5. Жиынтық сұраныс және жиынтық ұсыныс. Ad-as жалпы тепе-теңдік үлгісі.

Жинақталған сұраныс (АD) бұл ұлттық өндірістің нақты көлемі тұтынушының, кәсіпорынның, мемлекеттің кез келген баға деңгейінде сатып алуы. АD тауар рыногында ұсынылған соңғы тауарға және қызметке барлық сұраныс қосындысын көрсетеді. AD=c+i+gp+x; с үй шаруашылының жиынтық сұранысы; і капитал құралдарына сұраныс; gp мемлекет тарапынан тауарға және қызметке сұраныс; х таза экспорт, шетелдің отандық тауарға сұранысымен, отанның шетелдік тауарына сұранысы арасындағы айырымы. Жинақталған ұсыныс(AS) бұл әртүрлі баға деңгейінде ұсынуға мүмкін тауар мен қызметтің жалпы саны, AS жалпы ұлттық өнімге тең немесе ұлттық табыс көлеміне теңестіруге болады AS=ЖҰӨ немесе AS=ҰТ. Жинақталған ұсыныс баға деңгеиіне тәуелді. Өте жоғары баға өндіріс тауарын және оған ұсынысты ынталандырады.. Ал, өте төмен баға керісінше өндіріске және тауарға ұсынысты қысқартады. Жиынтық ұсынысына тек қана бағалық факторлар ғана емес, сонымен бірге бағалық емес емес факторлар да ықпал етеді. Егер бағалық факторлар жинақталған ұсыныс қисығының қозғалысын көрсетпесе, онда бағалық емес факторлар қисықты оңға жылжытады, шығынды азайтқанда солға олар көбейгені. Егер жинақталған сұраныс жинақталған ұсынысқа тең болса, тауар нарығында тепе-теңдік орнайды. Бірақ нақты өмірде ол бұзылады.

5. Жұмыссыздық: мазмұны, себептері мен формалары.

Жұмыссыздық - макроэкономикалық тепе-теңдікпен ауытқу нәтижесі ретінде жұмыссыздық типтері.

Тепе-теңдік жағдайында жоғары жалақы тағайындау салдарынан еңбекті ұсыну сұраныстан көп болса жұмыссыздар пайда болады. Тұрақты жұмыссыздар қатарының болуы бір ғана нәрсені куәландырады, еңбек рыногында бәсекеге қатысты жок факторлар бар. Жалақының тепе-теңдік жағдайынан ненің жоғары көтерілуін қалайды, соған итермелейді. Жұмыссыздық өз еркімен де болуы мүмкін, жұмыс орны болса да жалақы деңгейі ұнамайды.

Жұмыссыздықтың мынадай түрлері бар:

1 Жасырын жұмыссыздық - өндірісте және мемл-к ақпаратта жұмыссыздықтың қолданылуы

2 Фринкциондық жұмыссыздық - адамдар бір жұмыстан басқа жұмысқа жұмыс іздеймен ауысуы

3 Маусымдық жұмыссыздық - жұмыс күнінің тек маусымдық кезеңде жұмыс жасауы

4 Құрылымдық жұмыссыздық - өндірістік қуаттық жетпеуінің нәтижесінде болады

5 Технологиялық жұмыссыздық - адамдарды машиналармен ауыстырудың салдарынан

6 Циклдық жұмыссыздық - өндірістің құлдырауынан сипаттайды

АҚШ конгресі эк-қ статистика бойынша жұмыссыздықтың 70түрін атаған. Экономистер барлық жұмыссыздықтың түрлдерін 2 топқа бөледі.

а) жиындық сұранымның жеткіліксіздігінен туындайды

б) жиынтық сұраным өзгерісімен байланысты емес: фрикциондық құрылымдық, технологиялық, т.б. түрлерін жатқызамыз

5. Жұмыссыздықтың әлеуметтік – экономикалық салдары. Оукен заңы.

Жұм-қ қоғамға көптеген зиян келтіреді; Инфляцияның өсуіне ықпал жасайды, сонд. Еңбекке қабілетті адамдардың бар бөлігі өнім өндіруге қатыса алмайды.Сөйтіп олар жұмыспен қамтылмағандықтан ақшалай жұм-ққа ақы алады,осыдан барып мемл-к бюджеттің шығыс бөлігі өсе түседі.Кез келген жұм-қ деңгейімен байл. Болатын эк-қ зияды анықтау үшін,әлемдік практикада Оукен заңы қолд.. Бұл заң американ экономисі Артур Оукеннің есімімен аталған.Осы заң математикалық тұрғыдан жұм-қ деңгейі мен жалпы ұлттық өнім(ЖҰӨ) көлемінің төмендеуі арасындағы байланысты көрсетеді. Егер жұм-қтың сандық деңгейі табиғи деңгейден 1%-ға асса, онда ЖҰӨ көлемінің төмендеуі 2,5% құрайды. Осы 2,5 санымыз - Оукен коэф. болып табылады. Мына 1:2,5 қатынасы, бұл жұм-қтың ЖҰӨ көлемінің төмендеуіне қатынасы болып табылады ж/е жұм-қпен байл. өнімнің абсолюттік зиянын анықтауға көмектеседі.