44. Жарыссөздің тілдік түрлерін даярлау. Құжаттарды дайындау.

сот жарыс сөздерінідегі заңгерлердің ораторлық шеберліктерін, жиі сот әдемі, қызыл сөздері деп бағалайды. Әдемі сөйлеу біліктілігі, қабілеттілігі, ол әдемі және сенімділі сөйлеу, ал ораторлық талант. Сондықтан сот шешендігі дегеніміз -ол тек қана әдемі емес сонымен қатар сенімділі сөйлеу, ол талант пен белгілі бір білімдермен өнерлердің араластығы. Ораторлық өнер- ол оратордың алдындағы сөзін дұрыс әзірлеу , және дұрыс сөйлеуге көмектерін тигізетін білімдер мен өнерлердің құрамын дұрыс жинақтау болады: Өз кезегінде ол құжаттарды дұрыс жинақтау өнері, тыңдаушыларға белгелі бір әсерін тигізуге мақсатталған көпшлік алдында сөйлеу және сөз құрамын орнату өнері, ол дәлелдеу және жоққа шығару өнері.

Сотта жақсы сөйлеу ол мәнді сөйлеу, іс бойынша құжаттарды дұрыс және толық тексеру, құқықтық нормаларға арқаланып жетімділі сөйлеу, әдебиет тілінің нормаларына сәйкес. Сот сөзіне қойылатын талаптар уақыт ағынана байланысты өзгеріп отырады, революцияға дейінгі сот ораторлары заң терминдерімен сөйлемеген: адвокаттар ақын мен көрермендер сияқты сөйлеген. Кеңес дәуіріндегі ораторларына қойылған талап: артық, биік, әдемі сөздер кедергі жасайды, мақсатқа жеткізбейді,сондықтан тек қана заң тілінде сөйлеу керек деген талаптар қойылған. Соңынан сот реформалары өткеннен кейін, әдемі, тұлғалы, айқын сөйлеу талаптары туындады. Марк Туллий Цицирон: "Ақын болып дүниеге келеді ал ораторлыққа үйрену қажет " деген. Осы сөздерге қарай жақсы оратор болу үшін әдемі сөйлеу теориясын оқу қажет, үздік сот ораторларының іскерлігімен танысу қажет. Іс қағаздарын жүргізу процесінің қорытындылану кезеңі орындалған құжаттарды сақтауға және пайдалануға дайындау болып табылады. 

Орындалған құжаттарды сақтауға және пайдалануға дайындау мыналарды қамтиды:

● құжаттың ғылыми және тәжірибелік құндылығына сараптама жасау;

● істерді ресімдеу;

● тұрақты және ұзақ мерзімді сақталатын құжаттарды сипаттау;

● құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету.

45.Қосымша дәлелдемелер

дәлелдемелер дегеніміз — Заңмен көзделген тәртіпте сот тараптардың  талаптары мен қарсылықтарын  негіздейтін мән-жайлардың бар-жоғын  сондай-ақ істі дұрыс шешу үшін өре  де маңызы мән-жайларды солардың негізінде  анықтайтын заңды түрде алынған  нақты дәлелдер. Осы баптың екінші тармақшасында төмендегідей қалып  бекітілген: бұл нақты деректер тармақтардың және үшінші тұлғалардың түсініктемелерінен, куәлардың айғақтарымен, заттай дәлелдемелермен, сарапшылардың қорытындыларымен, іс-жүргізу  әрекетінің хаттамаларымен және өзге де құжаттармен анықталады.

Сот дәлелдемелерді іс үшін маңызы бар мән-жайларды дұрыс  көрсететін, тек қана шын нақты  деректер. Сонымен, дәлелдемелер бұл  кез келген нақты деректер, яғни, объективті шындықтың фактілері  немесе олар туралы мәліметтер. Істі дұрыс  шешу үшін маңызы бар  мән-жайларды тараптардың және іске қатысушы басқа  да тұлғалардың тараптары мен  қарсылықтарының негізінде, материалдық  және іс жүргізу құқығының қолдануға  тиіс нормаларын ескере отырып, сот  анықтайды. Сот тараптарға сіке қатысушы басқа да тұлғаларға істі дұрыс шешу үшін қажетті қосымша дәлелдемелер табыс етуге құқылы болып табылады. Тараптар мен басқа да іске қатысушы тұлғалар үшін дәлелдемелерді ұсыну қиындық келтірген жағдайда, сот олардың өтініші бойынша дәлелдемелерді сұратып алдыруға жәрдемдеседі.

46.Сөйлеу дыбыстары артикуляциясы жағынан 2 топка — дауысты, дауыссызға бөлінеді. Бұл екеуінің ен маңызды айырмасы дауыстылардың буын жасай алатындығында, буынның ең жоғарғы сатысы — дауысты дыбыс. Сөйлеу дыбыстарының артикуляциясы 3 фазадан не күйден тұрады:

1. Экскурсия (1-фаза, сөйлеу органдарының дыбысты айтуға ауысқан, бейімделген кезі),

2. Тоқталыс (2-фаза, выдержка, сөйлеу органдарының дыбысты айтуға дайын кезі),

3. Рекурсия (3-фаза, сөйлеу органдарының бастапқы қалыпка келіп, келесі дыбысты айтуға ауыскан кезі).

Сөйлеу дыбыстары акустика жағынан дыбыстардың ерекше түрі болып табылады, оған дауыс, әртүрлі шуыл, шу қатысады. Сөйлеу дыбыстары қабылдау тұрғысында — есту жүйесінің күрделі қызметімен байланысты. Сөйлеу элементтері ретінде Сөйлеу дыбыстарының айтылуы олардың артикуляциялық, акустикалық, перцептивтік қасиеттерімен бірге, тілге тән фонологиялық құрылымға негізделеді.