2. Кредиттік ресурстарды реттеу үшін мемлекеттің қолданатын құралдары және тұтқалары. Орталық банктің рөлі

Ақша несие саясатының маңызды міндеттері ақша жиынтығын реттеу болып табылады. Ақшаны шығаруға монополиялық құқығы бар, елдің орталық банкі ол үшін соған сәйкес тетіктерді пайдаланады. 10.Ашық нарықтағы операциялар – …-бұл есептік саясатты жоғарлату құралы. Орталық банк бағалы қағаздарды, банк акцептерін және басқа да кредиттік төлемдерді сатады және сатып алады;

-Бұл тауарлар мен қызметтерге айырбасқа сатушылармен қабылданатын, қазіргі заманға ақшалай қаражаттың жалпы сомасы

-Бұл биліктің заң және атқарушы органдарынан біршама экономикалық тәуелсіз, яғни үлкен немесе кіші деңгейде үкіметтен нақты тәуелсіз мекеме

-Несие саясатының негізгі қарастыратын міндеттері, толық жұмыспен қамтамасыз етілуді және инфляцияның болмауымен сипатталатын өндірістің жоғары деңгейіне жетудің экономикалық жүйесіне көмектесу болып табылады

-ЭМР – дің кредиттік құралдарына қолданушы басты инстанция

Орталық банк – бұл биліктің заң және атқарушы органдарынан біршама экономикалық тәуелсіз, яғни үлкен немесе кіші деңгейде үкіметтен нақты тәуелсіз мекеме.

Орталық банк ЭМР – дің кредиттік құралдарына қолданушы басты инстанция болып табылады. Одан басқа, кредит аясында кредит операцияларына қатыса отырып, оған ықпал етсе де, ақша айналымы мен елдегі жеке несиелік капитал қозғалысын реттемейтін және басқа да мемлекеттік институттар жұмыс істейді. 11.Ашық нарықтағы операциялардың ерекшелігі--олар нарықтық пайыздық мөлшер бойынша емес, бұрын белгіленген бағам бойынша өткізіледі;

-Несие саясатының негізгі қарастыратын міндеттері, толық жұмыспен қамтамасыз етілуді және инфляцияның болмауымен сипатталатын өндірістің жоғары деңгейіне жетудің экономикалық жүйесіне көмектесу болып табылады

-ЭМР – дің кредиттік құралдарына қолданушы басты инстанция

-Экономикалық кезеңді реттеу және жағдаятты теңдестіру; -Экономиканың нақты секторын арзан кредит ресурстарымен қамтамасыз ету.

Ақша жиынтығының құрылымына алты элемент жатады (сурет).

Қазіргі уақытта экономикалық талдауда ең көп тараған келесі ақша агрегаттары: МО ақша жиыны, М1, М2, М3, М4 ақша.

МО ақша базасы – кәсіпорындардағы кассадағы ақшаны қосқандағы, айналымдағы қолда бар ақшаның саны. Ақша жиыны – бұл тауарлар мен қызметтерге айырбасқа сатушылармен қабылданатын, қазіргі заманға ақшалай қаражаттың жалпы сомасы.

М1 ақша – «тар мағынадағы ақша» – айналымдағы қолда бар ақшаның сомалары МО, оған тұрғындардың жинақтары, кәсіпорындардың талап етілмелі және жолдық чектері қосылады. 12. Пайыздық мөлшер мемлекеттік бағалы қағаздардың мерзімділігіне байланысты қандай банкпен сараланымды белгіленеді?-Орталық банк; -Ұлттық банк-Қаржы орталығы

-Институт-Кәсіпорын

М2 ақша – М1 ақшалай қаражатының сомалары, ағымдағы айналымға қызмет көрсететін, оған тұрғындар мен кәсіпорындардың мерзімді жинақтары қосылады;

М3 ақша – «кең мағынадағы ақша» – ақшалай қаражатты өзіне қосатын ақша жиыны, бағалы қағаздарға қызмет көрсететін (облигациялар, сертификаттар, қазыналық міндеттемелер), бюджеттік, қоғамдық ұйымдар шотындағы және капитал салымдарын қаржыландыру үшін қаржылар. 13.Бұрын коммерциялық банкпен есептелген вексельдерді қайта есептеу немесе сатып алуға негізделген саясат-Есептік саясат ;Дисконттық саясат-Ақша саясаты-Міндетті резервтердің саясаты-Ақша несие саясаты

М4 ақша – М3 ақша жиыны, оған банкте сақталатын, ақшалық емес өтемді қаржы қоры қосылады.

Қазір экономикаға қызмет ететін, ақша жиынтығы неден жиналатыны түсінікті болды, айналымдағы ақша санының формуласын қарастырамыз:

Д = Б + Т – К – ӨЖ / АЖ ;

мұнда Б – тауарлар мен қызметтің бағалар сомасы;

Т – осы кезеңге келетін сомасы;

К – осы кезеңде мерзімі келмеген төлем сомасы;

ӨЖ – өзара жабылатын төлемдердің сомасы

АЖ – ақшалай айналымының жылдамдығы.

14.Қай саясат мәні кредиттік институттарды қайта қаржыландыру жағдайының өзгеруімен ақша нарығындағы және капитал нарығындағы жағдайға ықпал етуінде?-Дисконттық саясат;-Ақша саясаты-Міндетті резервтердің саясаты-Ақша несие саясаты-Есептік саясат

Қазіргі заманғы жағдайда экономикасы дамыған елдерде үш негізгі құралдар пайдаланылады, олардың көмегімен Орталық банк қаржы – несие саласын реттеуді – ашық нарықтағы операцияларды, міндетті резервтердің мөлшері мен есептік мөлшерін жүзеге асырады.

Ашық нарықтағы операциялар – бұл есептік саясатты жоғарлату құралы. Орталық банк бағалы қағаздарды, банк акцептерін және басқа да кредиттік төлемдерді сатады және сатып алады. Ашық нарықтағы операциялардың ерекшелігі, олар нарықтық пайыздық мөлшер бойынша емес, бұрын белгіленген бағам бойынша өткізіледі. Пайыздық мөлшер мемлекеттік бағалы қағаздардың мерзімділігіне байланысты Орталық банкпен сараланымды белгіленеді. 15 Экономиканы ақша – несие реттеуінің құралы ретінде, ақша нарығына мемлекеттің тікелей әкімшілік әдісімен ықпал етуіне қатысты саясат-Міндетті резервтердің саясаты;-Ақша несие саясаты-Есептік саясат-Дисконттық саясат-Ақша саясаты

Есептік саясат – бұрын коммерциялық банкпен есептелген вексельдерді қайта есептеу немесе сатып алуға негізделген.

Дисконттық саясаттың мәні – кредиттік институттарды қайта қаржыландыру жағдайының өзгеруімен ақша нарығындағы және капитал нарығындағы жағдайға ықпал етуінде. 16 Бұл – Орталық банктің коммерциялық банктердің қолда бар ақша ресурстарының көлеміне және олардың кредиттік мүмкіндіктеріне ықпал етуінің тәсілі--Міндетті резервтердің саясаты;-Ақша несие саясаты-Есептік саясат-Дисконттық саясат-Ақша саясаты

Міндетті резервтердің саясаты. Міндетті резервтердің саясаты экономиканы ақша – несие реттеуінің құралы ретінде, ақша нарығына мемлекеттің тікелей әкімшілік әдісімен ықпал етуіне қатысты. Бұл – Орталық банктің коммерциялық банктердің қолда бар ақша ресурстарының көлеміне және олардың кредиттік мүмкіндіктеріне ықпал етуінің тәсілі. 17.Мемлекет реттемейді: -Коммуналдық қызметке-Жанармайға және энергияға

-стратегиялық шикізатқа-қорғаныстық мәні бар өнімдерге, қоғамдық көлікке

-бірінші қажеттіліктегі тұтыну тауарларына