3. Салық салу элементтері

Салық салу элементтері: обьект, субьект, салық көзі, салық ставкасы, салық өлшем бірлігі, салық оклады, салық жеңілдіктері, с.төлеу мерзімі мен тәртібі, с.қызметі органдары мен төлеушілерінің құқықтары мен міндеттері, с.төлеуді бағалау, с-тық жазалау шаралары.

Обьект- – табыс, мүлік, еңбек ету түрі, қызмет көрсету, ақшамен жасалатын операциялар, мүлікті басқаға беру, табиғи қорларды пайдалану, қосылған құн, айналым ж/е т.б салық салынатын мүлік. Субьект- заңды н/е жеке тұлға,яғни салық төлеушілер.

С.көзі- с.салынатын табыс,ол жылдық жиынтық табыс пен шегерімнің айырмасы ретінде сипатталады.

С.ставкасы- бір өлшем бірлігінен алынатын с.мөлшері.Оның 3 түрі бар: прогрессивті с.ставкасы- с.салынатын табыстың өсуіне сәйкес ұлғайып отырады. Пропорционалды с.ставкасы- с.са лынатын табыстың өлшеміне байланыссыз тұрақты пайызбен төленеді. Регрессивті с.ставкасы- с.салынатын табыстың өсуіне байланыста с. Ставкасының төмендеуі. С.өлшем бірлігі- салық төлеушінің табысына қарай алынатын с.сомасын білдіреді.

Салық оклады-с.төлеушінің белгілі бір обьектісінен төлейтін с.сомасы. Салық жеңілдіктері- заңға сәйкес салық төлеушіні біртіндеп н|е түгел босату. 7 тури бар: толык босату; с салынатын минимум; есептелген с сомасын азайту; с салынатын табыска есептелмейтин сома; с төлеу мерз узарту; салыктык кредит; салыктык каникул.

Салық төлеу мерзімі – салық төленетін уақыт.

Салық төлеу тәртібі – белгіленген мерзімде салықты төлеген кезде алдымен бюджетке қандай салықтар төлеу керек екенін, яғни төлеу кезінде белгілі бір дәйектілікті белгілейді.

Салық санкциясы- с б-ша құқық бұз-ды өтеу шарал: айыппұл, өсімпүл

Айыппул(штраф)2 турде: 1) есептелген декл-ны уакытылы откизбеу 3ай 10%. 6ай 50% 2) об.жасыру,сома кыскарту

Өсімпұл –ҚРҰБ белг қайта каржыландыру ставкасы ж-е 2,5 еселенген коэф турады

Салык агенті –с-тың бюджетке аударуына жауапты тулга.

С.құпиясы- 3ші тұлғаға с-қа қатысты мәліметтердің асырып калуы (жарияланбауы)

4. Салық салу қағидалары

Салық механизмі/ң қызметі белгілі бір қағидаларға сүйеніп, іске асырылады. ҚР Салық Кодексі салық ісін мынадай қағидаларға негізделіп жүргізілуін талап етеді:1)Салық салудың міндеттілігі қағидаты. Салық төлеуші салық міндеттемесін, салық агенті салықтарды есептеу, ұстау ж/е аудару жөніндегі міндетті ҚР салық заңнамасына сәйкес толық көлемде ж/е белгіленген мерзімде орындауға міндетті. 2) Салық салудың айқындылығы қағидаты. ҚР-ң салықтары ж/е бюджетке төленетін басқа да төлемдері айқын болуға тиісті. Салық салудың айқындылығы салық төлеушінің салық міндеттемесі, салық агентінің салықтарды есептеу, ұстау ж/е аудару жөнінідегі міндеті туындауының, орындалуының, ж/е тоқтатылуының барлық негіздері мен тәртібінің ҚР-ң салық заңнамасында белгіленуін білдіреді.3) Салық салудың әділдігі қағидаты. ҚР-да салық салу жалпыға бірдей ж/е міндетті болып табылады. Жеке-дара сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тиым салынады.4) Салық салудың біртұтастығы қағидаты. ҚР-ң салық жүйесі ҚР-ң бүкіл аумағында барлық салық төлеушілерге (салық агенттеріне) қатысты біріңғай жүйе болып табылады. 5) ҚР салық заңнамасының жариялылығы қағидаты. Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актлер ресми басылымдарда міндетті түрде жариялануға жатады.ҚР-ң салық заңнамасының ережелері осы қағидаттарға қайшы келмеуге тиісті.А.Смит салық жүйесін ұйымдастырудың мынадай қағидаттарын атап көрсеткен болатын:1. Әділеттілік қағидасы2. Анықтылық қағидасы3. Қолайлылық қағидасы4. Үнемділік қағидасы.