66. Азаматтардың саяси құқықтары мен бостандықтары.

Мемлекет ісін басқаруға қатысу құқығы Қ.Р. азаматтарының тікелей және өз өкілдері арқылы мемлекеттің өкілдік, атқарушы және сот органдарының құрылуы мен жұмыс істеуі жөніндегі әрекетін жүзеге асыру мүмкіндігі. Конституцияның Конституцияның 33-бабы мұндай қатысудың төмендегідей түрлерін белгілейді: «мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін өзі басқару органдарына тікелей жүгіну, сондай ақ мемлекеттік органдар мен өзін өзі басқару органдарына жеке және ұжымдық өтініштер жолдау; мемлекеттік органдар мен өзін өзі басқару органдарын сайлау және оларға сайлану; референдумға қатысу; мемлекеттік қызметке кіру».

Мемлекеттік қызметке кіру бұл орайда республика азаматтарының мемлекеттік қызметке кіруге тең құқығы бар. Мемлекеттік қызметші лауазымына кандидатқа қойылатын талаптар лауазымдық міндеттердің сипатына ғана байланысты болады, ал мемлекеттік қызметшілердің құқықтық жағдайларының Қ.Р.ның 1999 жылғы 23-шілдедегі Заңы реттейді.

Жиналыстарға, бейбіт әрі қарусыз жиналуға, митингілерге, демонстрацияларға шерулерге қатысуға және тосқауылдарға тұру құқығы азаматтардың көңілін, талаптарын, мүдделерін, тілектерін білдіру түрі. Азаматтар Конституцияға сәйкес, бейбіт әрі қарусыз жоғарыда аталған тәсілдердің кез келгені бойынша бұқаралық жария шаралар өткізуге құқылы. Бұл құқықты пайдалану мемлекеттік қауіпсіздік, қоғамдық тәртіп, денсаулық сақтау, басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мүдделері үшін заңмен шектелуі мүмкін.

67.Құқықтық мемлекеттің негізгі сипаттары

Құқықтық мемлекет дегеніміз адамның мемлекетпен және басқа адамдармен қарым қатынасы барысында құқыөтық қорғалуына, бостандығына, әділдікке кепілдік берілуі арқылы мемлекеттің биліктік ықпалы шектелетін, мемлекет пен жеке адам арасындағы құқыққа негізделген байланыстың тәсілі.

Негізгі сипаттамалары:Құқықтық мемлекетте адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының кепілдігі мен мызғымастығы толық сақталады. Бұл дегеніміз мемлекет адам мен жеке тұлғаның белгілі бір еркіндік шеңберін мойындап, ол аумаққа қол сұқпауға тырысады. Мысалы: хат алысу, телефонмен сөйлесу құпиялары, жүріп тұру көшіп қоу еркіндігі және т.б. мемлекет қол сұқпауы тиіс.Адам мен азаматтың құқықтары, бостандықтары, билік пен жеке адамның қарым қатынасы халықтың егемендігі мұратына негізделеді. Халықтың егемендігі дегеніміз халықтың мемлекеттік биліктің қайнар көзі болып табылуында. Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мен қамтамасыз етудің құралы мемлекеттік биліктің заң шығару, атқару және сот билігі сияқты тармақтарға бөлініп атқарылуы.

Құқықтық мемлекет өмірдің барлық саласында құқықтың үстем болуымен сипатталады. Мемлекеттік органдар мен қызметкерлердің лаузымды адамдардың және де қарапайым жеке тұлғалардың іс әрекеттерінің барлығы құқыққа негізделген жағдайда құқықтық мемлекеттің құрылымы беки түседі.

Мемлекет пен жеке тұлғаның өзара жауапкершілігі нығаяды. Жеке тұлға өзінің мемлекет алдындағы міндеттерін бұлжытпай орындаса, мемлекет те өз тарапынан адам мен азаматтың құқықтары бұзылмай сақталуын, олардың қауіпсіздігін қамтамсыз етеді, заңның дұрыс атқарылуын бақылайды.