87. Мемлекеттің пайда болуы туралы теориялар.

Мемлекеттің пайда болуы жайындағы теориялардың ең ежелгілерінің бірі теологиялық теория. Теология дегеніміз құдайда, алланы танитын ғылым. Аталған теорияның негізін қалаушылардың қатарына ортағасырлық Тертулиан, А.Августин, Фома Аквинскийді жатқызуға болады.

Теолгиялық теория мемлекетті, мақсаты мен мәні жер бетінде «құдай патшалығындағы сияқты» тәртіп пен үйлесімділік, жүйелілік, татулық, бірлік орнату болып табылатын құдайлық кәсіп деп қарастырады. Құдай жер бетіндегі барлық тіршілік атаулының, оның ішінде мемлекеттің де жаратушысы.

Мемлекеттің пайда болуы жайындағы екінші бір теория ол патриархалдық теория деп аталады. Теория отбасы руға, ру тайпаларға, тайпалар тайпа одағына, ал тайпалар одағы белгілі бір мемлекетке бірігіп, нәтижесінде мемлекет пайда болады деп түсіндіреді. Негізін қалаушылар Аристотель, Конфуций, Фильмер.

Ғда мемлекеттің пайда болуын түсіндіретін шарттар теориясы қалыптасты. Аталған теорияны жақтаушылардың пікірінше мемлекет халық пен оны басқарушылардың арасындағы адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, меншігін, қауіпсіздігін қорғау, бірлікте, татулыөта,бағыныштылықта тұру туралы келісімшарт жасасудың нәтижесінде пайда болды.

Маркстік теория бойынша мемлекет қоғамдық еңбек бөлінісінің, отбасының, жеке меншіктің және бір біріне қарама қайшылықтағы таптардың шығуынан пайда болды дейді.

Зорлық, күштеу теориясы бойынша мемлекет өзінің ішінді руларды, тайпаларды, халықты ьір орталыққа біріктіру мақсатында мәжбүрлеу, күштеу әдістерін қолданады, сөйтіп күштеудің, зорлаудың нәтижесінде мемлекет қалыптасады.

Мемлекет адамдардың қатынасқа, бір бірімен араласуға деген қажеттіліктері, бірлікке, татулыққа, тыныштыққа, ұмтылған, өзара жақындастыратын психологиялық үрдістердің, қасиеттердің нәтижесінде пайда болған деген пікір айтатын мемлекеттің пайда болуының психологиялық теориясы. Көрнекті өкілі орыс заңтанушысы Петражицкий.

88. Ерлі-зайыптылардың құқықтары мен міндеттері.

Ерлі-зайыптылардың жеке құқықтары мен міндеттері.

Ерлі-зайыптылардың құқықтары мен міндеттері азаматтық хал актілерін жазу органдарында некеге тұру мемлекеттік тіркелген күннен бастап туындайды. Ерлі зайыптылар тең құқықтарды пайдаланады және тең міндеттер атқарады. Ерлі зайыптылардың әрқайсысы қызмет, кәсіп түрін, тұрғылықты жерді таңдауда ерікті. Ана,әке болу, балаларды тәрбиелеу, оларға білім бері мәселелері мен отбасы өмірінің басқа да мәселелерін ерлі зайыптылар бірлесіп шешеді.

Ерлі зайыптылар отбасындағы өз қатынастарын өзара сыйластық және өзара көмек негізінде құруға, отбасының игілігі мен нығаюына жәрдемдесуге, өз балаларының денсаулығына, өсіп жетілуіне және олардың әл ауқаты жағдайына қамқорық жасауға міндетті.

Ерлі-зайыптылардың мүліктік емес жеке құқықтары.

Некеге тұру кезінде ерлі зайыптылар өз тілектері бойынша ортақ тек ретінде өздерінің біреуінің тегін таңдап алады не ерлі зайыптылардың әрқайсысы өзінің некеге тұрғанға дейінгі тегін сақтап қалады. Не өз тегіне екінші жұбайдың тегін қосады. Неке бұзылған жағдайда ерлі зайыптылар ортақ текті сақтауға не өздерінің некеге тұрғанға дейінгі тегін қалпына келтіруге құқылы.

Сонымен, ерлі зайыптылардың мүліктік емес қатынастарына: айналысатын ісін, кәсібін, мамндығын, тұратын жерін, аты жөнін таңдау еркі жатады. Аналық, әкелік , баланы тәрбиелеу, білім беру, отбасының тағы басқа мәселелерін ерлі зайыптылар өзара ақылдасып, бірігіп шешеді. Ерлі зайыптылар отбасындағы өздерінің қатынастарында бір бірін сыйлауға, өзара көмек көрсетуге, отбасының беріктігін нығайтуға, отбасы мүшелердің, балалардың денсаулығын сақтауға, олардың өсуіне дұрыс жағдайлар туғызуға міндетті.

Ерлі-зайыптылардың мүліктік құқықтары мен міндеттері.

Е.з. некеде тұрған кезде жинаған мүлік олардың бірлескен ортақ меншігі болып табылады. Е.здың некеде тұрған кезде жинаған мүлкіне е.здың әрқайсысының еңбек қызметінен, кәсіпкерлік қызмет нәтижелерінен тапқан табыстары, зейнетақылары, жәрдемақылар, сондай ақ арнаулы нысаналы мақсаты жоқ өзге де ақшалай төлемдер жатады.

Е.з.дың ортақ мүлікке құқығы некеде тұрған кезеңде үй шаруашылығын жүргізуді, балаларды бағып күтуді жүзеге асырған немесе басқа да дәлелді себептермен жеке кірісі болмаған жұбайға да тиесілі.

Е.з.дың әрқайсысының меншігі.

1. Некеге тұрғанға дейін ерлі зайып.дың әрқайсысына тиесілі болған мүлік;

2. Е.з.лың некеде тұрған кезде сыйлыққа, мұрагерлік тәртібімен не өзге де мәміле жасау бойынша тегін алған мүлкі;

3. Некеде тұрған кезде сатып алынса да, әрқайсысының жеке пайдалану заттары.

Некенің іс жүзінде тоқтатылуына байланысты бөлек тұрған кезде ерлі зайыптылардың әрқайсысы тапқан мүлікті сот олардың әрқайсысының меншігі деп тануы мүмкін.

Егер некеде тұрған кезде е.з.дың ортақ мүлкі немесе басқа жұбайдың мүлкі не е.з.дың кез келшенінің есебіненосы мүліктің құнын едәуір арттыратын салыным жүргізілгені анықталса, е.з.дың әрқайсысының мүлкі олардың бірлескен ортақ меншігі болып танылуы мүмкін.

Е.з.дың ортақ мүлкін бөлу және осы мүліктегі үлесін айқындау кезінде, егер олардың арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, е.з.дың әрқайсысының мүлкі ортақ деп танылады.

Некеге тұрушылардың келісімі немесе ерлі зайыптылардың некедегі және ол бұзылған жағдайдағы мүліктік құқықтары мен міндеттерін айқындайтын келісім неке шарты деп танылады. Неке шарты некеге тұруды мемлекеттік тіркеуге дейін де, неке кезеңіндегі кез келген уақытта да жасалуы мүмкін. Некеге тұруды мемлекеттік тіркеуге дейін жасалған неке шарты некеге тұру мемлекеттік тіркелген күннен бастап күшіне енеді. Неке шарты жазбаша үрде жасалады және оны нотариат куәландыруға тиіс. Неке шарты е.з.дың қолда бар мүлкі жөнінде де, болашақтағы мүлкі жөнінде де жасалуы мүмкін.

89. Азаматтық іс жүргізу құқығының ұғымы, қайнар көздері.

Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу заңдары соттардың осы Кодекспен және басқа заңдармен өз құзыретіне жатқызылған талап қою және өзге істерді қарау мен шешу барысында сот төрелігін атқаруы кезінде туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейді.

Азаматтық іс жүргізу құқығы- соттардың өз құзіретіне жатқызылған талап қою және өзге істерді қарау және шешу барысында,сот төрелігін атқаруы кезінде туындайтын құқықтық қатынастарды реттейді.

Азаматтық іс жүргізу тәртібі мен құқықтың кейбір басқада салаларынан туып отыратын даулар қаралып шешіледі.

Азаматтық іс жүргізу құқығы негіздерін1999.ж 13шілдеде қабылданған ҚР. Азаматтық іс жүргізу кодекісі айқындайды