1)Саяси экономия" сөзiн алғашқы болып өз еңбегiнiң атауы ретiнде алып, ғылыми қолданысқа енгiзген:

А) Адам Смит.

В) Аристотель.

С) Антуан де Монкретьен.

D) Карл Маркс.

Е) Альфред Маршалл.

2)Экономикалық теория пәнiн ең толық ашатын анықтаманы таңдаѕыз:

А) экономика қоғамның әлеуметтiк-экономикалық құрылымын зерттейдi

В) экономика товарлардың өндiрiсi мен бөлiнiсiн қамтитын iс-шараларды зерттейдi.

С) экономика халық шаруашылығына әсер ететiн экономика өлшемдерiн (баға, өндiрiс, жұмыссыздық және т.б.) зерттейдi.

D) экономика ақша, банк жүйесiн, капиталды зерттейдi.

Е) экономика қоғам мїшелерiне қажеттi товарлар мен қызметтердi өндiруде қолданылатын шектеулi ресурстардың тиiмдi пайдалануын зерттейдi.

3)Экономикалық теория:

А) барша экономикалық жүйелердi оқып-бiлу үшiн жарамды.

В) тек қана капиталистiк шаруашылық жүйесiн зерттеп-бiлу үшiн қажет.

С) социализмге сипатты экономикалық қатынастарды зерттеуде пайдалы болуы мүмкiн емес.

D) барша экономикалық жүйелердi оқып-бiлу үшiн жарамсыз.

Е) индустриадан бұрынғы жүйелердi танып-бiлуге жарайды.

4)Экономикалық теория ненi зерттейдi:

А) ұйымдастыру-экономикалыќ жјне јлеуметтiк-экономикалық қатынастарды. және адамдардың экономикалық iс-әрекеттерiн.

В) ұйымдастыру-экономикалық және әлеуметтiк-экономикалық қатынастарды.

С) қоғамның өндiргiш күштерiн және адамдардың экономикалық iс-әрекеттерiн

D) адамдардың экономикалық iс-әрекеттерiн және адамдардың экономикалық iс-әрекеттерiн

Е) өндiрiстiң технологиясын және адамдардың экономикалық iс-әрекеттерiн

Глоссарий

Дәстүрлі экономика Традиционная экономика Traditional ekonomics	Сирек кездесетін табиғат ресурстарын кеңіннен пайдалануды салт-дастур,әжет-ғұрып айқындайтын экономикалық жүйе
Ақша Деньги money	Айырбас құралы ретінде барлық адамдарменқабылданатын және басқа тауарларды бағалауға қызмет ететін кез-келген тауар немесе символ
Құн Cтоимость Value	Таур өндіруге жұмсалған және осы тауар түрінде затқа айналған ғоамдық еңбекті көрсететін саяаси экономия санаты,бір заттың ақшалай құндылығы немесе оған жұмсалған шығынның мөлшері.
Өндіріс шығындары Издержки производства Costs of production	Өнім өндірүге жұмсалған жжанды еңбек пензатқа айналған еңбек шығындарының жиынтығы.

Қолданатын әдебиеттер:

І.Экономикалық теория негіздері. Оқулык- Алматы. Қазақ

университеті.2010.

2.Экономикалық теория.Оқулық.Алматы. Қазақ университеті.2000.

З.Р.Дорнбуш.,С.Фишер. Макроэкономика. Оқулық. Алматы.

ҚазМБА. 2007.

4.Экономикалық ілімдер тарихы. Оқу қүралы. Алматы.

Қаз.университеті. 2004.

5.Жүнісов Б.Ж. Нарықтық экономика негіздері. Оқу қүралы.

Алматы, 2006,б.

6.Мөдешев Б.Р. Нарықтық экономикаға кіріспе. Оқу құралы.

Алматы. Экономика, 2006.

7.В.П.Самуэльсон, С.Нордхаус. Экономикс. Оқу қүралы.

Алматы. 2006.

8.Экономичсская теория (политэкономия). Учебник. Под

общ. Ред. Акад. В.Н.Видяпина, Г.П.Журавлевой.;ИНФРА,

2009.

ҚАЗАҚ БАС СӘУЛЕТ-ҚҰРЫЛЫС АКАДЕМИЯСЫ

Пән: Экономикалық теория негіздері
2 кредит	1,2 семестр 2012-13 оқу жылы
Тәжірибе № 3 Меншік қатынастары және олардың экономикадағы орны.

Меншік- обьектілердің қатыстығы жөніндегі адамдар арасындағы экономикалық қатынастар. Меншік нысаны меншік обьектілерінің кімге тиесілі екенін көрсетеді. Меншіктің заңды мазмұны меншік иелерінің қоғамдық өндірісте әртүрлі еңбек өнімдерін иелену құқықтары арқылы анықталады. Меншік құқығы белгілі бір тұлғаларға материалдық және материалдық емес игіліктердің тиістілігін бекітетін және осы құқықтарды қорғайтын заң нормаларының жиынтығы не, қалай, кім үшін өндіру экономиканың іргелі сұрақтарын шешу шаруашылық жүргізіліп жатқан субьектілердің өндіріс құралдарына, меншік құқығына тәуелді. Қазіргі Қазақстан заңнамасына сәйкес меншік иесі (өз қалауы бойынша) меншік обьектісін иеленеді, пайдаланады және меншік етеді. ҚР-ң азаматтық кодексінде келесі категорияларға түсінік береді:

Иелену- мүлікті іс жүзінде иелену мүмкіндігінің заң жүзінде қамтамасыз етуі.

Пайдалану- мүліктен оның пайдалы қасиеттерін алудың, сондай-ақ одан пайда табудың заң жүзінде қамтамасыз етілуі.

Алайда тауарды шаруашылық жағдайында жекеменшік иесі рынокта өз тауарын, рыноктық байланыстарға сүйене отырып өткізеді. Жекеменшік өндірушілерді біріктіреді. Қоғамдық қажетті үлкен тыйымдылық қана мүмкіншілігін туғызады. Жалпы жеке меншік адамзат баласының дамуында жеткен ірі жетістіктерідің бірі деуге болады. Меншік экономикалық категория ретінде ең алдымен өз мәні жекеменшік болып табылады.

1) Иемдену- яғни игіліктерге физикалық бақылау жасау пайдалы қасиеттерін өз еліне пайдалану құқы.

2) Басқару құқығы- яғни игілікті пайдалы кім қалай қамтамасыз етуді шешу құқығы.

3) Қауіпсіздік құқығы- немесе игіліктерді экспроприлациялау дың және зиянды сыртқы күштерін қорғай құқы.

Табыстар құқы –игіліктердің пайдаланудың нәтижесінде құқық ету.

Егемендік құқығы- игіліктерді жатсындыру, өзгерту немесе жойып жіберу құқы. Игіліктерді мұрагерлікке беру құқы.

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

1.Меншіктің экономикалық және кұқықтық мазмұны.

2.Иемдену жөне меншіктен айыру қатынастары.

3.Меншік нысандары.

4.Меншік нысандарының көптүрлі болуының объективтік қажеттіліктері мен себептері.

ТЕСТ

1)"Экономикс" терминi еңбегiнiң басты атауы ретiнде алынған сөз жалпыға танымал болды:

А) Ж.Б. Сэй.

В) А. Маршалл.

С) Д. С. Милль.

D) Д.М. Кейнс.

Е) П. Самуэльсон.

2)Микроэкономика экономика ғылымының ненi зерттейтiн саласы ретiнде анықталуы мүмкiн:

А) экономикалық зерттеулерде микрокомпьютердi пайдалануын.

В) тұтынушылардың, фирмалардың және ресурс иелерiнiң экономикалық iс-әрекеттерiн.

С) жеке-дара кәсiпкерлердiң және ұсақ фирмалардың экономикалық мақсаттарын.

D) қоғамның әртүрлi таптар өкiлдерiнiң жеке қатынастарын.

Е) дұрыс жауаптары: В және D.

3)Макроэкономика экономикалық теорияның ненi зерттейтiн саласы болады:

А) ұлттық экономиканы бiртұтас жүйе ретiнде алғанда, ондағы болған процестердi.

В) экономикадағы мемлекеттiң қызметiн.

С) адамзаттың экономикалық дамуындағы ауқымды мәселердi.

D) алғашқы саяси экономия зерттеген мәселелердi.

Е) дұрыс жауаптары: С және D.

4)Экономика ғылымының әдiсi деген ұғым ненi бiлдiредi:

А) тәжiрибенi.

В) нақты деректерiмен.

С) пәннiѕ құрылымын.

D) ғылымның ой-өрiсiн.

Е) барлық зерттеу құралдарын оңтайлы қолдану әдiсiн

Глоссарий

Меншік Собственность Private	Жеке адамдарға немесе ұжымдарға тиесілі өндіріс құрал-жабдығы мен өнімдері, қаражат.
Капитал Капитал Capital	Кең мағынада –табыс әкеле алатын нәрселердең бәрі немесе адам өзінің тіршілік әрекеті барысында тауарлар,өнімдер, т.б өндіру,қызметтер көрсету үшін жасаған ресурстар,яки қосымша құн әкелетін құн.
Қорлар Ресурс Resource	Белгілі бір уақыт мезетіндегі капилталдың шамасы.
Белгісіздік Неивесность Suspense	Болашақтың ықтимал оқиғалардың болуы жөніндегі ақпараттардың жетіспеушілігі.
Жер Земля Land	Тұрақты не уақтынша пайдалануға берілген жер-телімі.
Еңбек бөлінісі Разделение труда Division of labor	Еңбек бөлінісі-еңбек қызметі түрлерінің ара жігіна жырату.

І.Экономикалық теория негіздері. Оқулык- Алматы. Қазақ

университеті.2010.

2.Экономикалық теория.Оқулық.Алматы. Қазақ университеті.2000.

З.Р.Дорнбуш.,С.Фишер. Макроэкономика. Оқулық. Алматы.

ҚазМБА. 2007.

4.Экономикалық ілімдер тарихы. Оқу қүралы. Алматы.

Қаз.университеті. 2004.

5.Жүнісов Б.Ж. Нарықтық экономика негіздері. Оқу қүралы.

Алматы, 2006,б.

6.Мөдешев Б.Р. Нарықтық экономикаға кіріспе. Оқу құралы.

Алматы. Экономика, 2006.

7.В.П.Самуэльсон, С.Нордхаус. Экономикс. Оқу қүралы.

Алматы. 2006.

8.Экономичсская теория (политэкономия). Учебник. Под

общ. Ред. Акад. В.Н.Видяпина, Г.П.Журавлевой.;ИНФРА,2009.