір ережелердің унификациясы туралы 1952 жылғыХалықаралық Конвенция

-1976 жылғы Теңіз талаптарына қатысты жауапкершілікті шектеу туралы конвенция

-1993 жылғы Теңіз кепілдігі және ипотекалары туралы Халықаралық Конвенция

-1996 жылғы Қауіпті және зиян заттарды теңіз арқылы тасымалдауға байланысты зиянды компенсациялау және жауапкершілік туралы Халықаралық Конвенциялар

Тасымалдаушыны жауапкершіліктен босататын жағдайлар:

●Жөнелтуші немесе жүк иесінің не оның агенті немесе өкілінің өткізіп алуы ,әрекеттері;

●Халық толқулары,көтерілісі;

●Теңізде өмірді немесе мүлікті сақтап қалу амалдары,құтқару.

●Тауардың көлемі немесе салмағының жоғалуы,жүктің ерекше табиғатына байланысты немесе жүкке тән дефектілердің болуы,жасырын кемшіліктерден туындаған зақым;

●Жеткіліксіз жүкті буып-тию;