25. Си тілінің стандартты математикалық функциялары, өрнектерді жазу

Си тілінде математикадағы тəрізді стандартты функциялар бар. Олар жиі кездесетін ц р р р д математикалық жəне басқа да функцияларды есептеу үшін қолданылады. Стандартты функцияны жазу үшін міндетті түрде

функцияның аты жəне жақшаның ішінде аргументі көрсетілуі қажет. Стандартты функциялар: abs(x), tg(x), sqr(x), sіn(x), cos(x), exp(x), ln(x), sqrt(x), arctan(x), frac(x) – санның бөлшегі, іnt(x) – санның бүтіні, pі (3.14159) т.с.с. Функцияны есептеу барысында аргумент пен функция типтерінің əр уақытта сəйкес келе бермейтінін есте сақтаған жөн. Енді программаларда жиі пайдаланылатын өрнектерді мысал ретінде қарастырайық.

|x| fabs(x) Аргументтік абсолюттік шамасы х-тей

tgx tan(x) Аргументтің тангенсы нақты

arctgx arctan(g (x) Аргументтің арктангенсы нақты

cosx cos(x) Аргументтің косинусы нақты

sіnx sіn(x) Аргументтің синусы нақты

ex exp(x) е-нің (2,71828) х дəрежесі нақты

frac(x) х-санының бөлшек бөлігі нақты

[x] іnt(x) х санының бүтін бөлігі нақты

х-lnx ln(x) х-санының натурал логарифмі нақты

π pі (π-дің мəні pі=3.14159265)

xn pow(x,n) х-тің n дəрежесі х-тің типіндей

x sqrt(x) х-тің квадрат түбірі нақты

y = 5sin² x + , y=cosx²+lnx, tg3x+cos²πx деген сияқты математикалық символдарды, стандартты математикалық функцияларды қолдану арқылы ЭЕМ-ге енгіземіз.

26. Си тіліндегі printf, scanf функцияларын жазу, оларды пайдалану мысалдары

Printf() функциясы мәліметтерді экранға шығару үшін қолданылады. Оның жалпы жазылу түрі: printf(<формат тіркесі>,<аргументтер тізімі>);

(<формат тіркесі> – қостырнақшамен (”) шектеліп, аргументтердің қалай бейнеленетінін көрсетіп тұрады, экранға (баспаға) шығару алдында барлық аргументтер формат спецификациясына сәйкес түрлендіріледі, спецификация % символымен басталады және мәліметтер типін, оларды түрлендіру тәсілін көрсететін бір әріп жазылады. <Аргументтер тізімі> ретінде айнымалылар, константалар, өрнектер қолданылуы мүмкін.

Мысалы: printf (“Пи санының мәні = %f\n”, pi);

2) Scanf() енгізу функциясы жоғарыда қарастырылған түрлендіру спецификациясының көбін пайдаланады. scanf (<формат тіркесі>,<аргументтер тізімі>); Аргументтер ретінде адрес нұсқауыштары пайдаланылады. Мысалы: scanf("%d%f", &x,&y); Айнымалы адресін беру үшін адрестерді жазғанда, айнымалы адресін анықтау үшін & символы қолданылады. Ал тіркестік (жолдық) айнымалыны енгізгенде, & символы жазылмайды.

Жол енгізуден бір мысал келтірейік.

/* Жол енгізу мысалы */

#include<stdio.h>

#include<conio.h>

main()

{int S, a, b;

clrscr();

printf("\n‚a,b-ni engiz \n");

scanf("%d",&a,&b);

S=a+b;

printf("S=%d\n",S);}

27. Мәлімет шығарудағы символдық басқару кодтары

Си тілінде экранда, дисплейде, принтерде бір таңбамен көрсетілмейтін кодтар да жиі пайдаланылады. Мысалы, ке лесі жолға көшу коды \n . Осындай кодтар backslash – кері слэш таңбасы \ символынан басталып жазылады. Оларды басқару тізбектері немесе символдық басқару кодтары деп атайды. Олардың тізімі:

\n – жаңа жолға көшу (перевод строки);

\t – көлденең табуляция (горизонтальная табуляция);

\r – курсорды осы жол басына жеткізу (возврат каретки);

\0 – нөлдік символ;

\a – дыбыс беру сигналы;

\b – курсорды бір символға кері жылжыту;

\f – бір парақты бетке жылжыту (келесі көшу).

Бұларды эскейп-тізбектер (ESC-sequence) деп те атайды.