- •1.“Сот шешендігі» оқу пәнінің ұғымы мен мәселелері туралы
- •2.Көпшілік алдындағы сөздің ерекшеліктері, шешендіктің негізгі типтері.
- •3. Ежелгі Шығыстың құқықтық мәдениетіндегі сот сөзінің негізгі көздері.
- •4.Ежелгі Египетте сот сөзінің пайда болуы, ежелгі египеттік көзқарастарда шешндік өнерінің құқықтық және эстетикалық көтерілуінің негіздері.
- •5. Ежелгі Индия және Қытайдағы шешендік трактаттардың сотта сөйлеу мен сот сөзінің жоспарын құруға негіз болуы.
- •6.Антиктік цивилизацияларда сот сөзінің гүлдену кезеңдері.
- •7.Ежелгі Грециядағы соттағы шешендік сөз өнері.
- •8.Афиныдағы шешендік өнері туралы ілім.
- •9.Логографтар мектебінің адвокатура институтының негізі болуы. Ежелгі Грециядағы сот шешендері Горгий, Исократ, Демосфен т.Б.
- •10. Ежелгі Римдегі соттағы шешендік өнері.
- •11. Ежелгі Римдегі сот процессінің процедурасы.
- •12. Цицеронның жұмыстарындағы оның шешендік өнеріне деген көзқарасы. Римнің сот шешендері - Цезарь, кіші Плиний, Цицерон және т. Б
- •13. Орта ғасырлардағы Европа мәдениетінің христиан ілімімен тығыз байланыстығымен ерекшеленуі.
- •14. Орта ғасырларда диалектика мен шешендіктің /риторика/ дамуы. Византияның атақты шешендері - Фома Аквинский, Иоанн Златоуст т.Б.
- •15. Орта ғасырлардағы соттар типтері, олардың ерекшеліктері -
- •16. Шығыс мәдениетінің типтері. Қәдіс - мұсылман шешендігінің негізі ретінде. Мұхаммед қағидаларындағы шешендік сөз жөніндегі ілімдер. Шығыс шешендері - Ғазали, Дәри т.Б.
- •17. Билер сотының ерекшеліктері. Билердің сөздері – халық сөзінің бір жанры ретінде. Қазақтың ұлы би-шешендері - Қазыбек-би, Төле-би, Айтеке-би, Сырым-би т.Б. Абай Құнанбаев
- •18. Франциядағы соттағы шешендік сөздің көздері. Француздық сот
- •19. Ғасырдың екінші жартысындағы Ресей заңгерлерінің соттағы жарыссөздерінің жалпы мінездемесі. Ф.Н.Плевако, н.П.Карабчев-
- •20. Аннтық сот шешендерінің риторикалық тәсілдері. А.Ф.Кони,
- •2 2. Идеологемдік басшылықтың негізіндегі а.Я.Вышинский мен н.В.Крыленконың сот жарыссөздеріндегі-“тоталитаризмң.
- •25. Адвокат-құқыққорғаушылар - р.А.Руденко, я.С.Киселев,
- •27. В.И.Царев, д.П.Ватман с.Л. Ария, и.М.Ксешинскийлердің соттагы жарыссөзі.
- •28. Қазақстаннның прокурорлары мен адвокаттардың соттағы сөздері п.И.Кудрявцев, и.В.Кацай, у.С.Сеиітов, е.Г.Пономаренко,
- •29. Сот ісін жүргізу қағидасының қазіргі сот жарыссөзі талабымен
- •30. Американың оқу жүйесіндегі шешендік /риторика/.
- •31. Американың сот шешендері- т.Джеферсон, п.Генри, р.Ингерсол.
- •32. Американың анттық соты мен соттағы жарыссөз. Сот жарыссөзінің тәртібі.
- •33. Соттағы жарыссөздің адам тәртібінің моделі ретінде теориясы.
- •34. Қәзіргі замандағы сот жарыссөзі - ұғым мен түрлері, жалпы түсіні Сот жарыссөзінің мағынасы.
- •35. Сот жарыссөзінің композиция-логикалық құрылымы.
- •36. Сот жарыссөзіндегі кіріспе, негізгі бөлімі мен аяқтамасы. Осы
- •37. Айыптау сөз - ерекшелігі мен құрылымы, оның мазмұны мен
- •38. Айыптаудың мәнісі, оның заңдылық тұжырымы мен құқықтық
- •39. Айыптау сөздің композициялық құрылымы.
- •40. Қорғау сөз - құқрылымының жалпы ерекшеліктері. Жалпы ұғым.
- •41. Қорғау сөздегі дәлелдеу шектері.
- •42. Қорғау сөздің негізгі процессуалдық мазмұны мен оның жалпы
- •43. Жарыссөздің риторикалық мүсіндері, олардың түрлерін бөлу, сөздер мен тұжырымдар түрлері. Оларды заңгердің тәжірибесінде дұрыс пайдалану.
- •44. Жарыссөздің тілдік түрлерін даярлау. Құжаттарды дайындау.
- •45.Қосымша дәлелдемелер
- •47.Сот жарыссөзіндегі тіл құралдары, онда тіл байлықтың стилистикасын пайдалану.
- •48. Сот жарыссөзінде тілді дұрыс және заңды пайдалану.
- •49. Қәзіргі замандағы сот жарыссөзінің лингво-герменетивтік мазмұны.
- •50. Сот жарыссөзі тілдің тарихи және мәдени кереметі ретінде.
- •51. Философиялық және құқықтық герменивитиканың қарым-қатынасы,
2 2. Идеологемдік басшылықтың негізіндегі а.Я.Вышинский мен н.В.Крыленконың сот жарыссөздеріндегі-“тоталитаризмң.
23. 20-40 жылдардағы соттағы жарыссөздегі софизм ілімі.
Ежелгі грек полистерде саяси-құкықтық көзқарастьң пайда болуы мен дамуында үш кезең айқын байқалады. Epic кезең- (б.з.д. IX—VI ғғ) ежелгі грек мемлекеттің пайда болуына сәйкес келеді. Бұл кезеңде саяси-құқықтық көзқараста рационациялау (Гомер, Гесиод, атақты «жеті данышпан») байқалады –және «мемлекет пен құқық проблемаларына философиялық тұрғыдан қарау (Пифагор, Гераклит) қалыптасады. Екінші кезең — (б.з.д. V және IV ғасырдың бірінші жартысы) ежелгі грек философиясы мен саяси-құкықтық ойларының гүлденген кезеңі (Демокрит, софистер, Сократ, Платон, Аристотель және т.б.) Үшінші кезең — (б.з.д. IV ғасырдың екінші жартысы мсн II ғасырлары) эллинизм кезеңі. Ежелгі грек мемлекетінің құлдырауы, грек полистерінің алғашқыда Македония, кейіннен Рим билігіне көшуі (Эпикур, стоиктер. Полибий жәнс т.б.)
Саяси-құқықтық тақырыпты көпшілік назарына талқылауға ұсыну б.з.д. V ғасырда антикалык демократияның нығаю және гүлдену жағдайындағы софистердің атымен тығыз байланысты — «Софист» атауы «софос» («данышпан») деген сөзден шыққан. Софистер өз заманында данышпандықтың және мемлекет пен құқық мәселелері жөніндегі ақылыды мұғалімдер болды.
Ежелгі дәуірдің өзіндe-aқ софистердің екі ұрпағы: аға ұрпақ (Протагор, Горий, Продик, Гиппий, Антифопт және т.б.) және кіші ұрпақ (Фрасимах, Калликл, Ликоон, Алкидам Элейский және т.б.) ерекшеленеді. Аға ұрпақ софистерінің көпшілігі демократиялық көзқараста болса, кіші ұрпақ, софистерінің едәуір бөлігі аристократия мен тиранияны жақтады.
24. 50-60 жылдардағы сот жарыссөзінің қағидилары мен өнрінің жалпы сипаттамасы.
қылмыстық, азаматтық, арнайы сот iсiнде сөйлеу құқығы заң бойынша оған тiкелей қатысушыларға ғана, заңда көрсетiлген рет бойынша берiлген. Соттағы төрелiк айтар тiлмарлық соттың бiрiншi, екiншi сатысына қатысты, ол белгiлi бiр аудиторияға: сотқа, ондағы басқа да қатысушыларға бағыштала айтылады. Соттағы сөйлеу көпшiлiкке арналғандықтан ол сөйлеудiң монологты түрiне жатады.
Төрелiк сөз (судебная речь) деп — қылмыстық немесе азаматтық iстердi қарау барысында сот пен сотқа қатысушы көпшiлiкке арналған, сот мәжiлiсiнде нақты iс бойынша тұжырым айтылатын, қарсы жаққа уәждi пiкiрлер бiлдiруге құрылған сөздi айтады. Төрелiк сөздiң судьяның, сотқа тiкелей қатысушы тұлғалардың iшкi сенiмiн, көзқарасын қалыптастырудағы, iстiң ақ-қарасын анықтап, әдiл шешiм шығарудағы орны айрықша.
Соттағы пiкiрталастар көзқарастар күресiн, жарыс, бәсекелестiктi көрсетедi. Оған қатысушы айыптаушы мен қорғаушылар көбiне көп ымыраға келе бермейдi: не сөзi өтедi, не шығарылған шешiмдi мойындайды. Сондықтан «пiкiрсайысқа қатысушыларда бiр ғана мақсат бар. Ол — қарсыласын ойсырата жеңу, өз пiкiрiн дәлелдеп шығу»1. Соттағы пiкiрсайыс, негiзiнен, заңды, адам құқығын қорғау төңiрегiнде ұйымдастырылып, қоғамдық пiкiрдiң қалыптасуына ұйытқы болады. Ол үшiн айыптаушы мен қорғаушы өз дәлелдемелерiнiң нақтылығына, дәлелдiгiне сот алқасының көзiн жеткiзуге тырысады. Ол үшiн айтар уәждiң негiздемесiнiң мықты, шымыр әрi сенiмдi болуы — басты шарт. Полемикалық (пiкiрсайыстық) шеберлiктi меңгеру арқылы айыптаушы мен қорғаушы сот тергеуiнде маңызы бар мәселелердi жан-жақты талқылауға қатыса алады. Соттағы пiкiрталас қылмыстық iс жүргiзудiң негiзгi бөлiгiн құраса, ал төрелiк сөз сол пiкiрталастардың негiзгi өзегiн құрайды. Ендеше төрелiк сөз қылмыстық сот жүргiзу iсiндегi процессуалдық қызметтiң ерекше бiр айшықты көрiнiсi.
Реплика — бұл да соттағы сөйленер сөздiң құрамынан табылатын, қарсылас шешендерге айтылар қысқаша уәж-пiкiрлер. Төрелiк сөз соттың бiрiншi сатысына, екiншi апелляциялық сатыға тән сөйлеу өнерi болғандықтан оның ауқымы соттағы пiкiрталастарға қарағанда анағұрлым кең. Оның ретi Қазақстан Республикасынының азаматтық iс жүргiзу кодексiнiң 212-бабында көрсетiлген: «Жарыссөзге қатысып болған соң олар сөздерiнде айтылғандарға байланысты екiншi рет сөз сөйлей алады. Соңғы реплика құқығын үнемi жауапкер мен оның өкiлi иеленедi»2.
Төрелiк сөздiң мазмұны — соттың нақты бiр қылмыс немесе құқық бұзушылық бойынша қарастыратын, үкiм не шешiм шығаруға негiз беретiн мәселелердiң өзегi.