14 Есеп

3. Төмендегі провотка бойынша операциялар мазмұнын жаз

Шешуі.

1. Дт 1030 Кт 3010

Ағымдағы банктік шотқа (есеп айырысу шотына) қысқа мерзімді банк несиелері келіп түсті.

2 дт 3010 кт 1030

Ағымдағы банк шотынан қысқа мерзімді банк несиесі төленді.

3 дт 7310 кт3380

Жылдық пайыз (%) бөлігінде жылдық төлемақы есептелді.

4 дт 3380 кт 1030

Жылдық төлемақы жылдық пайыз бөлігінде төленді.

5 дт 8415 кт2420

Өндірісте қолданылатын негізгі құралдың түрі бойынша амартизация есептелінді

6 дт 7211 кт 2740

Әкімшлік шаруашылық мақсаттар үшін қолданылатын материялды емес активтерге амартизация есептелінді

15.Негізгі құралды жалға беру операциялары қай шот дебеттелінетінін қай шот кредиттелтінін көрсет

Операция мазмұны Дт Кт

Жалға берушіде

1. Ғимараттар жалға берілді

2. Есеп айырысу шотынан ғимараттың сақтандыру сомасы төленді

3. Есеп айырысу шотына ғимарат жалдық төлем алдын-ала апрель айы үшін март айында келіп түсті.

4. Апрель айында ғимаратты жалға беру бойынша табыс есептелінді

Жалдық келісім сомасы

ҚҚС

5. Жалгерлік дебиторлық қарыз сомасының бұрын алынған аванс сомасына жабылуы

6. Май айында келіп түскен жалдық төлем

7. Ғимаратқа есептелінген тозу сомасына ай сайынғы

8. Сақтандыру сомасын ағымдағы шығынға апару

Жалға алушыда

9. Ғимарат жалға алынды

10. Апрель айында алдын-ала жалдық төлем ақы төленді март айында

11. Апрель айында жалдық төлем есепті кезең шығынына апарылды

Келісім сомасына

ҚҚС сомасына

12. Алдын ала төленген жалдық төлемді есепке алу

13. Май айы бойынша алдық төлем май айында аударылды

14. Ғимаратқа ағымдағы жөндеу жұмыстарына материалдар жұмсалынды

15. Жалдық мерзім аяқталған кезде ғимарат жалға берушіге қайтарылды.

Реттік номері	Операция мазмұны	Дт	Кт
	Жалға берушіде
1	Ғимарат жалға берілді	2410/2	2410/1
2	Есеп айырысу шотынан ғимараттың сақтандыру сомасы төленді	1620	1030
3	Есеп айырысу шотына ғимарат жалдық төлем алдын-ала апрель айы үшін март айында келіп түсті	1030	3510
4	Апрель айында ғимаратты жалға беру бойынша табыс есептелінді. Жалдық келісім сомасы ҚҚС	1260 1260	6260 3130
5	Жалгерлік дебиторлық қарыз сомасының бұрын алынған аванс сомасына жабылуы	3510	1260
6	Май айында келіп түскен жалдық төлем	1030	1260
7	Ғимаратқа есептелінген тозу сомасына ай сайынғы	7450	2420
8	Сақтандыру сомасын ағымдағы шығынға апару	7450	1620
	Жалға алушыда
9	Ғимарат жалға алынды	001
10	Апрель айына алдын-ала жалдық төлем ақы төленді	1610	1030
11	Апрель айында жалдық төлем есепті кезең шығынына апарылды Келісім сомасына ҚҚС сомасына	8410 1420	3360 3360
12	Алдын-ала төленген жалдық төлемді есепке алу	3360	1610
13	Май айы бойынша алдық төлем май айында аударылды	3360	1030
14	Ғимаратқа ағымдағы жөндеу жұмыстарына материалдар жұмсалынды	8410	1310
15	Жалдық мерзім аяқталған кезде ғимарат жалға берушіге қайтарылды.		001

16.А.Негізгі құралдардың кейінгі қаржы шығындары есебі (күрделі және ағымдағы жөндеу). Компания қондырғы сатып алды 831,0 м.т. (қосымша құн салығын қосқанда) пайдалану мерзімі 5жыл соңғы қалдық 30,0 м.т.Компания қондырғыны пайдалану кезінде мынадай шығындар шекті:

1. Пайдаланғанына 3жыл өткенде қондырғыға жаңа блок орнатты құны 320,0 м.т. және ққс-38 м.т. жаңа блок орнатқаннан кейін қондырғының өнімділік көрсетіштері 20% жоғарылады.

2. Пайдаланғанына 4 жыл өткенде қондырғыға жұмыс істеу қабілетін бірқалыпты ұстап отыру мақсатында жеңіл желпі жөндеу жұмыстары жүргізілді 83,0 м.т. жөндеу жұмыстары қондырғының қызмет ету мерзімін ұзартпайды.

Табу керек:Қондырғы бойынша 5жыл ішінде болған өзгерістерді,күрделі және ағымдағы жөндеу болды ма,болса қандай сомаға екенін шот корреспонденциясы арқылы көрсет.

Б. Дебиторлық берешектер операциялары бойынша қай шот дебеттелетінін қай шот кредиттелетінін көрсет

Реттік номері	Операция мазмұны	Дт	Кт
1	Жөнелтілген тауарға, дайын өнімге, істелінген жұмыс пен көрсетілген қызметке байланысты сатып алушы, тапсырыс берушілердің дебиторлық борышы
2	Жөнелтілген тауарға, дайын өнімге, істелінген жұмыс пен көрсетілген қызметке байланысты Қосымша құн салығы
3	Дебиторлық борыш сомасы бұрын алынған аванс сомасына шегерілді
4	Сатып алушы және тапсырыс берушілерден есеп айырысу шотына келіп түскен сома
5	Сатып алушы және тапсырыс берушілердің борышы кәсіпорынның кредиторлық қарызы есебін қайтару
6	Сатылған (тиеп жіберліген) тауар, өнім, сапасының төмен болуына немесе басқа да себептерге байланысты қайтарылса
7	Сатылған (тиеп жіберліген) тауар, өнім, көрсетілген құнын мерзімінен бұрын немесе уақытында түсіру үшін бағадан және сатудан жеңілдіктер
8	Күмәнді қарыздарға резерв жасалды

1. Шешуі:Дт 1310 831,0 м.т

Кт 3310 831,0 м.т

2. Дт 3310 831,0 м.т

Кт 1010,1030 831,0 м.т

3. Дт 7210 320,0 м.т

Кт 3310 320,0 м.т

Дт 1420 38 м.т

Кт 3320 38 м.т

Дт 3310 320,0 м.т

Кт 1030,1010 320,0 м.

4. Дт 7210 83,0 м.т

Кт 3310 83,0 м.т

Дт 1420 9960

Кт 3310 9960

Дт 3310 83,0 м.т

Кт 1030,1010 83,0 м.т

Реттк Номері	Операция мазмұны	Дт	Кт
1	Жөнелтілген тауарға, дайын өнімге, істелінген жұмыс пен көрсетілген қызметке байланысты сатып алушы, тапсырыс берушілердің дебиторлық борышы	1210-1240 1280, 2110-2140	3010
2	Жөнелтілген тауарға, дайын өнімге, істелінген жұмыс пен көрсетілген қызметке байланысты Қосымша құн салығы	1210-1240 1280, 2110-2140	3130
3	Дебиторлық борыш сомасы бұрын алынған аванс сомасына шегерілді	1610	1210
4	Сатып алушы және тапсырыс берушілерден есеп айырысу шотына келіп түскен сома	1030	1210
5	Сатып алушы және тапсырыс берушілердің борышы кәсіпорынның кредиторлық қарызы есебін қайтару	3310	1210
6	Сатылған (тиеп жіберліген) тауар, өнім, сапасының төмен болуына немесе басқа да себептерге байланысты қайтарылса	6020	1210-1240 1280, 2110-2140
7	Сатылған (тиеп жіберліген) тауар, өнім, көрсетілген құнын мерзімінен бұрын немесе уақытында түсіру үшін бағадан және сатудан жеңілдіктер	6030	1210-1240 1280, 2110-2140
8	Күмәнді қарыздарға резерв жасалды	7440	1290

17. 2006 жылы 26 желтоқсанда компания өндірістік қондырғы сатып алды. Сатып алу құны 1300000 тг, қызмет ету мерзімі техпаспорты бойынша 5 жыл қондырғының жою құны өзіндік құнның 2% құрайды. Осы жыл аралығында 318500 дана өнім шығаруы тиіс.

Пайдалану кезінде нақты шығарылатын өнім:

2007 жылы 84500 дана

2008 жылы 74500 дана

2009 жылы 65700 дана

2010 жылы 54000 дана

2011 жылы 4000 дана

1. Құнды бірдей етіп бөлу әдісі(бірқалыпты)

Бастапқы құн – 1300000

Пайдалану мерзімі – 5 жыл

Жою құны – 26000

А= =254800

А= =21233,33

2. Өндірістік әдіс

А= = =4

Жыл	Тозу	Аморт.соммасы	Сонгы калдык	Ай сайынгы калдык сомма
2007	84500*4	338,0	1300-338=962,0	338,0/12=28,166
2008	74500*4	298,0	962,0-298,0=664,0	298,0/12=24,83
2009	65700*4	262,0	664,0-262,0=401,2	262,8/12=21,5
2010	54000*4	216,0	401,2-216,0=185,2	216,0/12=18,0
2011	4000*4	160,0	185,2-160,0=26,0

3. Кумулятивті әдіс

S=

(1+2+3+4+5)=15

1жыл=5/15 2жыл=4/15 3жыл=3/15

4жыл=2/15 5жыл=1/15

А=бастапкы калдык-жою куны=1300000-26000=1274000

Жыл	Тозу	Аморт.соммасы	Сонгы калдык	Ай сайынгы калдык сомма
2007	1274,0*5/15	424,67	1300-424,67=875,33	424,67 /12=35,38
2008	1274,0*4/15	339,79	875,33-339,73=535,6	339,73/12=28,31
2009	1274,0*3/15	254,8	535,6-254,8=280,8	254,8/12=21,23
2010	1274,0*2/15	169,86	280.8-169,86=110,94	169,86/12=14,155
2011	1274,0*1/15	84,93	110,94-84,93=26,0

4. Қалдықты жою әдісі (жедел)

20%*2=40%

Жыл	Тозу	Аморт.соммасы	Сонгы калдык	Ай сайынгы калдык сомма
2007	1300000*40%	520,0	1300-520,0=780,0	520,0/12=43,3
2008	780,0*40%	312,0	780,0-312,0=468,0	312,0/12=26,0
2009	468,0*40%	187.2	468,0-187,2=280,8	187,2/12=15,6
2010	54000*40%	112,320	280,8-112,320=168,48	112320/12=9360
2011			168,48-26,0=142480	142480/12=26000

Барлыгы 1274000

18. Төменде келтірілген мәліметтердің қаңтар айы басында шоттар ашып, оған ЖШС Аланның баланстағы бастапқа қалдықтарын көшіріп, қаңтар айы ішінде болған операцияларды сол ашылған шоттың Дт немесе КТ орналастырып әр шот бойынша соңғы қалдық есептеу керек және табыс пен шығыс нәтиже шоттарын ашып оларды жауып ай бойынша табыс нәтижесін есептеу керек, тапқан соң қаңтар айының 31 күніне ЖШС Аланның жаңа балансын құрастыру қажет.

1 қаңтар 2012 ж. ЖШС Алан кәсіпорыны балансы:

Актив бөлімі	Сомасы, м.теңге	Пассив бөлімі	Сомасы, м.теңге
Негізгі құралдар	4000	Жарғылық капитал	4000
Тауарлар	750	Банк несиесі	1000
Дебиторлық берешек	250	Басқадай қысқа мерзімді қарыздар	850
Есеп айырысу шотында ақша қаражаты	850
Баланс валютасы	5850	Баланс валютасы	5850

2012 ж қаңтар айы ішінде ЖШС Алан кәсіпорыны бойынша болған өзгерістер:

Шоттардың аты	Сомасы, м.теңге
Жабдықтаушыдан тауар сатылып алынды 400 м.т. ҚҚС (қосымша құн салығы) 12% 48 м.т.	400 48
Сатып алушыға тауар сатылды тауардың өзіндік құны 600 м.т. сатылу бағасы 900 м.т. сатылған тауар сомасынан ҚҚС (қосылған құн салығы) 12% м.т. 108 м.т. сатылған тауар ақшасы әлі есеп айырысу шотына түскен жоқ	600 900 108
Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді міндеттеме қайтарылды	1100
Сатып алушы дебиторлық қарыз сомасын аударды	658
Жабдықтаушыға сатылып алынған тауар бойынша қарыздың сомасы төленді	260
ҚҚС шоты есепке алынған шоты төлеуге тиісті шотпен жабылды
ҚҚС қаңтар айында 60 м.т. бюджетке аударылды	30
Ай сайынғы несие бойынша төлем ақы банкке төленді	230

Шешуі:

Активтер

Негізгі құралдар тауарлар

д т кт дт кт

Б.қ-4000 б.қ- 750 А-0

А-0 1) 400

С.қ-4000 с.қ = 750+400 =1150

Дебиторлық берешек есеп айырысу

Д т кт дт кт

Б .қ=250 4) 658 б.қ-850 4)658 4)658 5)260

2)900 6) 30

3 )108 7)230 С.қ=250+900+108- c.қ=850+658-260-658=600 -30-230=988

Пассивтер

Басқа да қарыздар жарғылық капитал

Д т кт дт кт кт а-0 б.қ-4000

А -0 б.қ -850 а-0

с.қ – 4000

С.қ- 850

Банк несие Өзіндік құн

дт кт дт кт

7 )230 б .қ- 1000 600 600

С.қ=1000-230=770

с.қ -0

Табыс қосымша құн салығы

д т кт дт кт

9 00 900 А-48 б.қ-108

с.қ -0 6)30

с.қ=108-48-

-30=30

Көрсеткіш Тер	Сатып алды			Сатылды			Қалдық
	дана	Баға	сома	Дана	баға	сома	дана	баға	сома
1 күні (сәуір)								0
10 күні сатып алды	120	265,5	31860				120	265,5	31860
12 күні сатты				100	265,5	26550	20	265,5	5310
15 күні келді	200	265,5	53100				220	265,5	58410
17 күні сатты				165	265,5	43807,5	55	265,5	14602,5
25 күні келді	80	265,5	21240				135	265,5	35842,5
27 күні сатты				70	265,5	18585	65	265,5	17257,5
30 күні									17257,5