4.Ұлыбританияның салық жүйесі

Ұлыбританияның салык жүйесі екі деңгейлі негіз-де жүргізіледі: жалпы мемлекеттік салықтар жэне жергілікті салықтар.Мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы салықтардың үлесі шамамен 90%.Ұлыбританияның салық жүйесінің кұрылымы мынадай:1)орталык салықтар:халықтан алынатын табыс салыгы(10%-дан 40% дейін);корпорациялардан алынатын табыс салыгы (шағын бизнеске 10-20%, корпорациялар үшін - 33%);мұраға салынатын салык (мұра саласы 223000 ф.ст. дейін - 0% жэне одан жоғары 40%), бұл салык 1965 жылы енгізілген;2)жанама салықтар: ҚҚС (17,5%) 1975 жылы енгізілген,сондай-ақ акциздер, баждар, мүнайдан түскен табысқа салықтар, елтаңбалық алым.3)Жергілікті салықтар:мүлікке салынатын салық.Жеке табыс салығын Ұлыбританияның табысы бар барлық халқы төлейді.Салык заңдылығына сэйкес салык төлеушілер резиденттер жэне резидент еместерге бөлінеді.Ұлыбритания салык жүйесінің бір ерекшілігі, табыс салығы жиынтық табыстан емес (шедула), яғни бөлектемелі жүйесі арқылы алынады. Салық салу түрлі алты шедулалар аркылы жүзеге асырылады:А шедуласы бойынша, жер, құрылыс меншігінен тапқан пайдасына салық салынады;В шедуласы бойынша коммерциялық мақсатта қолданылатын орман алқаптарынан түскен табысқа салык салынады;С шедуласы бойынша белгілі бір үкіметтің кұнды қағаздарынан түскен табыстарға салық салынады;Д шедуласы бойынша, өндірісті - коммерциялык саладан түскен табыстарға (сауда, өнеркәсіп, ауыл шаруашылыгы, көлік);еркін мамандык иелерінің табыстарына;пайыз түрінде табылған табыстарға салынады;Е шедуласы бойынша, еңбек табыстарына: еңбек ақы,зейнетакы т.б., салық салынады;Ғ шедуласы бойынша, дивиденттерге жэне баска да бөлінетін компания табыстарына салык салынады. Жалпы Ұлыбританияда салықтарды жинау бойынша шығындар салықтық табыстардың 2% қүрайды.Салықтық тәртіп бұзушыларға заң бойынша қарастырылган шаралар төмендегідей:қылмыстық іс үшін, салыктың үш дүркін өтелуі (қайтарылуы) немесе 6 айдан 7 жылга дейін мерзімге бас бостандығынан айырылуы қарастырылған;бұзақылык, салық сомасының косымша ұсталуымен жазаланады;тіркеуді кешіктіру үшін, салық сомасының 30% мөлшерінде айыппүл салынады, т.с.с.

5.Ұлыбританияның банк жүйесі

Ұлыбритания банк жүйесі б/ша дүние жүзінде дамыған б.т.Ағылшын банк-ң ерекшелігі-х/а эк-қ қатынастарда қызмет көрсету саласы жоғары.Лондон д.ж-де банк саны б/ша 1орында;мұнда шетел валюталық нарығы қалыптасқан,ағылшын банктері х/а операция-ды ж.а. дамыған.Ұлыбритания банк жүйесі 2деңгейлі:жоғарғы деңгей-Орталық Банк,төменгі деңгей-ком.банк-р.Ұлыбритания Орталық банкі-Ағылшын Банкі арнайы парламент актісімен 1964ж. құрылған.Британдық банк жүйесі мына қаржы институт-нан тұрады:Англия Банкі,депозит-к банк-р,сауда үйлері,шетел банктері,есеп үйлері,ұлттық жинақ банкі,трасталық жинақ банктері,құрылыс ұйымдары,х/а банк-к консорциум-р.Бұл ұйымдарды басқаша былай бөлуге б/ды:бөлек ж/е көтерме.Бөлек банк-р-коммерциялық,негізінде депозиттік,кез келген клиент түріне қызмет көрсетеді.Көтерме банк-р-дамыған сауда компаниялары мен қаржы институт-мен ірі істер б/ша келісімшарт жүргізеді.20ғ 70жж кез келген елдегі сияқты Ұлыбританияда банк ашу үшін орталық банк-ң н/се орган-ң келісімі к/к болмаған,1948ж компаниялар туралы заң б/ша банк ашу үшін тіркелу к/к болды.1979ж бері ком.банктер басқа мекеме-ң іс-әрекеттеріне тереңнен араласа бастады,мысалы:қызмет көрсету,бұрын сауда үй-ң ғана қызметі б/ған;сақтандыру саласына қатысты;компания-ды біріктіру;несие беру саласы;ипотекалық несие нарығында құрылыс ұйым-мен бәсекеге түсу;лизингтік ж/е факторингтік опер-ды ж.а-ды.Ұлыбритания банк жүйесі-ң ерекшелік-рі:1)Англия банк жүйесі басқа елдерден ерекшеленетін құрылымға ие;2)тек Англияда бар ерекше қаржы институты-есеп үйлерінің болуы;3)Англия Банкі Үкіметке қатысты бағынышты жағдайда;4)ком.банк-ң олардың мамандануы б/ша жіктелуі 20ғ дейін қалыптасқан,дәстүрлі банк қызмет сфера-ң бөлінуі-ң сақталуын дәлелдейді;6)Лондон-тарихи түрде әлемдік қаржы нарығы-ң ортасында басты орын алады.Бұл жағдай ком.банк-ң баланстар құрылымында айқындалады.Мұнда резидент емес-ң қаражат-р үлесі жоғары деңгейде ж/е банк нарығында шетел банк-ң қатысуы жоғары.