Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Audit_teoria.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
264.46 Кб
Скачать

19. Аудиттелетін ұйымның құқықтары мен міндеттері

1. Аудиттелетін ұйым:

1) аудиторлық ұйымнан Қазақстан Республикасы заңнамасының аудит жүргізуге қатысты талаптары туралы қажетті ақпаратты алуға;

2) аудиторлық ұйымның ескертпелері мен қорытын­дылары негізделетін нормативтік құқықтық актілермен танысуға;

3) аудитордан, аудиторлық ұйымнан бухгалтерлік есеп жүргізуде, қаржылық есептілікте және қаржылық есептілікке байланысты басқа да ақпаратта анықталған бұзушылықтар туралы ақпаратты алуға;

4) шарттың талаптарын бұзған жағдайда, аудиторлық ұйымның қызметтерінен бас тартуға құқылы.

2. Аудиттелетін субъект:

1)уақтылы және сапалы аудит жүргізуі үшін аудиторлық ұйымға жағдай жасауға, қажетті құжаттаманы табыс етуге, ауызша немесе жазбаша нысанда түсіндірулер мен түсінік беруге;

2)егер шартта өзгеше көзделмесе, аудитке жатқызылған мәселелер ауқымын шектеу мақсатында аудиторлық ұйымның қызметіне араласпауға;

3)аудиторлық ұйымның талабы бойынша қажетті ақпаратты алу үшін үшінші тұлғаның атына өз атынан жазбаша сауал жіберуге міндетті.

3. Мемлекеттік мекемелермен мемлекеттік кәсіпорындар, мемлекет қатысатын заңды тұлғалар болып табылатын аудиттелетін субъектілер өз қызметтерінің қаржылық есептілігіне аудит жүргізілгеннен кейін бір ай мерзімде мемлекеттік қаржылық бақылау органдарына бюджет қаражатын, кредиттерді, байланысты гранттарды, мемлекет активтерін, мемлекет кепілдік берген қарыздарды пайдалану кезінде анықталған Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзушылықтар туралы ақпарат береді.

4. Аудиторлық ұйымның шарт бойынша міндетте­мелерден туындайтын талаптарын орындау аудиттелетін субъект үшін міндетті.

20. Алдау (алаяқтық) пен қате және олардың түрлері.

240 Алаяқтың және қателер ХС-нда аудитор жалпы қаржылық есеп беру үшін маңызды болуы мүмкін алаяқтық пен қателер фактілері туралы жеткілікті аудиторлық дәлелдеме алуға ұмтылады. Егер онда орын алса, алаяқтық салдарлары қаржылық есеп беруде дұрыс көрсетілуі, ол қате түзетілуі керек. Әдетте қатені анықтау ықтималдылығы алаяқтың фактісін анықтау ықтималдығына қарағанда жоғары болады. Себебі алаяқтың оны жасыруға арнайы бағыттаған әрекеттерімен қатар жүреді. Алаяқтық-басшылық құрамның бір немесе бірнеше адамдары, қызметкерлер немесе үшінші жактардың есеп және қаржылық есеп беру мәліметтерін әдейі дұрыс емес көрсетуі және ұсынуы. Құжаттардағы (алғашқы құжаттар,есептік регистрлер) жіберілген қателерді есепті жүргізудегі ауытқушылықтарды аудит жург.арқ анықтаудағы болады. Қарж.есеп-гі бурмалаушылықтар,алаяқтық, н/е қателер жіберу нәт-де п.б. есептегі бұрмалау-ды келесідей белгілері б/ша жіктеуге болады.

Алғашқы құжаттарды толтыру кезінде:

қателер: 1.міндетті реквизиттердің толық толтырмауы н/е жоқ болуы. 2.Алғашқы ақпараттарды заңды түрде дәлелдеудің жоқ болуы.

Алаяқтық:1.Құжат-ғы реквизиттер мен мөр таңбалардың қойылған қолдардың жалған болуы.

2. Жалған келісімдердің топ-қ жасалуы.

Есептік регистрлерге опер-ды жазу кезінде:

Қателер: 1.Бух-ң мұқият болмауынан барлық опер-ң дер кезінде тіркелмеуі. 2.Опер-ды шоттар б/ша жазу кезінде кездейсоқ жіберілген қателер.

Алаяқтық: 1.Есептік регистрлерде жалған келісімдерді көрсету.

2.Есептік жазбаларда көрсетілген сомаларды әдейі өзгерту.

ХАС 240 алаяқтық ж/е қателер бұл ұйым басшылар-ң қызметкерлер-ң н/е 3жақтық арасынан бір н/е бірнеше тұлғаның дұрыс емес қарж.есептілікті беруіне әкелетін әдейі жасалған іс әрекеттері. Ал қателер бұл қарж.есептілігі әдейі жасалмаған бұрмалаушылықтар қате жіберудің есебі қарж.есеп.

Алаяқтық және қателер халықаралық стандарт бойынша аудиторлардың жалпы

қаржылық есеп беруі үшін маңызды.Соған байланысты алаяқтықтық пен қателердіңфактілерін аудиторлар жіктеп дәлелдейді.Қаржылық есептіліктегі бұрмаланулар алаятықтың немесе қателіктің орын алуы себептерінен туындауы мүмкін. Алаяқтықты қателіктен айырудың факторы - қаржылық есептіліктегі бұрмалануларды тудыратын алдын-ала ойластырылған немесе алдын-ала ойластырылмаған əрекет. Алаяқтық ауқымды заңдық анықтама болғанымен, осы АХС-ның мақсатында аудитор қаржылық есептілікте елеулі бұрмалануларды тудыратын алаяқтықты қарастырады. Алдын-ала ойластырылған бұрмаланудың екі түрі аудиторға қатысты салыстырмалы болып

табылады: бұрмаланған қаржылық есептіліктен туындайтын бұрмаланулар жəне активтерді заңсыз пайдаланудан туындайтын бұрмаланулар. Аудиторлар алаяқтықтың іс-жүзінде пайда болуына заңдық анықтама бермейді немесе айрықша жағдайларда береді.Аудитор алаяқтық жағдайы біржолғы болып табыла ма, оны болжай алмайды. Бұрмаланулар анықталған жағдайда аудитор мұндай бұрмаланулардың алаяқтықты көрсетуі мүмкін бе, соны қарастырып

шығуы тиіс, жəне ондай белгілер болса, аудитор осы бұрмаланулардың аудиттің өзге аспектісіне қатысты, мысалы, басшылықтың ұсынымдарының сенімділігіне тигізетін зардаптарын қарастыруы тиіс.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]