Предисловие

Данное учебное пособие составлено в соответствии с типовой программой по немецкому языку и предназначено для студентов 1 и 2 курсов всех специальностей. Пособие представляет собой лексико-грамматический материал II этапа обучения. Цель пособия - активное овладение предложенной грамматикой, для этого даны различного вида упражнения, которые соответствуют типовой программе.

Грамматика II этапа обучения (порядок слов в сложном предложе-нии, сложносочиненные и сложноподчиненные предложения, сочинитель-ные и подчинительные союзы, парные союзы, основные и дополнитель-ные союзы и союзные слова, предлоги, управление глаголов и пассивный залог) изложена кратко и даны примеры. Многообразие упражнений пре-доставляет преподавателю и студентам большой выбор для закрепления вышеуказанных тем.

После каждой грамматической темы дан тест по вариантам для контроля знаний.

Согласно типовой программе даны тексты по страноведению и по защите окружающей среды, которые входят в программу промежуточного государственного контроля (ПГК). Тексты по страноведению (Германия, немецко-говорящие страны и Казахстан) носят не только ознакомительный характер, но и обучающий. В них дана информация о государстве, его символике и политическом устройстве, экономике, выдающихся личностях страны, праздниках и традициях народа. Тексты заимствованы из периодических изданий, сети Интернет. Они дают новейшую информацию по этим странам. Задания к текстам направлены на понимание прочитанного, на краткое изложение существенной информации, на перевод текста, а также на их аннотирование и рецензирование.

Данное пособие располагает достаточным материалом для подготов-ки студентов к сдаче промежуточного государственного контроля (ПГК).

После каждой темы помещен немецко-казахскo-русский словарь, что позволяет использовать данное учебное пособие в группах с казахским и русским языками обучения.

Алғы сөз

Осы оқу құралы неміс тілінің типтік бағдарламасына сәйкес құрастырылып, барлық мамандықтардың бірінші және екінші курс студенттеріне арналған. Оқу құралы оқытудың екінші деңгейінде қарастырылған лексика-грамматикалық тақырыптарды қамтиды. Құралдың мақсаты - ұсынылған грамматиканы белсенді меңгеру; бұл бағытта типтік бағдарламаға сәйкес келетін әртүрлі жаттығулар берілген.

Оқытудың екінші деңгейінде қарастырылған грамматикалық тақырыптар (күрделі сөйлемдегі сөз тәртібі, құрмалас сөйлемдер, жалғаулық және бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемдердің жалғаулық шылаулары, негізгі және қосымша шылаулар, шылаулы сөздер, предлогтар, сөздердің байланысу тәсілдері, ырықсыз етіс) қысқаша беріліп, мысалдар келтірілген.

Жаттығулардың әртүрлі болып келуі оқытушыға және студенттерге жоғарыда аталған тақырыптарды пысықтауға үлкен таңдау береді.

Әрбір грамматикалық тақырыптан кейін білім деңгейін бақылауға арналған, бірнеше нұсқалардан тұратын тест тапсырмалары берілген.

Құралда мемлекеттік аралық бақылау (МАБ) бағдарламасына кіретін, типтік бағдарламаға сәйкес елтану және қоршаған ортаны қорғау тақырыптары бойынша мәтіндер қамтылған. Елтануға байланысты мәтіндер (Германия, неміс тілінде сөйлейтін мемлекеттер және Қазақстан) тек танысу бағытын ғана емес, сонымен қатар, үйрету мақсатын көздейді.

Бұл мәтіндерде мемлекеттердің географиялық жағдайы, саяси құрылымы, рәміздері, экономикасы, атақты тұлғалары, мерекелері және халықтарының дәстүрлері туралы ақпарат берілген. Мәтіндер мерзімді басылымдардан және Интернет жүйесінен алынған. Мәтіндер бойынша құрастырылған тапсырмалар оқығанды түсінуге, маңызды ақпараттың қысқаша мазмұнын айтуға, мәтіндерді аударып, оларға аннотация және рецензия жазуға бағытталған.

Аталмыш оқу құралында студенттерді аралық мемлекеттік бақылауды (МАБ) тапсыруға дайындау үшін мүмкіндік беретін тапсырмалар жеткілікті.

Әрбір тақырыптан кейін мәтінді толық түсінуге мүмкіндік беретін немісше-қазақша-орысша сөздік бар.

THEMA: SATZREIHE (Салалас құрмалас сөйлем, ССП)

Негізгі салалас мәнді шылаулар. Основные сочинительные союзы.

Сөздердің сөйлемдегі орны. Порядок слов в предложении

Салалас құрмалас сөйлем 2, немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, шылаулар арқылы байланысады. Сложносочиненные предложения состоят из 2-х или нескольких самостоятельных предложений, которые соединяются союзами.

Көп қолданылатын салалас мәнді шылаулар

Наиболее употребительные сочинительные союзы

а) Көрсетілген шылаулар қолданылғанда, сөйлемдегі сөздердің орны өзгер-мейді. При данных союзах порядок слов в предложении не меняется:

und – және, и

oder -немесе, или

aber – бірақ, но

denn – себебі, потому что

sondern – бірақ, но, а

Muster: Robert geht zur Universität, aber Hans lernt zu Hause.

Wir gehen zu Bett, denn wir sind sehr müde.

Robert liest, und Hans schreibt einen Brief.

Sie lesen Zeitungen, oder sie arbeiten zusammen.

Er arbeitet nicht, sondern er geht spazieren.

б) Берілген шылауларды қолданғанда, сөйлем жіктелген баяндауыштан басталады. После данных союзов предложения начинаются со спрягаемой части сказуемого:

trotzdem – оған қарамастан, несмотря но то, что

also – сонымен, итак, следо-вательно

deshalb – сондықтан, сол себептен, поэтому, по этой причине

dann – онда, сосын, кейін, тогда, потом, затем

Muster: Karin räumt das Zimmer auf, dann geht sie einkaufen.

Jetzt fahre ich in die Bibliothek, dann kann ich dich besuchen.

Die Kartoffeln sind noch nicht gar, trotzdem essen wir sie jetzt.

Das Eis auf dem See ist noch nicht fest, trotzdem läuft der Junge darauf Schlittschuh.

Die Wanderer sind längst müde vom Laufen, trotzdem wollen sie die restliche Strecke noch schaffen.

Er verdient sehr viel, deshalb kann er sich die Villa kaufen.

Kein Mensch will dick sein, deshalb sind viele Leute vorsichtig mit dem Essen.

Sie isst sehr wenig, deshalb ist sie immer müde.

Übung: Verbinden Sie die zwei Sätze!

Muster: Wir gehen zu Bett. Wir sind müde. (denn)

Wir gehen zu Bett, denn wir sind müde.

1. Sie lesen die Zeitung. Sie trinken eine Tasse Kaffee. (und)

2. Hans geht zu Fuss. Er hat kein Fahrrad. (denn)

3. Sie gehen nicht ins Kino. Sie machen einen Spaziergang. (sondern)

4. Trinken Sie ein Glas Bier? Möchten Sie eine Tasse Kaffee? (oder)

5. Er fährt mit dem Taxi. Er hat keine Zeit. (denn)

6. Er möchte eine Tasse Kaffee. Er hat kein Geld. (aber)

7. Robert bestellt ein Glas Bier. Hans trinkt eine Tasse Kaffee. (aber)

8. Er geht nicht zur Vorlesung. Er arbeitet zu Hausе. (sondern)

9. Walter raucht nicht. Das Rauchen schadet seiner Gesundheit. (denn)