74. Азаматтық қоғамның түсінігі мен қалыптасуы.

Азаматтық қоғам– құрамындағы мүшелердің арасындағы экономикалық, мядени, құқықтық және саяси қатынастары дамыған, мемлекеттен тәуелсіз, бірақ онымен өзара әрекеттесуші қоғам, мемлекеттпен бірлесе отырып, дамыған құқықтық қатынастар құрушы, жоғарғы дәрежелі әлеуметтік, экономикалық, саяси, мәдени және моральдық мәртебелі азаматтар қоғамы. Азаматтық қоғамның шынайылығы идеал мен идеалдық жобаның және осындай жобаны жүзеге асырушы қоғамның шын мәнісінде қол жеткізген жетістіктерімен анықталады.

«Азаматтық қоғам» деген алғашқы қауымдық қоғамда да, құлиелену формациясында да, феодалдық формацияда да болған жоқ. Себебі ол қоғамдарда «азаматтық» деген ұғым болған емес. Бұл ұғым тек буржуазиялық қоғамда өмірге келді. Сондықтан біз теорияны тек құқықтық мемлекет туралы қарастырамыз.

Құқықтық мемлекет - тек парасаттылықтың, әділеттіліктің шынайы белгісі ғана емес, сонымен бірге адамның бостандығын, қадір-қасиетін, ар-намысын, теңдігін қорғайтын, демократияны қалыптастыратын күш.

Азаматтық қоғам ғылыми тұрғыдан өте аз зерттелген, ол туралы қомақты бірде ғылыми еңбек жоқ. Оның себебі ғалымдар азаматтық қоғам мен мемлекеттің мазмұны ұқсас деп түсініп келді. Расында ұқсастық бар, бірақ та айырмашылық басым. Адам қоғамының қалыптасқанына 1,5 млн. жыл өтті, ал мемлекеттің өмірге келгеніне 6 мың жыл ғана болды. Мемлекет қоғамның санқырлы көрінісінің бір ғана нысаны. Қоғам туралы ой-пікірлер көне дәуірде де болды, ал "азаматтық қоғам" толық мағынада бұл ұғым өмірге тек XVIII ғасырда келді. Басында азаматтық қоғам деп меншік, отбасы, рынок, мораль салаларындағы қатынастарды түсініп келді. Мемлекет бұл қатынастарға толық бостандық берді. Гегельдің ойынша, азаматтық қоғам - жеке меншіктің, діннің, отбасының, моральдық т.б. талаптарын іске асырудың жүйесі. Азаматтық қоғамда әр адам өз мүддесін көздейді, басқаларды көрмейді... Басқаларсыз ол өз мүддесін іске асыра алмайды -деген Гегель. К. Маркстің пікірі — бір саяси жүйені алып мазмұнына қарасаң ол азаматтық қоғамның санқырлы көрінісінің бір нысаны болып шығады.

Біздің пікіріміз — азаматтық қоғамның мазмұнының санқырлы көрінісі төмендегідей болуға тиіс:

- экономикалық бостандық, әр түрлі меншік, нарықты қатынас;

- адамдардың табиғи бостандығы мен құқықтарын қалыптастырып, қорғау;

- заңды, демократиялық билік;

- ақпаратқа бостандық беру;

- заңның, соттың алдында адамдардың теңдігі болу;

- таптық, ұлттық бірлік, достық, келісім болу;

- адамдардың әлеуметтік жағдайын, денсаулығын, мәдени, рухани білімін, санасын көтеру, жақсарту.

75. Экологиялық мәселелер: түрлері, шешу жолдары.

Бүгінгі таңда адамзат табиғатты игеруде, ғылым мен техниканың дамуында ғаламат табыстарға жетті. Екінші жағынан өркениеттің дамуымен қатар биосфераның тұрақсыздануы және қоршаған ортаның,табиғи жүйелердің тозу қаупі туындап отыр. Соның салдарынан барынша шиеленіскен жаһандық, ұлттық және жергілікті эко мәселелер қалыптасты.

Экологиялық мәселелер. Жаһандық экологиялық мәселелер:

1. Климаттың өзгеруі;

2. Озон қабатының бұзылуы;

3. Биоәртүрлілікті сақтау;

4. Жердің шөлейттенуі және тозуы.

Ұлттық экологиялық мәселелер:

1. Семей,Арал;

2. Каспий теңізі қайраңының ресурстарын қарқынды игерумен байланысты мәселелер;

3. Су ресурстарының сарқылуы және ластануы;

4. Байырғы ластанулар;

5. Трансшекаралық сипаттағы мәселелер;

6. Әскери ғарыш және сынақ кешендері полигондарының әсері

Жергілікті экологиялық мәселелер:

Әуе бассейнініңластануы;

Радиоактивті ластану;

Бактериологиялық және химиялық ластану;

Химиялық ластану;

Өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтар;

Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар

Климаттың өзгеруі

Қызған газдардың шығарындыларын қысқарту мақсатында Қ. 1995 жылы Климаттың өзгеруі жөніндегі БҰҰның үлгілік конвенциясын бекітті.1999жылы осы Конвенцияның Киото хаттамасына қол қойды. Аталған хаттаманы бекіткен және ол күшіне енген жағдайда Қ. Қызған газдардың шығарындыларын қысқырту жөніндегі сандық міндеттемелерді өзіне жүктейді.

Озон қабатын бұзу қатерін жоюдың негізгі жолдары:

ОБды пайдаланудан жедел бас тартуды және оларды қауіпсіз жоюды қамтамасыз ету; ОБЗдың заңсыз айналымының алдын алу және қолға алынған күш жігердің табыстылығына қол жеткізу үшін тропосферада оның жиналуының тұрақты мониторингін жүргізу. Сондай ақ ОБЗды пайдаланатын кәсіпорындардың қызметін лицензиялау жөніндегі қажетті нормативтік құқықтық актілерді қабылдау.

Биоәртүрлілікті сақтаудың неғұрлым тиімді шарасы ерекшк қорғалатын табиғи аумақтар құру болып табылады. Биоәртүрлілікті сақтау үшін Қ.Р. 1994жылы Биоәртүрлілік жөніндегі конвенцияны бекітті, биологиялық әртүрлілікт сақтау және теңгериелі пайдалану жөніндегі ұлттық стратегия мен іс қимыл жоспарын әзірледі.

Семей Арал. Елдің ішкі қауіпсіздігіне қатерді жою мақсатында экологиялық апат аймақтарында халықтың тұруының әлеуметтік экономикалық және эколгиялық жағдайын кешенді талдау жөнінде іс шаралар жүргізу, оның сапалы ауыз суымен қамтамасыз етілуіне баға беру, экологиялық талаптарды әзірлеу және аумақтарды экологиялық бағалау мен ядролық сынақтар және өзге де факторлардың халықтың денсаулығы мен қоршаған ортаға әсерінің салдарларын ескере отырып, сауықтыру оңалту іс шараларын жүзеге асыру қажет.