48.Сақтандырудың сақтық қорғау обьектісі тұрғысынан негізгі сыныптамасы: саласы, сыныптары, түрлері

Сақтандыру-қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын бейнелейтін көне категориялардың бірі. Экономикалық категория ретінде сақ.у бұл әр түрлі тәуекелдер кезіндегі, сондай ақ азаматтарға олардың өмірінде белгілі бір жағдайларда көмек көрсету кезіндегі шығындарын өтеу үшін ақша қаражаттарының мақсатты қорларын құру және пайдалану әдістері мен формаларының жиынтығын қамтитын экономикалық қатынастар жүйесі. Қазақстан Республикасында сақтандыру компанияларының қызметі «Өмірді сақ.у» және «Жалпы сақтандыру» саласында жүргізіледі. Өмірді сақтандыру мынадай сыныптарды қамтиды: өмірді сақтандыру; аннуитеттік сақ.у. жалпы сақ.у саласының сыныптары: жазатайым жағдайдан н.е аурудан сақ.у, медициналық сақ.у, көлік құралын сақ.у, жүк тасымалдауды сақ.у, мүлікті сақ.у, кәсіпкерлік тәуекелді сақ.у, көлік иелерінің азаматтық құқықтық жауапкершілік сақ.у, жүк тасымалдаушының АҚЖ сақ.у, келісімшарт б.ша АҚЖ сақ.у, залал тигізгені үшін АҚЖ сақ.у. Өмірді сақтандыру-ол сақтандырылған адам қайтыс болған жағдайда немесе оның сақ.у мерзімі аяқталғанға дейін өмір сүруіне ие болмаса сақ.у келісімшартында көрсетілген жасқа жетуіне байланысты сақ.у төлемін төлеуді жүзеге асыратын, жеке сақ.у түрлерінің жиынтығы.

ҚР.ғы міндеттілік дәрежесі бойынша сақтандыру түрлері: міндетті сақтандыру, ерікті сақ.у.

Міндетті сақтандыру деп отырғанымыз –нормативтік құқықтық актілердегі яғни заң талаптарына сәйкес жасалатын сақтандыру түрі. Ерікті сақтандыру: екі тараптың келісімі негізінде жүргізілетін сақтандыру.

49.Отандық сақтандыру нарығындағы ерікті және міндетті сақтандыру жүйесі . Сақтандыру — сақтандыру ұйымдары (сақтандырушылар) мен жеке заңды тұлғалар арасындағы, сондай-ақ сақтандыру ұйымдарының өздерінің арасындағы жеке және заңды тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау жөніндегі құқықтық қатынастар. Сақтандыру ерікті және міндетті нысандарда жүзеге асырылады. Ерікті сақтандыру сақтанушы мен сақтандырушы арасындағы шартқа негізделеді. Ерікті сақтандырудың ортақ шарттарын және оның жүргізілу тәртібін айқындайтын ережелерін сақтандырушы дербес айқындайды. Міндетті сақтандыру заңға сәйкес жүзеге асырылады. Міндетті сақтандыру түрлері: егінді, көпжылдық өсімдіктерді, ауыл шаруашылығы жануарларын, қозғалмалы және қозғалмайтын мүлікті, ауыл шаруашылығыөнімдері мен тауарларын қолайсыз табиғи-климаттық жағдайларынан, індеттен және басқа да апаттардан сақтандыру; автокөлік иелерінің АҚЖМ сақ.у; тасымалдаушының АҚЖМ сақ.у; жеке нотариустардың, соттарды, туроператор мен турагенттердің, аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың азаматтық құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру; үшінші біреулерге зақым келтіру мүмкіндігі бар объект иелерінің азаматтық құқықтық жауапкершілін сақ.у; жұмыс берушінің АҚЖМ сақ.у, халық салымдарын сақтандыру.

50.Сақтандыру компанияларының қаржысы

Қаржы нарығының аса маңызды делдалы – сақтандыру ком­паниясы. Сақтандыру нарығында сақтандыру қорын қалыптас­тыру және қолдану процесі жүзеге асырылып, экономикалық қатынастар пайда бола отырып, жеке, топтық және ұжымдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.Саөтандыру компаниясының қаражаттары 2-ге бөлінеді:меншікті және қарыз қаражаттары.Меншікті қаржаттарыға жарғылық капитал,төленген капиталғрезервтік ккапитал,бөлінбеген пайда жатады,ал қарыз қаражаттарға банктен алынған несиелер және т.б жатады.

Сақтандыру компаниясының жарғылық капиталы тек қана ұлттық валютада төленеді. Сонымен қатар, мұнда тартылған акция мен қарыздық қаражаттарды қолдануға тиым салынады.

Сақтандыру ұйымдары өз ресурстарын сақтандыру жарна­лары есебінен қалыптастырады және жинақталған қаражаттарды инвестициялық салымдарды жүзеге асыруға бағыттайды. Қазақ­станда сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін диверсификациялануын шектеу бойынша нақты талаптар бар, онда бағалы қағаздардың қандай түрлерінде салымдарға лимит­тер бар екендігі көрсетілген.

Негізгі қызметтен басқа сақтандыру ұйымдары мынадай қызметтерді орындайды:

      инвестициялық қызмет;

      жинақтаушы сақтандыру келісім шартына сәйкес қарастырылған сома шегінде өзінің сақтанушыларына займдар беру;

      сақтандыру ұйымдарының қызметін автоматтандыру үшін ерекше бағдарламалық қамтамасыз етуді сату;

      сақтандыру бойынша арнайы әдебиеттерді сату;

      өзінің қажеттіліктері үшін алдын-ала сатып алынған немесе сақтандыру келісім-шартының қорытындысына байланысты өзінің иелігіне түскен мүлікті жалға беру немесе сату;

      сақтандыру бойынша консалтинг;

      сақтандыру немесе қайта сақтандыру облыстарында біліктілікті жоғарылату мақсатында оқытуды ұйымдастыру және жүргізу;

      сақтандыру агенті ретінде сақтандыру делдалы.

Сақтандыру ұйымдарының қызметін қадағалауды төлем қа­білеттілігі мен қаржылық тұрақтылық нормативтерінен тұратын осы ұйымдар үшін пруденциалдық нормативтерді бекіту жолы­мен Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау бойынша Агенттік жүзеге асырады.