35.Қытайдың бюджет және қаржы жүйесі

ҚХР-ның бюджет жүйесі 70-жылдардағы реформадан кейін қарқынды түрде дами бастады. 80-жылдардағы қалыптасқан салық жүйесі мемлекеттік , кешенді, жеке кәсіпорындарға салық салу тармақталған түрде жүргізілді. Сонымен қатар, реформаға дейін бұл жүйе жеке табыстаржы және азаматтардың мүлкін есепке алмаған болатын. ҚХРның бюджет жүйесі қазіргі таңда 5 деңгейден тұрады: 1) орталық бюджет; 2) провинциялар мен автономды аймақтар және орталық бағынышты қалалар бюджеті. 3) әкімшілік-территорлық звенолардың төменгі бірлігіне бағынышты қалалар, уездер, автономды аймақтар бюджеті; 4) әкімшілік-территорлық бірліктерге бағынышты емес уездер, автономдық аумақтар және қалалар бюджеті; 5) ауылдар мен болыстар бюджеті. Бюджеттік кірістердің негізгі көзі юолып салықтар табылады. Олар жергілікті, орталық және бірлескен салықтар болып табылады. Бірлескен салық болып: ҚҚС, тұтынуға салынатын салықтар, іскерлік белсенділікке салық табылады. Қазынашылыққа басты үлесті ҚҚС қосады. Жергілікті өкімет жеке салық базасын иелене отырып, негізгі қорларға инвестицияға, әлеуметтік сфераға, инфрақұрылымға жауапты болып табылады. Сонымен қатар полициядан тұрады. Жергілікті өкіметке негізгі табысты мемлекеттік кәсіпорындардың пайдасынан алынатын бюджеттен тыс табыстар әкеледі. Жергілікті деңгейдегі бюджеттік түсімдермен салыстырсақ, бюджеттен тыс табыстар орталыққа аударылмайды, алайда өз пайдасы үшін салық салуға құқығы бар. Бюджеттен тыс қордардың 75пайызын орталық немесе жергілікті деңгейдегі мемлекеттік ұйымдар мен кәсіпорындар құрайды. Нәтижесінде бюджеттен тыс қорлардың 30 пайызын мемлекен бюджет шығындарын қаржыландыру үшін қолданады. Бюджеттен тыс қорларға энергетика және транспорт объекті құрылысы қоры және тұрғын үй құрылыс қоры жатады. Қытай ахуалының маңызы жағынан төмен факторы әлеуметтiк қолдау бағдарламалары шегінде мемлекетке түбегейлi жүктеменiң жоқтығы болып табылады. Зейнетақымен мемлекеттік қамтамасыз ету, сонымен қатар әлеуметтік және медициналық сақтандыру жоқ. Бұл ауыртпалықты мемлекеттік сектордағы нақты кәсіпорындар өз мойнына алған. Және дәл осы фактор олардың көп шығынға ұшырауына алып келеді. Экономикалық өсудің жоғарғы қарқыны мемлекеттік шығындардың өсуіне алып келді. Әлеуметтік қолдау бағдарламалары болмаса да мемлекеттік бюджет экономикалық секторды қолдауда үлкен жауапкершілікке ие. Конституцияға сәйкес ҚХР әлеуметтік мемлекет болып табылады. Алайда ЖІӨ-нің шамамен70 пайызын жеке кәсіпорындар құрайды.

36.Қытайдың салық жүйесі

Қазіргі таңда салықтық түсімдер ҚХР бюджетідің негізгі кіріс көзі болып табылады.(95 %). Қытайда салық органдарының екі параллельді жүйесі бар: орталық салықтарды басқару; жергілікті салықтарды басқару. Орталық салықтарды басқару орталық үкіметтің бұйрығымен немесе орталық және жергілікті үкіметтен түсетін түсімнен тұратын салықтардың жиынтығын жүзеге асырады. Жергілікті салықтарды басқар жергілікті үкіметтің бұйрығымен түсетін салықтардың жиынтығын жүзеге асырады. Салықтық түсімдер-Қытайдағы бюджет табысының негізгі көзі. Қазіргі таңда Қытайда салықтардың 25 түрі бар. Олар табиғаты және атқаратын қызметі бойынша 8 топқа бөлінеді: 1) айналымнан түсетін салық: ҚҚС, тұтынуға салық, кәсіпкерлік қызметке салық. Салық салу объектісі: қызмет көрсету, өндіріс саласындағы салық салушылардың айналым немесе өткізу көлемі.2) табыстан түсетін салық: кәсіпорын пайдасына салық, шетелдік инвестициялық кәсіпорындар мен шетелдік кәсіпорындар пайдасына салық, жеке тұлғаларға табыс салығы. Салық салу объектісі: өндірушіден алынған табыс, жеке тұлғалардың жеке табысынан түсетін кіріс. 3) ресурстарды қолдануға табыс: табиғи ресурстарды пайдаланғаны үшін салық, қала жерлері мен аумақтық қалаларды пайдаланғаны үшін салық салық салу объектісі: мемлекет меншігіне қарайтын табиғи ресурстар. 4) арнайы мақсаттардағы салық: қалалық құрылысты қолдауға салық; жылжымайтын мүлікті инвестициялауға салық, т.б. 5) мүліктік салықтар: үй егесіне салық; қалалық жылжымайтын мүлікке салық; мұрагерліе жолмен берілетін жылжымайтын мүлікке салық; 6) белгілі бір операцияларды орындағаны үшін алынатын салықтар мен алымдар: автотранспортты пайдаланғаны үшін салық; транспорттық құралдардың тіркеу номерін қолданғаны үшін салық; жылжымайтын тұрғын үйді сатқаны үшін баж; т.б. салық салу объектісі: салық төлеушінің сәйкес операциялары. 7) ауыл шаруашылық салығы: ауыл шаруашылық салығы; мал шаруашылығына салық. Салық салу объектісі: жерді иеленуден немесе мал шаруашылығы қызметінен түсетін табыс. 8) кедендік баж. Салық салу объектісі:Қытайға импорттайтын немесе Қытайдан экспорттайтын тауарлар және басқа да объектілер;

37.Қытайдың банк жүйесі В Китайской Народной Республике действует двухуровневая банковская система. На первом уровне находится центральный банк, а на втором – специализированные государственные банки и обширная сеть коммерческих банков. Банковская система Китая, образовавшаяся в 1994 г., состоит из четырех групп:1) Народный банк Китая, который является контролирующим и регулирующим органом китайской банковской системы.2) Коммерческие банки. По происхождению к коммерческим банкам относятся государственные коммерческие банки, акционерные банки, городские коммерческие банки и иностранные банки.3) Специализированные банки, основанные на государственном капитале, так называемые политические банки.4) Небанковские финансовые учреждения. НБК выполняет функции центрального банка КНР и не занимается промышленно-торговыми кредитами и сбережениями. Отличительной чертой банковской системы Китая является то, что на протяжении всего периода развития она представляет собой основной рычаг управления экономическими и социальными процессами в стране.

Также особенностями финансовой системы КНР является жесткий контроль и непосредственное участие властей во всех сферах экономики, а также укреплении банковской сферы Китая, и накоплении им колоссальных валютных резервов.