47 Қр салық салу қағидалары

Салықтар дегеніміз – мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгілі бір мөлшерде және мерзімде түсетін міндетті төлемдер. Салық механизмі –салықтар ж/е бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді бюджетке төлеуді қамтамасыз ететін тәсілдер, әдістер ж/е элементтер жиынтығы.Салық механизмінің қызметі белгілі қағидаларға сүйеніп іске асырылады. Қазақстан Республикасының Салық Кодексі салық ісін мынадай қағидаларға негізделіп жүргізілуін талап етеді:

• міндеттілік қағидасы бойынша салық төлеуші салықтық міндетін толық және белгіленген мерзімде орындауы тиіс.

• нақтылық қағидасы бойынша Қазақстан Республикасын-

дағы бюджетке төленетін төлемдер мен салықтар нақты болуы тиіс;

• әділеттілік қағидасы бойынша Қазақстан Республикасында салық салу жалпыға бірдей және міндетті болады, жеке түрдегі жеңілдік жасауға рұқсат етілмейді;

• біртұтастылық қағидасы бойынша Қазақстан Республика-

сы аумағында жалпыға бірдей салық жүйесі қолданылады;

• жариялылық қағидасы бойынша салықты реттеуші норма-

тивтік құқықтық кесімдер ресми басылымдарда жарық көреді;

48.Салық функциялары.

Салықтардың мынандай негізгі қызметтері бар:

• Фискалдық

• Реттеушілік

• Бақылаушылық

Салықтардың фикалдық қызметі арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімі құрылып, салықтардың қоғамдық міндеті артады. Себебі, салықтар мемлекеттік бюджеттің кірісін топтастыра отырып, әлеуметтік, әскери, қорғаныс, тағы басқа шаралардың іске асуын қамт етеді. Мемлекеттік бюджеттің негізгі кіріс көзін құрайтын қаржылық көздер – салықтар.

Реттеушілік қызметі салық механизмі арқыды жүзеге асырылады. Оның ішіндегі негізгі тетіктер салық ставкалары мен салық жеңілдіктері. Салықтық реттеудің тетіктері тек қана өндірістің дамуын реттеп қана қоймай, сонымен қатар ақша және баға саясаты, шетелдік инвесторларды ынталандыру, шағын және кіші кәсіпкерлікті дамыту жұмыстарын жүзеге асыруы қажет. Әрине салықтық реттеу тетіктері тиімді қызмет атқару үшін олардың басқа да экономикалық тетіктерімен тығыз байланысты болуы керек. Салық мөлшерін көбейту мақсатында салық ставкаларын шектен тыс жоғары деңгейде белгілеу өндірістің тоқтауына, өндірушінің өз ісіне деген ынтасын жоғалтуына әкеп соғатынын көптеген ,алымдар дәлелдеп кеткен. Ғалымдардың тұжырымдамалары: егер төленетін салық төлеуші табысының 50%-нан асып кетсе, онда ол өндірістің тоқтап қалуына әкеліп соғады; егер салық мөлшері салық төлеуші табысының 45-50%-ы аралығында болса, онда жай ұдайы өндіріске әкеледі; ал салық мөлшері салық төлеуші табысының 35-40%-ы аралығында болса, онда ұлғаймалы ұдайы өндіріске әкеледі.

Салықтардың бақылаушылық қызметі арқылы салық механизмінің қызмет етуінің тиімділігі бағаланады, қаржы ресурстарының қозғалысына бақылау ісі жүргізіледі, салық жүйесі мен бюджет саясатын жетілдіру жолдары қарастырылады. Салықтық бақылауды тиімді жүргізу арқылы салықтық тәртіпті қатаң сақтау, салық төлеушілердің заңға сәйкес төлейтін салықтары мен алымдарын толық және уақтылы бюджетке төлеп отыруы қамт етіледі.