Семинар сабақтардың жоспары

1-тақырып.

Тіл білімі – ғылым

Мақсаты. Тіл білімі – ғылым ретінде қалыптасуы. Тіл білімінің зерттеу нысаны мен міндеттерін білу. Тілтанымдық пәндер жүйесі ақпарат тану.

Жоспар

1.Тіл білімінің пайда болуы және дамуы

а) көне дәуір;

ә)салыстырмалы-тарихи тіл білімінің қалыптасуы;

б)19 ғасыр аяғы мен 20 ғасыр басындағы тіл білімінің дамуы;

в)қазіргі тіл білімі.

2.Тіл білімі- дербес ілім

1. тіл білімінің ерекшелігі;

2. тілі білімінің нысаны, мәні және мақсаттары;

3. жалпы және жеке тіл білімі;

4. синхронды және диахронды тіл білімі.

3.Тілдік пәндер жүйесі.

4.Тіл білімінің басқа пәндермен байланысы.

Әдебиеттер:

1. К.Аханов Тіл біліміне кіріспе. А., 2004.

2. Ә. Хасенов Тіл білімі. А., 2004.

3. Ғ.Қалиев . Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігіі. Алматы, 2005

4. Реформатский А.А. Введение в языковедение. – М.,2003, с. 44-50

5. Языкознание. БЭС. - М., 2000, с.618 - 622

2- тақырып.

Тілдің мәні: оның қоғамдық қызметі және ішкі құрылымы.

Мақсаты. Тілдің құрлымы мен қызметін білу. Тілдің жүйелілігі туралы ақпарат алу.

Жоспар

1. Тіл – ойды қалыптастыру мен жеткізу құралы.

а)тілдік және тілдік емес қатынас формалары

ә)ақиқат шындықтың екінші сигналы

б)А.А.Реформатский тілдің мәні жайлы

2. Тіл - қоғамдық құбылыс.

а) Тіл және сөйлеу,

ә) Тіл және ойлау.

3. Тілдік және тілдік емес сөйлесу әрекетері.

4. Тіл - қарым-қатынас жасаудың әмбебап құралы.

Әдебиеттер:

6. К.Аханов Тіл біліміне кіріспе. А., 2004.

7. Ә. Хасенов Тіл білімі. А., 2004.

8. Ғ.Қалиев . Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігіі. Алматы, 2005

9. Реформатский А.А. Введение в языковедение. – М.,2003, с. 44-50

10. Языкознание. БЭС. - М., 2000, с.618 - 622

3-тақырып

Фонетика және фонология.

Мақсаты: фонетиканың зерттеу нысаны мен мақсат, міндеттерін анықтап ажырата білу. Дыбыстардың жіктелуін және дауысты және дауыссыз дыбыстардың акустика-артикуляциялық сипатын білу; Фонема құбылысына анықтама беріп, фонология ерекшелігін анықтау. Прага мен Мәскеу мектептерінің басты қағидаларын ажырата білу.

Жоспар

1. Тіл білімі фонетика саласының ерекшелігі.

2. Сөйлеу аппараты мен мүшелерінің анатомиясы мен физиологиясы.

3. Дыбыстардың жіктелуі:

а) тіл дыбыстарының үш жағы;

б) дауысты дыбыстардың акустика-артикуляциялық сипаты;

в) дауыссыз дыбыстардың акустика-артикуляциялық сипаты;

Сөйлеудің дыбыстық жіктелуі;

а) дыбыс;

б) буын;

в) такт;

г) фраза.

4. Фонетикалық процестер:

а) аккомодация;

б) ассимиляция и диссимиляция;

в) диэреза и эпентеза;

г) протеза и метатеза.

5. Тіл дыбыстарының функциональды сипаттамасы. Фонология.

а) фонема ұғымы.

б) Мәскеу фонология мектебінің концепциясы

в) Прага лингвистикалық үйірме концепциясы

Әдебиеттер:

1. К.Аханов Тіл біліміне кіріспе. А., 2004.

2. Ә. Хасенов Тіл білімі. А., 2004.

3. Ғ.Қалиев . Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігіі. Алматы, 2005

4. Реформатский А.А. Введение в языковедение. – М.,2003, с. 44-50

5. Языкознание. БЭС. - М., 2000, с.618 – 622

4-тақырып

Лексикология мен лексикография.

Мақсаты. Лексикология мен лексикографияны тіл білімінің бір саласы ретінде танып білу Лексикология мен лексикографияның негізгі ұғымдарын, мақсатын, нысаны мен мәнін білу.Сөздіктерді жіктеу қағидалары мен түрлерін білу.

Жоспар

1. Лексикология – сөз туралы ілім:

а) лексикология ерекшелігі;

б) сөз – лексикология зерттеу нысаны;

в) лексикология саласының мақсат мен міндеттері.

2. Тіл жүйесіндегі сөздің бірлік ретінде алатын орны:

а) сөз және ұғым арақатынасы;

б) жалпы және жеке заттық қатынас;

3. Сөз мағыналарының жүйелік байланысы.

а) тепе-теңдік мәселесі;

б) көпмағыналық (метафора, метонимия, синекдоха) және омонимия;

в) синонимдер және антонимдер;

г) сөз мағыналарының арасындағы жүйелік қатынас.

4. Лексикализация және идиоматика. Фразеология тіл білімінің саласы.

а) тұрақты тіркестер ерекшелігі;

5. Лексикография.

Әдебиеттер:

1. К.Аханов Тіл біліміне кіріспе. А., 2004.

2. Ә. Хасенов Тіл білімі. А., 2004.

3. Ғ.Қалиев . Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігіі. Алматы, 2005

4. Реформатский А.А. Введение в языковедение. – М.,2003, с. 44-50

5. Языкознание. БЭС. - М., 2000, с.618 – 622

5- тақырып