Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1-51.docx
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
364.54 Кб
Скачать

32. Американың анттық соты мен соттағы жарыссөз. Сот жарыссөзінің тәртібі.

Сот билігі, заң шығару және атқару биліктері бір-бірінен ажыратылады, қоғамда туған шиеленістерді заң бойынша қарайды. Сот тек заңға ғана бағынады. Барлық сот ісі ашық өтуге тиісті, бұл жағдай болмаса халық соттың тазалығына сенбейді. Сот тәуелсіз болуға тиісті. Бірақ оның осы нышанына кепілдік беру өте қиын, сондықтан ол үшін жағдай туғызу керек. Оның юрисдикциясы жалпы және заңды болуға тиіс. Соттың ісі ашық өтеді. Сот өзінің жеке ерсжелерін қабылдауға құқығы бар. Сот қызметкерлерінің иммунитетін мемлекет сақтайды және кепілдік береді. Сот қателескен жағдайда сотталған адам шағым арыз беруге құқықты.

АҚШ-та екі сот жүйесІ бар: федеративтік және штаттық. Федеративтік сотгар федеративтік заңдар бойынша пайда болған істерді, штаттар арасындағы таластарды, шетел өкіметтерінің қатысуымен қаралатын істерді ғана қарайды. Федеративтік соттарға округтік соттар да жатады. Олардың саны 54. Бұлар бірінші инстанциялық федеративтік соттар. Бұл соттарды округтік сот қызметкерінен басқа банкроттарды қарайтын, оларға көмектесетін магистрлер бар. Адвокаттар. Сотқа қатысқан адамдар сотга өздерін өзі қорғауына болады немесе адавокаттарды алады. Ақшасы жок адамдар жергілікті заң көмек қоғамы арқылы адвокаттарды алады. Қылмыстық істерге қатыса-ын адвокаттарды кедей адамдарға Қоғамдық қорғаушылардың бюросы береді. Әрбір штат адвокаттарға лицензия беріп, білімдерін тексергеннен кейін ғана қызмет істеуте келісімін береді.

33. Соттағы жарыссөздің адам тәртібінің моделі ретінде теориясы.

Іске қатысушы адамдар мен олардың өкілдерінің істің жағдайы туралы өздерінің қорытынды пікірлерін білдіретін соттың істі қарауының бөлігі. Жарыссөзде бірінші болып шағымды, наразылықты берген тұлға сөйлейді. Сот соттағы жарыссөз ұзақтығын белгілі бір уақытпен шектей алмайды.

Сот жарыссөздерi және оның ретi «1. Iске қатысушы ад­­ам­дар­ мен өкiлдердiң сөз­де­рi­нен тұрады. 2. Алдымен талап қоюшы және он­­ың өк­i­лi, ал содан соң — жауапкер мен оның өк­­iлi сөз сөйлейдi. Басталып кет­­кен про­цесте даудың нысанасы бойынша дербес талаптар қой­­ған үшiншi тұл­­ға мен он­ың өкiлi тараптар мен олардың өкiлдерiнен кейiн сөз сөйлейдi. Дау­­­­дың ны­са­на­сы бойынша өз бетiнше талаптар қоймаған үшiншi тұлға iске өзi­­ қатысатын жақ­­тағы жауапкерден кейiн сөз сөйлейдi. 3. Прокурор, мем­ле­кет­­тiк ор­ган­дар­дың­ және жер­гi­лiк­тi өзiн-өзi басқару органдарының, ұйым­дар­­­дың өкiлдерi және бас­қа адамдардың құ­қық­та­рын, бостандықтаны және заң­­мен қорғалатын мүд­де­лерiн қорғау үшiн сотқа жүгiнетiн азамат­тар сот жа­­рыссөздерiнде соңынан сөз сөйлейдi

34. Қәзіргі замандағы сот жарыссөзі - ұғым мен түрлері, жалпы түсіні Сот жарыссөзінің мағынасы.

Іске қатысушы адамдар мен олардың өкілдерінің істің жағдайы туралы өздерінің қорытынды пікірлерін білдіретін соттың істі қарауының бөлігі. Жарыссөзде бірінші болып шағымды, наразылықты берген тұлға сөйлейді. Сот соттағы жарыссөз ұзақтығын белгілі бір уақытпен шектей алмайды.

Сот жарыссөздерi және оның ретi «1. Iске қатысушы ад­­ам­дар­ мен өкiлдердiң сөз­де­рi­нен тұрады. 2. Алдымен талап қоюшы және он­­ың өк­i­лi, ал содан соң — жауапкер мен оның өк­­iлi сөз сөйлейдi. Басталып кет­­кен про­цесте даудың нысанасы бойынша дербес талаптар қой­­ған үшiншi тұл­­ға мен он­ың өкiлi тараптар мен олардың өкiлдерiнен кейiн сөз сөйлейдi. Дау­­­­дың ны­са­на­сы бойынша өз бетiнше талаптар қоймаған үшiншi тұлға iске өзi­­ қатысатын жақ­­тағы жауапкерден кейiн сөз сөйлейдi. 3. Прокурор, мем­ле­кет­­тiк ор­ган­дар­дың­ және жер­гi­лiк­тi өзiн-өзi басқару органдарының, ұйым­дар­­­дың өкiлдерi және бас­қа адамдардың құ­қық­та­рын, бостандықтаны және заң­­мен қорғалатын мүд­де­лерiн қорғау үшiн сотқа жүгiнетiн азамат­тар сот жа­­рыссөздерiнде соңынан сөз сөйлейдi

жарыссөзге шығып сөйлеуi сот тер­ге­у­i­нен­ кейiн басталады. Жарыссөз кезiнде прокурор мен адвокат айып­тау­шы,­ қор­ғау­­шы тұрғысынан сот тергеуiнiң қорытындысын шығарады. Сот ба­ры­сында iс­­тiң мән-жайлары қарастырылғаннан кейiн, өз дәйектемелерiн кел­тi­рiп, сот мә­жiлiсiнде зерттелген iс материалдарын тереңiрек, кеңiнен түсi­ну­ге­ ұйытқы бо­лады. Осылайша екi жақтың пiкiр-таластары ақиқатты ашуға, заң­ды тұрғыда әд­iл үкiм шығаруға негiз бередi.

¤з сөйлеуiнде айыптаушы мен қорғаушы болған қылмысты жан-жақты тек­­серiп, оның қоғамға қаншалықты қауiптiлiгiн анықтап, күнәкерге тиiстi ба­ға­сын айтуы тиiс. Сайып келгенде, мұның сотталушыға да, сот залындағы қа­ты­сып отырған халыққа да тәрбиелiк мәнiнiң әсерiн жоққа шығаруға бол­май­ды. Азаматтарға қылмыстық әрекеттiң салдарын түсiнiп, дұрыс қоры­тын­ды­ шы­ғаруға түрткi болады. Ендеше соттағы сөз сөйлеудiң үлкен тәрбиелiк, ғи­б­рат­тық тәлiмi бары сөзсiз демекпiз.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]