33. Сақтандырудың экономикалық табиғаты және қызмет ету аясы

Сақтандыру — сақтандыру ұйымдары мен жеке заңды тұлғалар арасындағы, сондай-ақ сақтандыру ұйымдарының өздерінің арасындағы жеке және заңды тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау жөніндегі құқықтық қатынастар. Сақтық жүйесі ел экономикасының сенімді әрі орнықты дамуына, халықты әлеуметтік қорғауды арттыру үшін қосымша негіз жасауға, азаматтар мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүлкін сақтандыруға ықпал етуге тиіс. Сақтандыру мәселесі, медициналық сақтандыруды қоса алғанда, әлеуметтік қамсыздандырудын проблемаларына тікелей қатысты.

Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп - бұл өндіріс пен адам өмірінің қауіп-қатерлі сипаты. Қоғамдық-экономикалық қатынастар адам мен табиғаттың объективті қарама-қайшылықтарының болуымен, қоғамдық өндірістің қатерлі сипатымен байланысты, бұл қатынастардың кездейсоқтық, көп жағдайларда бұрын ойда болмаған сипаты болады. Қоғамдық өндіріс үдерісінде белгілі бір қауіп-қатердің болуымен байланысты сақтандыру кезінде ақшалай қайта бөлгіштік қатынастар пайда болады. Қоғамдық өндіріс үздіксіздігінің объективті талаптары, бір жағынан, қорғану, осы тәрізді жағдайлардың ұнамсыз салдарларынан сақтану және басқа жағынан, бұл құбылыстардан болған шығасыларды өтеу қажеттігін тудырады. Сондықтан өндірістік үдерістерді жалғастыру, азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің, олардың топтарының (салалық немесе аумақтық аспектілерде) натуралдық-заттай босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақшалай ресурстарды да кіріктіретін қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақшалай қаражаттар әдетте резервтік және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.

Сақтандыру саласы – сақтандырудың негізгі сыныптамалық бөлімі, ол сақтандыру қатынастарының белгілі бір заңнамалық нысандарымен сипатталады.

34 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі

Сақтандыру қызметі - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жасасу мен орындауға байланысты, Қазақстан Республикасы заңдарыныңталаптарына сәйкес уәкілетті мемлекеттік органның лицензиясы негізінде жүзеге асырылатын қызметі. ҚР «с\у қызметі туралы» заңның ерекшеліктері

1.теориялық аспект сол қалпында қалған, заңда с\у туралы жалпы жағдайлары қарастырылған.

2.жарғылық қор с\у ұйымдарының акциялары орналсатырылған кезде тек қана ҚР\ң ұлттық валюта ақшасымен төленуі тиіс.

Жарғылық капитал мөлшері мынаны құүрады: Жалпы с\у саласы бойынша лицензия алған кездле 430 млн тг, өмірді с\у саласы б\ша 670 млн тг, жалпы с\у саласы және қайта с\у саласы б\ша 450 млн тг, өмірді с\у саласы б\ш және қ с\у б\ша лицензия алған кезде 690 млн тг, қайта с\у\ды айрықша қызмет түрі ретінде ж.а. отырып қ с\у б\ша 530 млн тг, жаңадан құүрылған с.ұ. үшін ипотекалық с\у б\ша 800 млн тг.

3.с\у ұйымдары с\у агенті, брокер, актуарий, жеке және з.т. ретінде АҚ түрінде әр түрлі ұйым\қ құқ\қ формада қызмет етеді.с\у ұйымы өз жарғысында жазылған атауды өз атауы ретінде пайдаланады. Жалпы с\у деген сөзде міндетті түрде «с\у» деген н\е содан туындаған сөз болуы тиіс. Өмірді с\у\да толық атауда міндетті түрде өмірді с\у деген сөз н\е содан туындаған сөз болуы тиіс. с\у ұйым\ң өз атауында ұлттық орталық, бюджеттңк, республикалық деген сөз пайдалануға тыйым салынады.

4.тек қана с\у қызметімен айналысады.

5.шетелдік с\у компаниялараның қызмет етуіне мүмкіндік бар.

6.с\у\ды ҚҚА реттеп отырады. Ықпал ету шаралары, санкциялары қолдану мүмкіндігі бар. Тарату, қайта тарату, лицензия беру, қайтарып алу, пруденциялдық нормативтерді орындау, орындамауын қадағалау, с\у ұйым\ң тізілімін жүргізу филиал, өкілдіктерін тізілімін жасау т.б. қызметпен айналысады.