11.Ағымдық бақылау сұрақтары:

1. Шахмат ойыны қай ғасырда белгілі бола бастайды?

2. Шахмат ойынының отаны қай ел?

3. Ойын қалай аталған?

4. Чатуранга үнді тілінде қандай ұғымды береді?

5. Шахмат туралы аңызды кімнің шығармасынан кездестіреміз?

6. Қазақстанда тұңғыш рет шахматтан республика біріншілігі қай жылы өтті?

7. Шахмат ойыны қай елдерге тарайды?

8. Халықаралық шахмат федерациясына Қазақстан қай жылы мүше болды?

9. Манилада өткен бүкіләлемдік Олимпиадада Қазақстан құрама командасы нешінші орын алды?

10. Әйелдер арасында тұңғыш республика чемпионы кімдер болды?

9-САБАҚ

Қазақтың ұлттық ойындары аударыспақ

1. Мәтінге қатысты сөздердің аудармаларын біліп алыңыздар.

сайыскерлер участник соревнований

сарбаз по ист. дружжинник, воин

шеңбер, айналым круг

қарулылық (-ғы) мощность, сила

шеберлік мастерство

салмақ вес

жеңіл легкий

ауыр тяжелый

батылдық смелость

ат құлағында ойна обладать большим мастерством верховой езды

& 2. Мәтінді оқыңыздар.

Аударыспақ

Аударыспақ – қазақтың ұлттық спорт ойыны. Ойынның ежелден қалыптасқан шарты бойынша, сайыскерлер бір-бірін жекпе-жек бәсекеде ат үстінен аударып түсіруі қажет. 18 жасқа толмаған жігіттер жіберілмейді. 65кг дейін – жеңіл, 65 – 80 кг – орта, 80 кг-нан жоғарылары – ауыр салмақ дәрежесі болып бөлінеді. Жарыс жекелей және командалық жүйемен жүргізіледі. Аударыспақ аумағы 20 – 30 метрлік шеңбер ішінде өтеді.

Аударыспақ – қарулылықты, батылдылықты, ептілікті, ат құлағында ойнауды талап ететін спорт. Аударыспақ кезінде айлалы ұрыс тәсілі ретінде сарбаздардың жауынгерлік шеберлігін шыңдайтын әскери жаттығулардың бір түрі болған. Аударыспаққа ұқсас ұлттық спорт ойындары өзге де халықтарға тән. Спорттың бұл түрінен халықаралық біріншіліктер өткізіліп тұрады. 1997 жылы Венгрия астанасы – Будапеште өткен ат спортының мерекесінде Қазақстан командасы жеңіске жетті.

Лексика-грамматикалық тапсырмалар

1-тапсырма. Мәтінді мазмұндаңыз.

2-тапсырма. Сөздердің сәйкес жұптарын тауып, сөз тіркестерін жасаңыздар.

шарты спорты

жігіттер жаттығулар

ауыр жүйемен

салмақ ішінде

командалық тәсілі

шеңбер салмақ

ұрыс бойынша

әскери дәрежесі

ат жіберілмейді

3-тапсырма. Аяқталмаған сөйлемдердің екінші жартысын төменгі бағаннан табыңыздар.

. Аударыспақ – қазақтың…

. 18 жасқа толмаған…

. Жарыс жекелей және…

. Спорттың бұл түрінен халықаралық біріншіліктер…

. Аударыспақ аумағы 20 – 30 метрлік…

. Аударыспақ – қарулылықты, батылдылықты,…

________________________________________________________________

. өткізіліп тұрады.

. шеңбер ішінде өтеді.

. ұлттық спорт ойыны.

. ептілікті, ат құлағында ойнауды талап ететін спорт.

. жігіттер жіберілмейді.

. командалық жүйемен жүргізіледі.

☺4-тапсырма. Мәтінді әңгімелеңіздер.

5-тапсырма. Мәтінді аударыңыздар.

Аударыспак Борьба на лошадях – одна из самых напряженных и зрелищных национальных казахских игр. Побеждает тот из всадников, кто сможет побороть своего противника и стащить его с коня. В этом состязании джигитам требуется проявить не только исключительную физиическую силу и волю к победе, но и ловкость, умение удержаться в седле в самых сложных ситуациях.

журналдан